STRONA G紟NA

MINIGALERIA

MAPKI

KSI癿A GO列I

DOPISZ SI

KONTAKT
BAGNO

BARAN紟 SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO 印﹖KIE

B…OWA G紑A

BESIEKIERY

B犵ZIN

BIERUT紟

BIESTRZYK紟

BISKUPIN

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLK紟

BORYSxWICE ZAMKOWE

BROCH紟

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KΜDZKA

CH犴INY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHAN紟

CIESZ紟

CZARNY B紑

CZERNINA

CZERSK

CZ邘TOCHOWA

CZOCHA

D、R紟NO

DRZEWICA

DZIAΑOWO

DZIERZGO

GDA垶K

GI玆CKO

GΜG紟

GNIEW

GNIEWOSZ紟 Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZY

GOx哸Z

GOΣCH紟

GORZAN紟

GO列ISZ紟

G紑A

GRODZIEC

GR笈EK

GRUDZI.Z

GRZ犵Y

GRZMI。A z.ROGOWIEC

INOW笈Z

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZ紟

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO G紑ECKIE

KAMIENIEC Z、KOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

K邛RZYN

K邛RZYN - KO列I茛

KIELCE

KLICZK紟

KΜDZKO

KOΜ

KONARY

KONIN-GOSxWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KO映IN WLKP.

K紑NIK

KRAK紟

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTM邛

KR襾CEWO

KRUSZWICA

KRZY烤A G紑A

KRZY狼OP紑

KSI* WIELKI

KUROZW艼I

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMI垶KI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

xG紟

犴ZYCA

ΜWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAx NIESZAWKA

MI犵ZYLESIE

MI犵ZYRZECZ

MIR紟

MOKRSKO

MST紟

MY印ENICE

NAMYS紟

NIDZICA

NIEPOΜMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJC紟

OLE吉ICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OxWA

OΑRZYCHOWICE KΜDZKIE

OPOCZNO

OPOLE G紑KA

OPOLE OSTR紟EK

OPOR紟

OSSOLIN

OSTR坒NIK

OSTR笈A

OSTR紟 LEDNICKI

OTMUCH紟

PABIANICE

PASTUCH紟

PIESKOWA SKAx

PIOTRK紟 TRYBUNALSKI

PIOTRK紟-BYKI

PIOTROWICE 名IDNICKIE

PΜCK

PΜNINA

PΜTY

PODZAMCZE G紑A BIR紟

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POzZYN-ZDR粑

POZNA z.PRZEMYSxWA

POZNA z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZ紟KA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RAD紟KA

RADOM

RADZIKI DU浩

RADZY CHEΚI垶KI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROG紟 OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LE吉A

