STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

KOŚCIÓŁ ŚW. ROCHA W BROCHOWIE - WIDOK OD STRONY BZURY



ierwsza wzmianka o ma­zo­wiec­kiej wsi Bro­chów po­cho­dzi z 1113 ro­ku i zwią­za­na jest z dre­wnia­nym koś­cio­łem wy­bu­do­wa­nym w tym miej­scu w pierw­szej de­ka­dzie XII wie­ku. W ro­ku 1331 drewnianą świątynię zastąpił kościół murowany wystawiony z fundacji książąt mazowieckich przez - jak głosi legenda - rycerza Andrzeja z Dinheim, który po­cząt­ko­wo prze­by­wał tu­taj w cha­rak­te­rze jeń­ca po bit­wie pod Płow­ca­mi cze­ka­jąc na wy­ku­pie­nie z rąk Ja­na Sów­ki, a póź­niej już go­spo­da­rza tych ziem, gdy nie­wo­lę po­li­tycz­ną za­mie­nił An­drzej na kie­rat mał­żeń­ski z cór­ką kasz­te­la­na. Wte­dy to mia­ła na­stą­pić bu­do­wa mu­ro­wa­nej boż­ni­cy fi­nan­so­wa­na ze środ­ków przez­na­czo­nych pier­wot­nie na ry­cer­ski okup. W 1356 ro­ku wzmian­ko­wa­ny jest pro­boszcz bro­chow­ski w oso­bie ka­pe­la­na księ­cia Zie­mo­wita III, a więc koś­ciół p.w. św. Ja­na Chrzci­cie­la był już wów­czas koś­cio­łem pa­ra­fial­nym. Kie­dy jed­nak zo­sta­ła ery­go­wa­na pa­ra­fia – te­go do­kład­nie nie wia­domo.


KOŚCIÓŁ NA RYCINIE Z POŁOWY XIX WIEKU, TYGODNIK ILUSTROWANY 1860


ielka rozbudowa świątyni miała miejsce po roku 1551 z polecenia woj­skie­go war­szaw­skie­go Ja­na Bro­chow­skie­go her­bu Praw­dzic, który najął w tym celu włoskiego muratora Ja­na Bap­tys­tę, bu­dow­ni­cze­go m.in. war­szaw­skie­go Barbakanu i autora przebudowy kolegiaty w Pułtusku. Prace budowlane po­le­ga­ły w swym głów­nym kształ­cie na do­da­niu do istniejącej bryły dwóch naw bocznych oraz narożnych wieżyczek o cha­rak­te­rze ob­ron­nym łą­czo­nych ze so­bą biegnącym nad nawami bocznymi gankiem strzeleckim. Ukończono je już po śmier­ci fun­da­to­ra oko­ło dziesięć lat później. W 1661 roku Brochów działem spadkowym przeszedł na Ag­niesz­kę La­soc­ką z do­mu Brochowską, żonę Olbrachta Adriana Lasockiego herbu Dołęga, który Roku 1665 dnia 28 sier­pnia [...] koś­ciół chy­lą­cy się do upadku z powodu starości z pomocą Wielebnego Zygmunta Załęskiego [...] grun­tow­nie od­no­wił i na konserwację wieś Plecewice tej Bazylice, za zgodą Rzeczypospolitej, na wieki wcielił. Na je­go hoj­noś­ci pa­ra­fia korzystała aż do 1863 roku, wszelkie naprawy i renowacje pokrywając ze środków po­cho­dzą­cych ze spec­jal­ne­go fun­du­szu zasilanego dochodami ze wsi Plecewice. Uposażenie to zabrano kościołowi po u­pad­ku Pow­sta­nia Stycz­nio­wego i odtąd przy remontach mógł liczyć on jedynie na okoliczne ziemiaństwo.


'BROCHÓW NAD BZURĄ, POD SOCHACZEWEM' RYC. F. BRZOZOWSKIEGO Z POŁOWY XIX STULECIA



Kościół parafialny p.w. św. Rocha w Brochowie był szczególnie ważnym miejscem zwią­za­nym z ro­dzin­ną historią zamieszkałych w pobliskiej Żelazowej Woli Chopinów. W jego murach 2 czerw­ca 1806 ro­ku od­był się ślub Mikołaja Chopina z Teklą Justyną z Krzyżanowskich; także tutaj w Wiel­ka­noc 1810 ro­ku och­rzczo­no ich syna - Fryderyka Franciszka. Zachowały się wpisy z księgi me­try­kal­nej i me­try­ki chrztu o poniższej treści:

