STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PACZKÓW

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU PIASTOWSKIEGO W STRZELCACH OPOLSKICH



Strzel­cach O­pol­skich, naj­mniej­szym w o­kre­sie śred­nio­wie­cza mieś­cie księs­twa o­pol­skie­go, stoi ru­ina zam­ku pias­tow­skie­go znisz­czo­ne­go przez woj­ska so­wiec­kie pod­czas dzia­łań wo­jen­nych wios­ną 1945 ro­ku. Jesz­cze przed lo­ka­cją mias­ta i bu­do­wą ksią­żę­cej wa­row­ni ist­nia­ła tu­taj drew­nia­na sie­dzi­ba ob­ron­na strzel­ców ksią­żę­cych, któ­rzy po­lo­wa­li i strze­gli bez­pie­czeń­stwa kup­ców po­dró­żu­ją­cych po­blis­kim szla­kiem hand­lo­wym z Kra­ko­wa przez Wroc­ław do Drez­na. Gród ten przy­pusz­czal­nie zos­tał spa­lo­ny przez Bo­les­ła­wa Wstyd­li­we­go w 1273 ro­ku, a w je­go miej­scu Bo­les­ław I Opol­ski (+1313) lub je­go syn Bo­les­ław II (+1356) wznieś­li mu­ro­wa­ny za­mek wzmian­ko­wa­ny w 1303 ro­ku ja­ko Cas­trum Stre­le­cen­se. Po śmier­ci Bo­les­ła­wa I nas­tą­pił po­dział pań­stwa o­pol­skie­go po­mię­dzy je­go trzech sy­nów, w wy­ni­ku któ­re­go ut­wo­rzo­ne zos­ta­ło sa­mo­dziel­ne księs­two pias­tow­skie ze sto­li­cą w Strzel­cach. Wład­cą te­go mi­nia­tu­ro­we­go pań­stew­ka zos­tał naj­młod­szy syn bol­ko­wy - Al­bert Strze­lec­ki (+1370). Mło­dy ksią­żę na­dał Strzel­com pra­wa miej­skie i o­to­czył je mu­ra­mi ob­ron­ny­mi, przys­tą­pił też do roz­bu­do­wy zam­ku, jed­nak nie zna­ne nam są za­kres i cha­rak­ter tych zmian. Praw­do­po­dob­nie mu­sia­ły być o­ne znacz­ne, po­nie­waż mo­nar­cha prze­by­wał na sta­łe w Strzel­cach i tu­taj u­rzę­do­wał, o czym świad­czą da­to­wa­nia wszyst­kich do­ku­men­tów wys­ta­wio­nych przez nie­go w 1. po­ło­wie XIV wie­ku, wśród nich do­ku­ment z 20. wrześ­nia 1342 ty­tu­łu­ją­cy Al­ber­ta pa­nem te­go mias­ta (nos Al­ber­tus dei gra­tia dux Ju­nior O­po­lien­sis et do­mi­nus Stre­li­cen­sis). Z niez­na­nych po­wo­dów ksią­żę nie zło­żył w 1327 ro­ku w O­pa­wie wraz z in­ny­mi ksią­żę­ta­mi gór­no­śląs­ki­mi hoł­du len­ne­go kró­lo­wi Czech Ja­no­wi Luk­sem­bur­czy­ko­wi, choć w la­tach nas­tęp­nych pań­stwo strze­lec­kie jest trak­to­wa­ne ja­ko część ko­ro­ny Św. Wac­ła­wa. W ta­kiej for­mie przetr­wa­ło ono do śmier­ci Al­ber­ta, któ­ra nas­tą­pi­ła o­ko­ło ro­ku 1370.