RYCZ紟

RYDZYNA

RZ﹖INY

SANDOMIERZ

SIEDL犴IN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLE

SOBK紟

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA G紑A

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJ紟

SZAMOTUΧ

SZCZECIN

SZTUM

SZYD紟

SZYMBARK

名IDWIN

名IEBODZIN

名IECIE n.WISㄐ

名IECIE k.LE吉EJ

名INY

TORU

TORU z.DYB紟

TUCZNO

TYNIEC

UD紑Z

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZY狼OP紑

UNIEJ紟

URAZ

WAyRZYCH z.KSI*

WAyRZYCH z.STARY KSI*

WAyRZYCH z.NOWY DW紑

WARSZAWA z.KR粌EWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

W、RZE昧O

WENECJA

W癿ORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIE

WIERZBNA

WITK紟

WLE

WOJNOWICE

WOJSxWICE

WROCxW

WROCxW LE吉ICA

WYSZYNA

ZAG紑ZE 印﹖KIE

Z、KOWICE 印﹖KIE

ZB﹖ZY

ZΜTORIA k.TORUNIA

昱笈x

涉GA

涉RY

浩LAZNO

烘IGR笈


ZAMEK W 名IDWINIE - WIDOK OD POΣDNIA



arowny zamek w 安idwinie zbudowany zosta po roku 1280 z fundacji margrabiego brandenburskiego Albrechta III albo ksi璚ia meklenburskiego Przybys豉wa IV pochodz帷ego ze starej s這wia雟kiej dynastii Henryka Borwina. 圭is豉 data jego powstania nie jest znana wsp馧czesnym historykom - z zachowanych 廝鏚e wiadomo tylko, 瞠 gmach wzmiankowany by jako Castrum Cschiveiben w dokumencie z 1317r., potwierdzaj帷ym sprzeda warowni wraz z miastem przez margrabiego Waldemara biskupowi Henrykowi Wachholtzowi z Kamienia za 6 tysi璚y marek w srebrze z prawem odkupienia w ci庵u 14 lat. Blisko dwa lata p騧niej dobra 鈍idwi雟kie za kwot 11 tysi璚y marek brandenburskich w srebrze przesz造 na w豉sno嗆 sp馧ki du雟kiego wikinga Miko豉ja Olafsona i pomorskiego szlachcica, dworzanina ksi璚ia Warcis豉wa, Wedigo von Wedel. Z czasem przedstawiciele rodu Wedl闚 przej瘭i udzia造 Du鎍zyka, staj帷 si jedynymi w豉軼icielami warowni.


REKONSTRUKCJA ZAMKU KRZY涉CKIEGO Z XV WIEKU
(WG. A.K﹖INOWSKIEGO I H.PASZUN)


kwietniu 1384 roku zad逝穎ny w鎩t Nowej Marchii Henning von Wedel w zamian za do篡wotni rent, obietnic sp豉ty wierzycieli i domek pod Toruniem zrzek si prawa do swoich d鏏r na rzecz Krzy瘸k闚, kt鏎zy na zamku osadzili w鎩ta Wallrabe von Scharfenberga oraz dwunastu braci zakonnych i w utworzonej w ten spos鏏 terytorialnej enklawie zorganizowali punkt komunikacyjny przy trakcie prowadz帷ym do Brandenburgii, sk康 rekrutowa豉 si wi瘯szo嗆 nowych rycerzy zakonnych i sk康 nap造wa豉 znaczna pomoc militarna podczas wojen z Litw oraz z Polsk. Scharfenberg sw鎩 urz康 piastowa zaledwie przez pi耩 miesi璚y, jednak w tym czasie zdo豉 on nagromadzi znaczne ilo軼i wyposa瞠nia oraz niezb璠nego sprz皻u, zaopatruj帷 warowni w dwie ma貫 i jedn wielk armat oraz 25 kusz, a tak瞠 spor ilo嗆 篡wno軼i, niezb璠n na wypadek obl篹enia lub goszczenia rycerzy podr騜uj帷ych z misj do Prus. Jednocze郾ie podj皻e zosta造 kroki w celu budowy nowych i adaptacji istniej帷ych zabudowa dla wymaganych regu陰 zakonn potrzeb, nale篡 bowiem pami皻a, 瞠 opr鏂z w鎩ta i braci zakonnych na zamku mieszka豉 liczna rzesza pracownik闚 najemnych oraz za這ga, m.in. intendent, le郾iczy czy korpus szeregowych zbrojnych. Prace te prowadzone by造 bardzo powoli w latach 1400-10 oraz 1440-45, co t逝maczono znaczn odleg這軼i od w豉軼iwego terytorium Pa雟twa, konieczno軼i walki z lokaln bandytierk, a tak瞠 wojn i za豉maniem si finans闚 krzy瘸ckich po pami皻nej bitwie pod Grunwaldem. W 1455 powa積ie os豉biony militarnie i finansowo Zakon odsprzeda Now Marchi elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II, co mia這 odsun望 gro嬌 oddania tych ziem Polakom i sprzymierzonym z nimi ksi捫皻om pomorskim, z zastrze瞠niem jednak prawa swobodnego przejazdu dla cz這nk闚 Zakonu i zaci篹nych.