Roku 1810, 23 miesiąca kwietnia o godzinie trzeciej po południu przed nami pro­bosz­czem bro­chow­skim, sprawującym obowiązki urzędnika stanu cywilnego parafii brochowskiej po­wia­tu so­cha­czew­skie­go w departamencie warszawskim, stawili się Mikołaj Chopin, ojciec lat mający 40, we wsi Że­la­zo­wa Wo­la za­miesz­kały, i okazał nam dziecię płci męskiej, które urodziło się w domu jego w dniu 22 miesiąca lutego o go­dzi­nie 6 wie­czo­rem ro­ku bie­żą­ce­go, oświadczając, że jest ono spłodzone z niego i Justyny z Krzyżanowskich, liczącej lat 28, je­go mał­żon­ki, i że życzeniem jego jest nadać mu dwa imiona Fryderyk Franciszek. Po uczynieniu powyższego oś­wiad­cze­nia i o­ka­za­niu dzie­cię­cia w przytomności Józefa Wyrzykowskiego, ekonoma, liczącego lat 38, tudzież Fryderyka Geszta, któ­ry rok 40 skoń­czył, oby­dwóch w wsi Żelazowa Wola zamieszkałych, ojciec oraz świadkowie [...] po prze­czy­ta­niu ni­niej­sze­go aktu urodzenia stawiającym wyznali, iż pisać umieją. My akt niniejszy podpisaliśmy, Ksiądz Jan Duch­now­ski, pro­boszcz broch­nowski, sprawujący obowiązki urzędnika stanu cywilnego, Mikołaj Chopin, ojciec.

Nr 2.23.IV /1810/. Ja, jak wyżej, spełniłem obrzędy nad niemowlęciem ochrzczonym z wody, dwoj­ga im­ion Fry­de­ry­kiem Fran­cisz­kiem, urodzonym 22 lutego 1806 z Wielmożnych Mikołaja Choppen Francuza o­raz Jus­ty­ny Krzy­ża­nows­kiej, ślub­nych małżonków. Rodzice chrzestni - Wielmożny Franciszek Grembecki ze wsi Ciepliny z Wiel­moż­ną pan­ną Anną Skar­bków­ną, hrabianką z Żelazowej Woli.


Należy tu wyjaśnić, że wymieniony w akcie chrztu Grembecki jedynie zastępował hrabiego Skarbka, który w tym cza­sie prze­by­wał w Paryżu, i który uważany był przez Chopinów za właściwego ojca chrzestnego. Niejasna jest też data u­ro­dzin Fry­de­ry­ka - według rodzinnej tradycji kompozytor przyszedł na świat nie 22 lutego, lecz 1 marca.



IMG BORDER=1 style=

WIDOK OD STRONY RZEKI


ościół uległ zniszczeniu w wyniku walk rosyjsko-pruskich toczonych nad Bzurą w la­tach 1915-16. Bu­dow­la dosz­częt­nie spłonęła, runęło sklepienie, bezpowrotnie zagładzie uległ wystrój i wyposażenie wnętrz. O­ca­la­ła je­dy­nie część murów, pojedyncze rzeźby, kilka mniejszych obrazów oraz kamienne tablice pa­miąt­ko­we. Po od­zys­ka­niu przez Polskę niepodległości zabytkowy obiekt poddano głębokiej rekonstrukcji przy u­dzia­le ar­chi­tek­tów: Ja­ro­sła­wa Wojciechowskiego i Tymoteusza Sawickiego, którzy przy odbudowie połączyli wierność tra­dyc­ji hi­sto­rycz­nej z modnym w owym czasie stylem art deco. Rekonstrukcja ta nie objęła jednak wnętrza świą­ty­ni; sklep­ie­nie i ściany pokryto jedynie gładkimi tynkami, przez co niegdyś barwne i pełne ozdób teraz sta­ło się su­ro­we i ste­ryl­nie białe. Prace remontowe zakończyły się około 1933 roku, a zaledwie sześć lat później kościół znów u­cier­piał od og­nia i po­cis­ków, kie­dy w 1939 Brochów znalazł się w zasięgu jednej z największych bitew kam­pa­nii wrześ­nio­wej zwa­nej Bitwą nad Bzurą. Ponownie odbudowano go w latach 1946-49. Później jednak, w ok­re­sie Pol­ski Lu­do­wej przy braku niezbędnych nakładów finansowych ulegał on powolnej, acz sys­te­ma­tycz­nej de­gra­da­cji: pojawiły się pęknięcia w murach, pęczniały zawilgocone tynki, zawaleniem groził dach świątyni. Do­pie­ro w la­tach 90. XX wie­ku oraz na większą skalę pod koniec pierwszej dekady wieku XXI wykonano tutaj grun­tow­ny re­mont, pod­czas którego usunięto zagrożenia budowlane, ponadto odnowiono polichromię i kasetonowe sklep­ie­nie ko­leb­ko­we.