PFALZGRAF OTTHEINRICHS REISEBILDER Z ROKU 1536



Z zam­kiem strze­lec­kim zwią­za­na jest pos­tać cór­ki księ­cia Al­ber­ta, El­żbie­ty, któ­ra w ro­ku 1359 poś­lu­bi­ła księ­cia ku­jaw­skie­go Wła­dys­ła­wa Bia­łe­go. Mło­da pa­ra za­miesz­ka­ła w Gniew­ko­wie, sto­li­cy u­dziel­ne­go księs­twa gniew­kow­skie­go, jed­nak za­led­wie kil­ka lat póź­niej mło­da żo­na w nie­wy­jaś­nio­nych o­ko­licz­noś­ciach zmar­ła. Po jej śmier­ci Wła­dys­ław zde­cy­do­wał się sprze­dać księs­two Ka­zi­mie­rzo­wi Wiel­kie­mu za 1000 flo­re­nów, a sam wstą­pił do klasz­to­ru cys­ter­sów w Ci­teaux. Wy­trzy­mał tam tyl­ko nie­ca­ły rok, by po­wró­cić na a­re­nę po­li­tycz­ną, wszczy­na­jąc zbroj­ny spór o wła­dzę nad se­nio­ral­ną dziel­ni­cą kra­kow­ską. Po­ko­na­ny, wró­cił do ży­cia klasz­tor­ne­go.

W sta­rych klech­dach lu­do­wych z o­ko­licz­nych miej­sco­woś­ci moż­na u­sły­szeć o­po­wieść o ta­jem­ni­czej nie­wieś­ciej pos­ta­ci, któ­ra po­dob­no od wie­ków po­ja­wia­ła się w zam­ko­wych mu­rach, snu­jąc się wśród kom­nat i ko­ry­ta­rzy. We­dług prze­ko­nań pros­te­go lu­du to El­żbie­ta wra­ca­ła do miejsc swych bez­tros­kich lat.




IMG BORDER=1 style=

PAŁAC W LATACH 30. XX WIEKU I OBECNIE


o bez­po­tom­nej śmier­ci Al­ber­ta księs­two strze­lec­kie przesz­ło na nie­mod­liń­ską li­nię Pias­tów, a po jej wy­gaś­nię­ciu wraz ze śmier­cią Bol­ka III w 1382 ro­ku - na li­nię o­pol­ską. W ten spo­sób wład­ca O­po­la Bol­ko IV (+1437) z pow­ro­tem od­zys­kał część daw­ne­go dzie­dzic­twa. Pro­hu­syc­kie sym­pa­tie je­go sy­na i nas­tęp­cy, Ber­nar­da Nie­mod­liń­skie­go, uch­ro­ni­ły mias­to przed nisz­czą­cym na­jaz­dem hu­sy­tów w 1430 ro­ku, a księ­ciu poz­wo­li­ły na­wet roz­sze­rzyć zak­res te­ry­to­rial­ny swe­go władz­twa, kie­dy ko­rzys­ta­jąc z pa­nu­ją­ce­go na Śląs­ku za­mie­sza­nia wy­ku­pił za zgo­dą ksią­żąt brzes­kich z rąk hu­sy­ty Pu­cha­ły zie­mię by­czyń­ską i klucz­bor­ską. W ro­ku 1438 po­dej­mo­wał on na zam­ku strze­lec­kim kró­le­wi­cza Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka i pod­czas te­go po­by­tu za­war­to na po­lu pod mias­tem u­kład, w któ­rym ksią­żę zo­bo­wią­zał się po­pie­rać sta­ra­nia Ka­zi­mie­rza o ko­ro­nę czes­ką. Gdy Ber­nard zmarł bez­po­tom­nie w ro­ku 1455, mias­tem wła­dał Bo­les­ław V Gło­gó­wec­ki (+1460) zwa­ny też Bol­kiem Hu­sy­tą, po nim zaś Strzel­ce przy­łą­czo­no do księs­twa o­pol­skie­go pod rzą­da­mi Mi­ko­ła­ja (+1476). O­kres pa­no­wa­nia wład­ców z o­pol­skiej li­nii Pias­tów cha­rak­te­ry­zo­wał się po­wol­nym, acz sys­te­ma­tycz­nym roz­wo­jem mias­ta, któ­re­go zły stan in­fras­truk­tu­ry w po­cząt­kach XV stu­le­cia ob­ra­zu­je ko­niecz­ność na­praw na­der złych, za­bło­co­nych dróg i wiel­kie­go szla­ku przed na­szy­mi bra­ma­mi, a tak­że w sa­mym mieś­cie Strzel­ce, gdyż fur­ma­ni i in­ni lu­dzie z wo­za­mi cięż­ko i z wiel­ką bie­dą led­wo mo­gą przebr­nąć. Tym­cza­sem już w po­ło­wie wie­ku na pot­rze­by mias­ta pra­co­wa­ły czte­ry mły­ny, a czci­god­ni mąd­rzy raj­cy mo­gli poz­wo­lić so­bie na za­kup wios­ki i fol­war­ku Czart­ko­wi­ce, co kosz­to­wa­ło ka­sę miej­ską su­mę 65 grzy­wien czes­kich. Od­ro­dze­nie kul­tu­ral­ne i e­ko­no­micz­ne Strze­lec trwa­ło nie­przer­wa­nie do śmier­ci os­tat­nie­go Pias­ta o­pol­skie­go, księ­cia Ja­na II Do­bre­go, dnia 27 mar­ca 1532 ro­ku.



