STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PACZKÓW

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KAPITUŁY WARMIŃSKIEJ W OLSZTYNIE, WIDOK OD STRONY POŁUDNIOWEJ



a­pi­tu­ła war­miń­ska roz­po­czę­ła bu­do­wę ol­sztyń­skie­go zam­ku o­ko­ło 1350 ro­ku w gra­ni­cach nie­wiel­kie­go, wy­so­ko wy­nie­sio­ne­go cy­pla, na wschod­nim brze­gu rze­ki Ły­ny. Pra­ce bu­do­wla­ne prze­bie­ga­ły w kil­ku e­ta­pach. Naj­pierw po­sta­wio­no ce­gla­ne ścia­ny głów­ne­go, pod­piw­ni­czo­ne­go skrzy­dła miesz­kal­ne­go i kur­ty­nę po­łud­nio­wo-wschod­nią z bra­mą wjaz­do­wą. W la­tach 70-ych XIV wie­ku pod­cią­gnię­to za­sad­ni­cze od­cin­ki mu­rów ob­wo­do­wych od stro­ny za­chod­niej z wpro­wa­dzo­ną w ich na­roż­ni­ku cy­lin­drycz­ną wie­żą o pod­sta­wie o­par­tej na kształ­cie kwad­ra­tu. Re­gu­lar­ny zes­pół wa­row­ny us­ta­wio­ny był na­ro­ża­mi do kie­run­ków świa­ta i po­sia­dał wy­mia­ry zew­nętrz­ne o­ko­ło 40x57 me­trów. Za­mek skła­dał się wów­czas z głów­ne­go do­mu miesz­kal­ne­go - sie­dzi­by bur­gra­bie­go, oraz bu­dyn­ku o funk­cjach gos­po­dar­czych i wspom­nia­nej wcześ­niej wie­ży.


IMG BORDER=1 style=

SKRZYDŁO POŁUDNIOWE ZAMKU Z WIEŻĄ


os­tat­nich dwóch dekadach XIV wie­ku pod­wyż­szo­no mu­ry ob­wo­do­we i dwa prze­ciw­le­głe skrzy­dła. Głów­ny gmach przy­jął for­mę trój­kon­dyg­na­cyj­ne­go ce­gla­ne­go bu­dyn­ku o wy­mia­rach 40x23 me­try, do któ­re­go od dzie­dziń­ca przy­le­ga­ły pięt­ro­we kruż­gan­ki. Na je­go pięt­rze znaj­do­wa­ła się iz­ba miesz­kal­na ad­mi­nis­tra­to­ra z wy­ku­szem la­try­no­wym, kan­ce­la­ria, re­fek­tarz, a tak­że na­kry­ta czte­ro­ra­mien­nym skle­pie­niem gwiaź­dzis­tym ka­pli­ca pw św. An­ny. Bu­dy­nek po­łud­nio­wy pod­wyż­szo­no o trzy pięt­ra z przez­na­cze­niem na ma­ga­zyn, bro­war, spi­żar­nię i kuch­nię, a od stro­ny zew­nętrz­nej mu­ry zwień­czo­no drew­nia­ny­mi hu­ry­dy­cja­mi słu­żą­cy­mi do obro­ny pio­no­wej i kon­tro­li pod­jaz­du do wa­row­ni. Cy­lin­drycz­na wie­ża peł­ni­ła wie­lo­ra­kie funk­cje: by­ła jed­no­cześ­nie lo­chem wię­zien­nym, miesz­ka­niem stra­ży, łącz­ni­kiem po­mię­dzy mu­rem kur­ty­no­wym i skrzyd­łem po­łud­nio­wym, a tak­że stra­te­gicz­nie naj­waż­niej­szym sta­no­wis­­kiem ob­ser­wa­cyj­nym i obron­nym. Po XV-wiecz­nej nad­bu­do­wie mie­rzy­ła o­na o­ko­ło 30 me­trów wy­so­koś­ci. W obrę­bie za­bu­do­wań zam­ku znaj­do­wa­ły się: zbro­jow­nia, pro­chow­nia, łaź­nia oraz staj­nia z wo­zow­nią. Te os­tat­nie praw­do­po­dob­nie u­sta­wio­no wzdłuż mu­rów kur­ty­no­wych na dzie­dziń­cu. Od stro­ny za­chod­niej, na te­re­nie bez­po­śred­nio przy­le­ga­ją­cym do zam­ku, funk­cjo­no­wał w śred­nio­wie­czu fol­wark i młyn wo­dny.