WIDOK ZAMKU W POΜWIE XVII WIEKU NA RYCINIE M.MERIANA.




SKOLIMA

W roku 1446 wielkie oburzenie 鈍idwi雟kich mieszczan i lokalnego rycerstwa wywo豉豉 sprawa podst瘼nie zwabionego przez Krzy瘸k闚 i uwi瞛ionego na zamku, a nast瘼nie zamordowanego pruskiego rycerza Henryka Skolima. Nie wiadomo, czym 闚 rycerz narazi si wielkiemu mistrzowi, kt鏎y pozbawi go rodowego maj徠ku. D逝go, ale bezskutecznie szuka on sprawiedliwo軼i przed s康em biskupa warmi雟kiego, a nawet u kr鏊a Fryderyka w Wiedniu, nie mog帷 jednak nigdzie znale潭 satysfakcji wyda Krzy瘸kom prywatn wojn i zacz掖 ich gn瑿i. W ko鎍u zosta schwytany, a nast瘼nie osadzony w lochach 鈍idwi雟kiego zamku. Krzy瘸cy chc帷 zdoby dowody jego winy i nazwiska wsp鏊nik闚 pos逝篡li si 鈍idwi雟kim burmistrzem Klausem Boltenhagenem, kt鏎y zosta wpuszczony do wi瞛ionego Henryka i zdo豉 wzbudzi jego zaufanie na tyle, 瞠 ten przekaza mu list do 穎ny i braci. List ten Boltenhagen odda p騧niej zakonnikom. 妃ier rycerza Skolimy spowodowa豉 zaostrzenie i tak ju niedobrych stosunk闚 pomi璠zy Krzy瘸kami a zad逝穎nym u nich rycerstwem i n瘯anym wysokimi podatkami stanem mieszcza雟kim. Takie przypadki samowoli pan闚 zakonnych nie by造 odosobnione i sta造 si jednym z powod闚 wielkiego powstania antykrzy瘸ckiego osiem lat p騧niej, kt鏎e przerodzi這 si w ostatecznie przegran przez nich wojn trzynastoletni.

Na podstawie "Tygodnik 安idwi雟ki"




ZAMEK NA POCZT紟CE Z 1909


owi gospodarze tych ziem, elektorzy Fryderyk II i jego nast瘼ca Jan z Kostrzyna rozbudowali zamek, w jego pomieszczeniach lokuj帷 urz璠y starostwa nad Reczem, Choszcznem, I雟kiem i Drawnem. 85 lat p騧niej, w czerwcu 1540 roku, 安idwin znalaz si w r瘯ach faworyzowanego przez elektora Jana z Kostrzyna rycerskiego zakonu joannit闚, wcze郾iej rezyduj帷ych w komandorii w Chwarszczanach - nowe miejsce pobytu zapewnia這 im znakomite warunki, przygotowane dla pe軟ienia r闚nowa積ych funkcji jeszcze za czas闚 panowania w mie軼ie Zakonu Krzy瘸ckiego. Pierwszym komandorem (komturem) 安idwina zosta Melchior von Barfus, za jego nast瘼c wielce zas逝穎ny dla miasta Frantz von Neumann z 畝gania - 陰cznie przez 268 lat zakonnych rz康闚 w Nowej Marchii komtur闚 by這 oko這 pi皻nastu. W 1630 roku joannici utracili warowni na rzecz Szwed闚, kt鏎zy po trzydniowym obl篹eniu zaj瘭i j i obsadzili sta陰 za這g pod dow鏚ztwem gen. Montaigne - dotychczasowy komtur wraz ze 鈍it zbieg do Polski, do Czaplinka, gdzie przebywa a do 1650. Zamek powr鏂i w r璚e prawowitych gospodarzy po pokoju westfalskim (ko鎍z帷ym wojn trzydziestoletni) w roku 1648, jednak zniszczenia dokonane przez okupanta, a tak瞠 kolejne wojny, przede wszystkim trzecia wojna p馧nocna (1700-21) mocno nadw徠li造 jego mury i wn皻rza. Dlatego te w pierwszej po這wie XVIII wieku komandor Aleksander von Wattensleben podj掖 szeroko zakrojone dzia豉nia przy renowacji i przebudowie siedziby konwentu - uwzgl璠niaj帷 nowe potrzeby funkcjonalne i mieszkaniowe postawiono w闚czas w miejscu dawnych budynk闚 nowe, nawi您uj帷e w formie do modnego w tamtym okresie baroku. Prace te kontyunowali Fryderyk Wilhelm von Kalkstein oraz przysz造 minister gabinetu kr鏊ewskiego hr. Karl Wilhelm von Fickenstein, w efekcie zamek pozbawiony zosta cech obronnych i przyj掖 form reprezentacyjnej barokowej rezydencji.