PAŁAC W LATACH 30. XX WIEKU I OBECNIE


raz z wy­gaś­nię­ciem li­nii Pias­tów o­pol­sko-ra­ci­bor­skich zie­mia strze­lec­ka prze­szła - ja­ko dzie­dzic­two po len­ni­kach - pod wła­da­nie kró­la czes­kie­go Fer­dy­nan­da Hab­sbur­ga, któ­ry nas­tęp­nie prze­ka­zał je w zas­taw mar­gra­bie­mu An­sba­chu Je­rze­mu Ho­hen­zol­ler­no­wi (+1543), a gdy mar­gra­bia zmarł, Strzel­ce ob­jął je­go syn, ksią­żę kar­niow­ski Je­rzy Fry­de­ryk (+1603). Jak wy­ka­zu­ją spo­rzą­dzo­ne o­pi­sy, za­mek był już wów­czas zruj­no­wa­ny i wy­ma­gał kosz­tow­ne­go re­mon­tu. W za­kres je­go do­me­ny wcho­dzi­ły dwa fol­war­ki: na Za­le­siu o­raz tak zwa­ny Wiel­ki Fol­wark przed mias­tem, u­trzy­my­wa­ne z fol­war­czno-pań­szczy­źnia­nej pra­cy miesz­kań­ców o­ko­licz­nych wsi Za­le­sie, Li­chy­nia i Leś­ni­ca, przy­no­sząc (w 1581) do­chód w wy­so­koś­ci 27,000 ta­la­rów. Waż­ną ce­zu­rą w dzie­jach re­zy­den­cji stał się rok 1562, gdy Strzel­ce ob­jął w dzier­ża­wę rad­cy ce­sar­skie­go Ge­or­ga von Re­dern. Pod­jął się on bo­wiem od­bu­do­wy zam­ku, któ­ry we­dług włas­no­ręcz­nie spo­rzą­dzo­ne­go w 1581 ro­ku in­wen­ta­rza był tak znisz­czo­ny, że z wy­jąt­kiem kil­ku izb i ko­mór w do­mu tym nie moż­na by­ło miesz­kać. Sta­re mu­ry sta­ły przez wie­le lat bez da­chu, prze­gni­ły i ze­psu­ły się do te­go sto­pnia, że na­le­ża­ło je właś­ci­wie zbu­rzyć. Po­nad­to front zam­ku przed­sta­wia dziś ta­ką ru­inę, że nie­mal co­dzien­nie o­ba­wiam się szko­dli­we­go ru­nię­cia. Tak­że fol­war­ki są w ru­i­nie i zmu­szo­ny jes­tem je od no­wa od­bu­do­wać. Cał­ko­wi­cie od fun­da­men­tów wznie­sio­no pra­we skrzyd­ło zam­ko­we, resz­tę zaś grun­tow­nie wy­re­mon­to­wa­no. Gmach o­trzy­mał no­wy dach, po­cząt­ko­wo kry­ty gon­tem, z cza­sem za­mie­nio­nym na da­chów­kę, a tak­że no­wą ka­mie­niar­kę drzwi i okien. W piw­ni­cach u­rzą­dzo­no skład­ni­cę win, a na pierw­szym pięt­rze - skar­biec. Roz­po­czę­te w 1562 pra­ce trwa­ły aż do ro­ku 1596 i fi­nan­so­wa­ne by­ło nie tyl­ko przez von Re­der­na, ale rów­nież przez ra­dę miej­ską, któ­ra na ten cel za­ku­pi­ła 40 ty­się­cy ce­gieł. Od­no­wio­na re­zy­den­cja na­bra­ła cech re­ne­san­so­wych.