RYCINA F. QUASTA Z 1852 ROKU


JEDNA Z NAJSTARSZYCH ZACHOWANYCH FOTOGRAFII ZAMKU, 1896


od­czas woj­ny z za­ko­nem krzy­żac­kim la­tem 1410 ro­ku wa­row­nię na krót­ki czas za­ję­ły woj­ska pol­skie od­da­jąc pod za­rząd księ­ciu Ja­nu­szo­wi I Ma­zo­wiec­kie­mu, któ­ry o­bok Ol­szty­na o­trzy­mał tak­że Os­tró­dę i Dział­do­wo. Okres pol­skie­go pa­no­wa­nia w Ol­szty­nie nie trwał jed­nak dłu­go, bo­wiem już na je­sień wró­cił w rę­ce ka­pi­tu­ły. Czte­ry la­ta po tam­tych wy­da­rze­niach, w trak­cie tak zwa­nej woj­ny gło­do­wej 8 sier­pnia 1414 ro­ku Po­la­cy po­now­nie sta­nę­li pod mu­ra­mi wa­row­ni. Na wieść o ich na­dej­ściu za­ło­ga e­wa­ku­o­wa­ła się, w re­zul­ta­cie twier­dzę bez wal­ki za­gar­nę­ła dru­ży­na pod do­wódz­twem ry­ce­rza Dzier­sła­wa z Wło­sto­wic i trzy­ma­ła ją do wrześ­nia, gdy za­mek od­bi­ły od­dzia­ły kom­tu­ra po­kar­miń­skie­go Hel­fri­cha von Dra­he. Po woj­nie na­stą­pi­ła roz­bu­do­wa ce­gla­nych for­ty­fi­ka­cji zew­nęt­rznych z Bra­mą Dol­ną sta­no­wią­cą wów­czas głów­ny wjazd do zam­ku. Ob­wód wa­row­ny wzmoc­nio­no cy­lin­drycz­ny­mi basz­ta­mi dos­to­so­wa­ny­mi częś­cio­wo do u­ży­cia bro­ni pal­nej. W pierw­szej po­ło­wie XV wie­ku ol­sztyń­ską twier­dzę po­łą­czo­no z ob­wa­ro­wa­nia­mi miej­ski­mi - za­cho­wa­ła o­na jed­nak stra­te­gicz­ną o­raz ko­mu­ni­ka­cyj­ną au­to­no­mię i by­ła od­dzie­lo­na od mias­ta sze­ro­ką fo­są.



FOTOGRAFIE Z OKOŁO 1900 ROKU


a po­cząt­ku woj­ny trzy­na­sto­let­niej w lu­tym 1454 ro­ku nie­za­do­wo­le­ni ze zwięk­sze­nia ob­cią­żeń po­dat­ko­wych miesz­cza­nie ru­szy­li na za­mek z in­ten­cją je­go zbu­rze­nia. Ich za­mia­ry by­ły u­de­rza­ją­co od­waż­ne, ale jak to w ży­ciu, z pla­nów tych nie­wie­le wy­nik­ło i os­ta­tecz­nie pró­ba ta skoń­czy­ła się na o­de­bra­niu klu­czy ad­mi­nis­tra­to­ro­wi ka­pi­tul­ne­mu i spa­le­niu jed­ne­go z mos­tów. W ro­ku nas­tęp­nym twier­dzę pod­stę­pem o­pa­no­wał na­jem­ny do­wód­ca za­cięż­nych wojsk na u­słu­gach Za­ko­nu Je­rzy von Schlie­ben, któ­ry naj­pierw zmu­sił ka­no­ni­ków do us­tęp­stwa, a po­tem o­sa­dził wszyst­kich w wię­zie­niu. W 1466 ro­ku na mo­cy po­ko­ju to­ruń­skie­go Ol­sztyn wraz z ca­łą War­mią zos­tał przy­łą­czo­ny do Pol­ski. Z po­cząt­kiem XVI stu­le­cia prze­bu­do­wa­no zam­ko­we wnęt­rza w do­mu po­łud­nio­wo-za­chod­nim i wy­ko­na­no no­­we skle­pie­nia w bu­dyn­ku miesz­kal­nym o­raz w ka­pli­cy. Być mo­że pra­ce te pro­wa­dzo­no pod o­kiem Mi­ko­ła­ja Ko­per­ni­ka, któ­ry w okre­sie 1516-21 (z rocz­ną przer­wą) miesz­kał tu­taj peł­niąc funk­cję ad­mi­nis­tra­to­ra dóbr ka­pi­tu­ły war­miń­skiej. As­tro­nom do­wo­dził sku­tecz­ną o­bro­ną twier­dzy, ja­ka mia­ła miej­sce w ro­ku 1520 pod­czas os­tat­niej woj­ny pol­sko-krzy­żac­kiej.