ZNISZCZENIA OKRESU I WOJNY ŚWIATOWEJ



ościół jest klasyczną bazyliką obronną wybudowaną na planie prostokąta ze średniowieczną na­wą głów­ną i dostawionymi do niej w XVI stuleciu dwiema nawami bocznymi, gdzie okna w nawie głów­nej u­sy­tu­o­wa­ne są nad da­ch­ami naw bocznych. Surową, zbliżoną do neoromańskiej formę zewnętrzną budowli pod­kreś­la­ją u­sta­wi­one w na­ro­żach dwie cylindryczne wieżyczki, pomiędzy którymi znajduje się rodzaj empory. Prez­bi­ter­ium zam­knię­te zos­ta­ło absydą i górującą nad nią samotną wieżą, co w Polsce stanowi rozwiązanie rzadko spo­ty­ka­ne, po­pu­lar­ne by­wa natomiast w architekturze północnych Włoch. Wnętrze kościoła przekryto rozciągniętym na je­go dłu­goś­ci bez­lu­ne­to­wym, kolebkowym sklepieniem, dekorowanym siecią kasetonową z pow­ta­rza­ją­cy­mi się mo­ty­wami pro­sto­ką­ta oraz ko­ła. Wokół świątyni poprowadzono dwukondygnacyjny ganek tunelowy ze strzel­ni­ca­mi. Ca­łość o­ta­cza wybudowany prawdopodobnie w pierwszej połowie XVII stulecia mur z protobastionami, któ­ry - bio­rąc pod u­wa­gę cza­sy, w jakich powstawał - mógł mieć w tym przypadku znaczenie bardziej sym­bo­licz­ne niż ob­ron­ne.



KOŚCIÓŁ W BROCHOWIE NA FOTOGRAFIACH Z OKRESU XX-LECIA MIĘDZYWOJENNEGO



spółczesny charakter świątyni w pewnym stopniu odbiega od wyglądu XVI-wiecznego i jest re­zul­ta­tem kon­tro­wer­syj­nych, prowadzonych w pośpiechu działań konserwatorskich z lat 1946-49 oraz wy­ko­na­nej w okre­sie 2008-09 res­tau­ra­cji, która przywróciła jej wnętrzu dawną dekoracyjność - cementowe stropy i na­gie od po­nad 70 lat ścia­ny pokryto wielobarwną polichromią odtworzoną w oparciu o zachowane relikty re­ne­san­so­wej ma­la­tu­ry. Wyposażenie kościoła jest niemal w całości wtórne i pochodzi z czasów współczesnych - do nie­licz­nych wy­jąt­ków na­le­żą ory­gi­nal­ne XVIII-wieczne figury świętych dominikańskich. Zachowały się również ko­min­ki do go­to­wa­nia pożywienia załodze na wypadek oblężenia, a w podziemiach - groby rodu Lasockich - właś­ci­cie­li wsi z lat 1662-1931. Koś­ciół nadal pełni funkcje sakralne.


IMG BORDER=1 style=

KOŚCIÓŁ ŚW. ROCHA W BROCHOWIE - WIDOK OD STRONY BZURY


ocząwszy od 2002 roku w trzecią niedzielę września Gmina Brochów bierze udział w or­ga­ni­zac­ji his­to­ry­cz­nych re­kon­struk­cji upamiętniających poszczególne epizody Bitwy nad Bzurą. Uczes­tni­czy w nich czyn­nie co naj­mniej kil­ku­set pasjonatów przebranych w mundury polskie, niemieckie, słowackie, także ka­wa­ler­ia i hi­sto­ryc­zne po­jaz­dy pancerne, a nawet lotnictwo. Inscenizacje te należą do największych pol­skich im­prez na­wią­zu­ją­cych do wydarzeń z drugiej wojny światowej i najważniejszych spotkań miłośników historii Wrześ­nia'39.

Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Chrzciciela i św. Rocha
Brochów 70, 05-088 Brochów
tel: (22) 725 70 66
e-mail: parafiabrochow(at)wp.pl


IMG BORDER=1 style=

FASADA KOŚCIOŁA Z FRAGMENTEM MURU OBRONNEGO, WIDOK OD PÓŁNOCNEGO WSCHODU



rochów znajduje się 12 km na północ od Sochaczewa, przy zachodniej granicy Puszczy Kam­pi­nos­kiej. Do­jazd z So­cha­cze­wa drogą krajową nr 705; na około 10. kilometrze jest skrzyżowanie z kap­licz­ką - na­le­ży tu­taj skręcić w lewo w drogę, na którą prowadzi tabliczka z napisem Malanowo 0,6. (ma­pa zam­ków)





1. Z. Skiełczyński: Dawny Brochów, Leszno 1993
2. A. G. Turczyk: Brochów i Chopin, Ziemia Sochaczewska, 7/2000


IMG BORDER=1 style=

PODCZAS LOKALNEGO FESTYNU



Sochaczew - ruina zamku książęcego XIVw., 12 km
Łowicz - relikty zamku biskupów gnieźnieńskich XIVw., 40 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: listopad 2015
fotografie: sierpień 2006