WIDOK OD STRONY PARKU, POCZTÓWKI Z LAT 20. XX WIEKU


1645 ro­ku ce­sarz od­dał Strzel­ce O­pol­skie wraz z ca­łym księs­twem w rę­ce kró­la pol­­skie­go Wła­dys­ła­wa IV. Po­zos­ta­ło ono w rę­kach Wa­zów do ro­ku 1666, kie­dy żo­na Ja­na III Ma­ria Gon­za­ga sprze­da­ła prze­ka­za­ne jej przez mę­ża włoś­ci. Zie­mie te w o­kre­sie Po­to­pu Szwedz­kie­go słu­ży­ły za schro­nie­nie pol­skich e­lit pań­stwo­wych i koś­ciel­nych - w Strzel­cach prze­by­wał ar­cy­bis­kup gnieź­nień­ski i kil­ku pra­ła­tów, pod­czas gdy Jan Ka­zi­mierz wraz z dwo­rem o­siadł w nie­od­leg­łym Gło­gów­ku. W je­go i­mie­niu za­rzą­dzał księs­twem o­pol­skim kró­lew­ski pod­cza­szy Kas­per hra­bia von Col­lo­na, właś­ci­ciel roz­leg­łych ma­jąt­ków na Gór­nym Śląs­ku, na­by­tych m.in. dzię­ki zna­ko­mi­tym re­la­cjom, ja­kie łą­czy­ły go z pol­skim kró­lem. Po woj­nie Col­lo­no­wie dro­gą kup­na wesz­li w po­sia­da­nie Strze­lec, przy­czy­nia­jąc się do roz­wo­ju zdzie­siąt­ko­wa­ne­go przez zbroj­ne kon­flik­ty i epi­de­mie re­gio­nu. O ska­li ów­czes­ne­go u­pad­ku mias­ta mó­wią za­cho­wa­ne o­pi­sy, we­dług któ­rych w 1690 ro­ku w Strzel­cach miesz­ka­ło za­­led­wie 260 do­ros­łych o­sób, przez ca­łe la­ta nie wy­pra­wia­no tu­taj ślu­bów, a część do­mów sta­ła pus­ta. No­wi właś­ci­cie­le od­bu­do­wa­li fol­war­ki, re­ak­ty­wi­zo­wa­li ce­chy rze­mieśl­ni­cze i od­no­wi­li część bu­dow­li u­ży­tecz­noś­ci pu­blicz­nej, choć z cza­sem po­cząt­ko­wo do­bre re­la­cje po­mię­dzy ni­mi a mias­tem u­leg­ły o­chło­dze­niu. Szcze­gól­nie o­kres pa­no­wa­nia Kar­la Le­o­nar­da Sa­mu­ela von Col­lo­na za­pi­sał się ja­ko sze­reg kon­flik­tów z miesz­kań­ca­mi, któ­rzy sła­li pis­ma do ce­sa­rza skar­żąc się na spro­wa­dza­nie przez nie­go Ży­dów, o­sied­la­nie no­wych rze­mieśl­ni­ków i ode­bra­nie pra­wa sprze­da­ży wód­ki, ale rów­nież na to, że w ro­ku 1711 hra­bia za­żą­dał od miesz­czan czte­ro­kon­ne­go za­przę­gu, a gdy ich przed­sta­wi­cie­le po­pro­si­li o zmia­nę te­go o­bo­wiąz­ku na czynsz pie­nięż­ny, zwo­łał ich na za­mek, a stam­tąd wszyst­kich jak psów zag­na­no do wię­zie­nia. Ko­nie zaś za­bra­no mias­tu prze­mo­cą.