ZAMEK NA KOLOROWANYCH POCZTÓWKACH Z LAT 20. XX WIEKU


al­szy roz­wój no­wo­czes­nej tech­ni­ki wo­jen­nej spra­wił, iż z cza­sem zna­cze­nie mi­li­tar­ne zam­ku u­leg­ło znacz­nej de­wa­lu­a­cji i u schył­ku XVI wie­ku peł­nił on już tyl­ko funk­cje miesz­kal­ne. W fa­tal­nych dla Pol­ski la­tach Po­to­pu przez gmach przesz­ła na­wał­ni­ca szwedz­ka o­gra­bia­jąc go ze wszyst­kie­go, co przed­sta­wia­ło ja­ką­kol­wiek więk­szą war­tość. Po pierw­szym roz­bio­rze nas­tą­pi­ła se­ku­la­ry­za­cja ak­ty­wów bis­ku­pa i ka­pi­tu­ły; w kon­sek­wen­cji ol­sztyń­ską wa­row­nię prze­ję­ła prus­ka ad­mi­nis­tra­cja u­rzą­dza­jąc w niej sie­dzi­bę Urzę­du Kon­tro­li Ma­jąt­ków Pań­stwo­wych. Pierw­sze pięt­ro skrzyd­ła miesz­kal­ne­go przez pe­wien czas wy­ko­rzys­ty­wa­ne by­ło rów­nież na po­trze­by gmi­ny e­wan­ge­lic­kiej. W la­tach 1756-58 w miej­scu śred­nio­wiecz­nej bra­my wjaz­do­wej pow­stał ba­ro­ko­wy bu­dy­nek miesz­kal­ny dla ad­mi­nis­tra­to­rów, a w dru­giej po­ło­wie XVIII wie­ku - most łą­czą­cy mias­to z zam­kiem. W okre­sie 1909-11 pro­wa­dzo­no pra­ce a­dap­ta­cyj­ne zwią­za­ne z przez­na­cze­niem gma­chu na kan­ce­la­rię pre­zy­den­ta re­jen­cji wschod­nio­prus­kiej, pod­czas któ­rych część wnętrz od­zys­ka­ła ce­chy go­tyc­kie. W la­tach mię­dzy­wo­jen­nych od­bu­do­wa­no usz­ko­dzo­ny sto lat wcześ­niej w po­ża­rze hełm wie­ży, prze­pro­wa­dzo­no też pierw­sze ba­da­nia ar­che­o­lo­gicz­ne. Nie znisz­czo­ny w cza­sie II woj­ny za­by­tek ak­tu­al­nie peł­ni funk­cje mu­ze­al­ne.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

NA DZIEDZIŃCU ZAMKU W OLSZTYNIE


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WIEŻA GŁÓWNA STANOWI NADALEJ NA ZACHÓD WYSUNIĘTY ELEMENT OBRONNY ZAMKU



o cza­sów współ­czes­nych śred­nio­wiecz­na sie­dzi­ba bis­ku­pów war­miń­skich za­cho­wa­ła się w nad wy­raz do­brej kon­dy­cji i na tle więk­szoś­ci po­dob­nych bu­do­wli ten zgra­bny za­me­czek spra­wia bar­dzo ko­rzyst­ne wra­że­nie. Obec­nie mieś­ci się w nim Mu­ze­um War­mii i Ma­zur, a od 1997 ro­ku dzia­ła tu­taj rów­nież Brac­two Ry­cer­skie. Cen­ne i bo­ga­te zbio­ry o­bej­mu­ją m.in. eks­po­zy­cję ar­che­o­lo­gicz­ną, ko­lek­cję sztu­ki zdob­ni­czej, rze­mio­sło ar­ty­sty­czne, sztu­kę współ­czes­ną, sta­re iko­ny. Oso­bne miej­sce zaj­mu­je sta­ła wy­sta­wa bio­gra­ficz­na poś­wię­co­na Mi­ko­ła­jo­wi Ko­per­ni­ko­wi pre­zen­to­wa­na w kom­na­cie wiel­kie­go as­tro­no­ma. Oprócz mu­ze­um na zam­ku funk­cjo­nu­je nie­wiel­ka ga­le­ria o­raz sklep z pa­miąt­ka­mi, a na pod­zam­czu - ka­wiar­nia.



Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
ul. Zamkowa 2, 10-074 Olsztyn
tel. 89 527 95 96
e-mail: sekretariat(at)muzeum.olsztyn.pl

Godziny otwarcia zamku
Cennik



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

NA ZAMKU W OLSZTYNIE



a­row­nia usy­tu­o­wa­na jest w pół­noc­no-za­chod­niej częś­ci Sta­re­go Mias­ta, na pra­wym brze­gu rze­ki Ły­ny, w są­siedz­twie roz­le­głe­go par­ku ze zmyśl­nie po­pro­wa­dzo­ny­mi alej­ka­mi. Po­dró­żu­ją­cy ko­le­ją po­win­ni wy­siąść na sta­cji Ol­sztyn Za­chod­ni. Najbliższy parking przy ul. Feliksa Nowowiejskiego.





1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


IMG BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU OD POŁUDNIA, NA PIERWSZYM PLANIE AMFITEATR MIEJSKI IM. CZESŁAWA NIEMENA



Barczewo - zamek (skrzydło) kapituły warmińskiej XIVw., przebudowany, 19 km
Olsztynek - zamek krzyżacki XIVw., przebudowany, 24 km
Jeziorany - zamek (skrzydło) biskupów warmińskich XIVw., przebudowany, 35 km
Ostróda - zamek krzyżacki XIVw., po odbudowie, 40 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2004
fotografie: 2010