WIDOK OD STRONY PARKU, POCZTÓWKI Z LAT 20. I 30. XX WIEKU


o za­ję­ciu Śląs­ka przez Pru­sy wła­dza ad­mi­nis­tra­cyj­na pry­wat­nych właś­ci­cie­li mias­ta zos­ta­ła o­gra­ni­czo­na, a w Strzel­cach u­rzą­dzo­no du­ży gar­ni­zon woj­sko­wy, któ­ry u­trzy­my­wać mu­sie­li sa­mi miesz­cza­nie. W la­tach 1752-61 po­ses­jo­na­tem dóbr strze­lec­kich był Nor­bert Wac­law Franz von Col­lo­na (+1761), zaś po je­go śmier­ci krót­ko po­siad­łoś­cia­mi za­rzą­dza­ła je­go żo­na Si­do­nie von So­re­gi. Os­tat­nim właś­ci­cie­lem zam­ku, a za­ra­zem os­tat­nim męs­kim przed­sta­wi­cie­lem te­go ro­du był Phil­lip von Col­lo­na. Zmarł on w ro­ku 1807 w cza­sie po­dró­ży po Węg­rzech po­zo­sta­wia­jąc po so­bie o­gro­mny ma­ją­tek o war­toś­ci o­ko­ło 3 mi­lio­nów ta­la­rów. W związ­ku z tym, że Phil­lip nie przy­go­to­wał na czas tes­ta­men­tu, for­tu­na ta przesz­ła w dro­dze spad­ku na in­ne ro­dy szla­chec­kie. Nie­dłu­go po­tem re­zy­den­cję w Strzel­cach ob­jął ge­ne­rał wojsk sas­kich hra­bia An­drzej Ma­ria Re­nard (+1874). Ten za­moż­ny przed­się­bior­ca, właś­ci­ciel nie­mal po­ło­wy u­dzia­łów ko­lei war­szaw­sko-wie­deń­skiej, a tak­że licz­nie roz­sia­nych na Gór­nym Śląs­ku ko­pal­ni, hut i go­rzel­ni, pod­jął się res­tau­ra­cji zam­ku, ja­ką prze­pro­wa­dził w la­tach 40. XIX wie­ku zmie­nia­jąc je­go o­bli­cze w sty­lu mod­ne­go ne­o­go­ty­ku. Gmach u­tra­cił w jej wy­ni­ku po­zo­sta­łoś­ci cech ob­ron­nych, w za­mian o­trzy­mał no­wą wie­żę i przy­leg­łe za­bu­do­wa­nia w pos­ta­ci czwo­ra­ków o­raz masz­ta­lar­ni. In­wes­ty­cji tej to­wa­rzy­szył trwa­ją­cy trzy­naś­cie lat pro­ces za­kła­da­nia naj­więk­sze­go w ca­łym re­gio­nie par­ku kra­jo­bra­zo­we­go w sty­lu an­giel­skim, któ­re­go re­a­li­za­cję przy­go­to­wał i pro­wa­dził o­grod­nik naz­wis­kiem Schmidt. Re­zy­den­cja zos­ta­ła spa­lo­na przez So­wie­tów w stycz­niu 1945 i od te­go cza­su po­zo­sta­je w ru­i­nie.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK W STRZELCACH OPOLSKICH, STAN WSPÓŁCZESNY



red­nio­wiecz­ne za­ło­że­nie ob­ron­ne mia­ło for­mę wa­pien­nej wie­ży miesz­kal­nej zbu­do­wa­nej na pla­nie pros­to­pad­łoś­cia­nu i chro­nio­nej przez wał o­raz dwie fo­sy, a być mo­że rów­nież przez sprzę­żo­ny z mu­ra­mi mias­ta ob­wód ob­ron­ny. Po­zos­ta­łoś­ci tej wie­ży o bo­kach pod­sta­wy 13,9x16,1 met­ra znaj­du­ją się w za­cho­wa­nym bu­dyn­ku bram­nym, w cen­tral­nej częś­ci no­wo­żyt­ne­go pa­ła­cu, któ­re­go kom­po­zyc­ję i roz­pla­no­wa­nie roz­wi­nę­ły pro­wa­dzo­ne od XVI do XIX wie­ku prze­bu­do­wy. Uksz­tał­to­wa­ny w ich wy­ni­ku zes­pół pa­ła­co­wy sta­no­wił roz­leg­łe, nie­re­gu­lar­ne za­ło­że­nie z dwo­ma pro­wa­dzo­ny­mi w osi wschód-za­chód skrzyd­ła­mi miesz­kal­ny­mi z ob­szer­nym dzie­dziń­cem zam­knię­tym od po­łud­nia wiel­kim ry­za­li­tem skie­ro­wa­nym w stro­nę par­ku. Wjazd na za­mek pro­wa­dził od pół­no­cy przez trój­ar­ka­do­wą bra­mę wjaz­do­wą zdo­bio­ną póź­no­ba­ro­ko­wy­mi fi­gu­ra­mi świę­tych: : św. Ja­na Ne­po­mu­ce­na - pa­tro­na od niesz­część na mos­tach i św. Flo­ria­na - pa­tro­na od po­ża­rów. Od lat 40. XIX stu­le­cia w bry­le pa­ła­cu do­mi­nu­je zbu­do­wa­na z ka­mie­nia i ceg­ły wie­ża o wy­so­koś­ci 30 me­trów, w pod­sta­wie kwa­dra­to­wa, a w wyż­szych par­tiach oś­mio­bocz­na, z ta­ra­sem wi­do­ko­wym na trze­ciej kon­dyg­na­cji.




PLAN ZAMKU Z XIII WIEKU WG J. ROMANOWA NA TLE PAŁACU NOWOŻYTNEGO:
1. WIEŻA, 2. MUR KURTYNOWY, 3. FOSA WEWNĘTRZNA, 4. FOSA ZEWNĘTRZNA, 5. WAŁ OBRONNY


PRZEKRÓJ ZAMKU Z REKONSTRUKCJĄ XIV-WIECZNEJ WIEŻY WG J. ROMANOWA



a­cho­wał się pe­łen ob­wód mu­rów pa­ła­cu, a w pew­nym stop­niu rów­nież po­dzia­ły wew­nętrz­ne, przy czym skrzyd­ło wschod­nie jest już częś­cio­wo zbu­rzo­ne, a stan po­zos­ta­łych gro­zi za­wa­le­niem. Gdzie­nieg­dzie przetr­wa­ły po­zos­ta­łoś­ci re­ne­san­so­wej i ba­ro­ko­wej ka­mie­niar­ki o­raz skle­pie­nia piw­nic. Brak o­pie­ki nad za­byt­kiem do­pro­wa­dził do te­go, że dziś wy­peł­nia go dzi­ka roś­lin­ność, a ca­łość wy­łą­czo­na jest ze zwie­dza­nia, któ­re w ta­kim sta­nie zresz­tą mo­gło­by być nie­bez­piecz­ne. Na­dzie­ją dla zam­ku po­zo­sta­ją pla­ny je­go od­bu­do­wy, do ja­­kiej od dłuż­sze­go już cza­su przy­mie­rza się pry­wat­ny in­wes­tor, któ­ry po za­koń­cze­niu prac chciał­by w nim pro­wa­dzić dzia­łal­ność ho­te­lo­wą. Tem­po re­ali­za­cji te­go pro­jek­tu nie nas­tra­ja jed­nak op­ty­mis­tycz­nie i wciąż nie wia­do­mo, czy in­wes­ty­cja zo­sta­nie u­koń­czo­na. Fo­to­gra­fie na stro­nie przed­sta­wia­ją stan ru­in w ro­ku 2012 - obec­nie wie­ża zam­ko­wa jest już o­tyn­ko­wa­na.


PROJEKT REWITALIZACJI ZAMKU



a­mek stoi w po­łud­nio­wej częś­ci śród­mieś­cia, przy ul. Zam­ko­wej, w po­bli­żu dro­gi wo­je­wódz­kiej 94 pro­wa­dzą­cej z Opo­la do Gli­wic. Sa­mo­chód naj­wy­god­niej jest zos­ta­wić na Ryn­ku , skąd spa­cer do ruin zaj­mu­je o­ko­ło 5 mi­nut. Z od­da­lo­ne­go o 1,5 ki­lo­met­ra dwor­ca ko­le­jo­we­go na­le­ży kie­ro­wać się we­dług wska­zań od­sy­ła­cza.





1. A. Będkowska-Karmelita: Przewodnik po Ziemi Opolskiej, Alkazar 2008
2. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej 2003
3. K. Jońca: Zarys dziejów Strzelec Opolskich, 1970
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. R. Rogiński: Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy, IWZZ 1990
6. A. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne od Opola do Żywca, Alma-Press


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W STRZELCACH OPOLSKICH, STAN WSPÓŁCZESNY



Toszek - zamek książąt oświęcimskich XVw., 18 km
Ujazd - ruina zamku biskupów wrocławskich XIVw., 18 km
Pławniowice - manierystyczny zespół pałacowo-parkowy XIXw., 24 km
Krapkowice - renesansowy zamek szlachecki XVIw., 25 km
Krapkowice Otmęt - ruina zamku rycerskiego XIVw., 26 km
Kędzierzyn-Koźle - ruina zamku książąt opolskich XIVw., 28 km
Opole - pozostałości zamku książęcego XIIIw., 34 km
Opole Górka - relikty zamku książęcego XIVw., 34 km



Warto zobaczyć również:


IMG

Zaj­mu­ją­cy ob­szar na po­łud­nie od zam­ku 65-hek­ta­ro­wy park kraj­obra­zo­wy w sty­lu an­giel­skim, w któ­rym roś­nie wie­le za­byt­ko­wych drzew, m.in. naj­wyż­szy w Pol­sce wiąz, ci­sy, tu­li­pa­now­ce, bia­łe bu­ki i pla­ta­ny. Sta­ran­nie u­trzy­ma­ne za­ło­że­nie u­ro­zma­ica­ją ocz­ka wod­ne o­raz za­byt­ko­we bu­dyn­ki, wśród nich XIX-wiecz­na masz­ta­lar­nia, daw­na staj­nia na­le­żą­ca hra­bie­go Re­nar­da.

IMG

W Ryn­ku Ra­tusz o ce­chach kla­sy­cys­tycz­no-ne­o­go­tyc­kich, wznie­sio­ny w po­ło­wie XIX wie­ku. Przy ra­tu­szu sym­bol mias­ta - pom­nik myś­li­we­go (myś­liw­ca), od któ­re­go zgod­nie z tra­dyc­ją roz­wi­nę­ła się współ­czes­na naz­wa mias­ta.

IMG

Neo­ba­ro­ko­wy koś­ciół p.w. św. Waw­rzyń­ca, zbu­do­wa­ny wpraw­dzie za­led­wie sto lat te­mu, ale wy­po­sa­żo­ny w cen­ne in­stru­men­ta­rium i de­ko­ra­cje po­cho­dzą­ce ze star­szej świą­ty­ni pod tym sa­mym wez­wa­niem, m.in. ba­ro­ko­wy oł­tarz głów­ny z 1712 ro­ku z rzeź­bio­ny­mi pos­ta­cia­mi Je­rze­go, Flor­ia­na, Mi­cha­ła Ar­cha­nio­ła, czy XVIII-wiecz­ną am­bo­nę z bal­da­chi­mem w kształ­cie la­tar­ni.

IMG

Na od­da­lo­nej o 16 km na po­łud­nio­wy za­chód od Strze­lec O­pol­skich Gó­rze Św. An­ny sank­tu­ar­ium ku czci św. An­ny Sa­mo­trze­ciej, sta­no­wią­ce jed­no z naj­po­pu­lar­niej­szych des­ty­na­cji piel­grzym­ko­wych w Pol­sce. Nie­o­po­dal sank­tu­ar­ium wy­ku­ty w cza­sach III Rze­szy am­fi­te­atr na 40 ty­się­cy miejsc, nad któ­rym gó­ru­je ut­rzy­ma­ny w du­chu soc­re­a­liz­mu Pom­nik Czy­nu Pow­stań­cze­go au­tor­stwa Xa­we­re­go Du­ni­kow­skie­go.



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2018
fotografie: 2012