DZIEDZINIEC ZAMKOWY NA POCZT紟CE Z 1913, PO LEWEJ SKRZYDΜ GOTYCKIE


1808 kr鏊 pruski Fryderyk Wilhelm III podpisa edykt, stwierdzaj帷y kasacj d鏏r ko軼ielnych, co uderzy這 r闚nie w zakon joannit闚, doprowadzaj帷 do likwidacji komandorii 鈍idwi雟kiej, kt鏎ej ostatnim komturem by hr. Fryderyk Leopold Kalenin, niegdy pu趾ownik wojska polskiego. Odt康 w przej皻ych przez pa雟two zamkowych salach mie軼i造 si: w skrzydle po逝dniowym - siedziba s康u, we wschodnim - urz璠y: podatkowy i kastralny, w zachodnim - wi瞛ienie, natomiast w skrzydle p馧nocnym - zbrojownia. W ci庵u kilkudziesi璚iu lat poprzedzaj帷ych II wojn 鈍iatow zabytek nie by poddawany 瘸dnym pracom remontowym, co destrukcyjnie wp造n窸o na jego stan techniczny, kt鏎y u schy趾u XIX wieku okre郵any by jako z造 i pogorszy si jeszcze po po瘸rze, jaki na pocz徠ku lat 50-ych strawi p馧nocne skrzyd這 zamku. Niedlugo potem podj皻o decyzj o odbudowie ca這軼i w formie cz窷ciowo nawi您uj帷ej do czas闚 krzy瘸ckich, a po cz窷ci przywracaj帷ej stan z XVIII wieku, po czym plan 闚 w latach 60-ych ubieg貫go stulecia szcz窷liwie zrealizowano.


POCZT紟KA Z 1920



ycerski zamek stan掖 w bezpo鈔ednim s御iedztwie szerokiego rozlewiska dogodnego do przeprowadzenia brodu, na piaszczystej 豉sze rzecznej wyniesionej i umocnionej przez nawiezienie g豉z闚 narzutowych i kamiennych otoczak闚. Pierwotnie sk豉da si on z wysokiego na blisko 12 i grubego na 2,5 metra obwodu warownego na planie nieregularnego trapezu o zaokr庵lonych naro積ikach, oraz wystawionego przy kurtynie p馧nocnej budynku mieszkalnego o wymiarach oko這 14x38 metr闚, kt鏎ego wn皻rze sk豉da這 si z dw鏂h sal: Rycerskiej o d逝go軼i 22 metr闚, i drugiej, mniejszej komnaty o d逝go軼i ok 8 metr闚. Jego nieregularny rzut zdradza pochodzenie meklemburskie, gdzie zamki wieloboczne lub koliste stanowi造 w tym czasie model obowi您uj帷y w architekturze obronnej. Prawdopodobnie w latach 1300-15 na zach鏚 od przejazdu bramnego wzniesiono baszt na planie kwadratu o boku ok. 8 metr闚, nieznacznie przewy窺zaj帷 koron mur闚 i pe軟i帷 funkcj stra積icy kontroluj帷ej ruch na pobliskim trakcie. Po przej璚iu zamku przez Zakon Krzy瘸cki nast徙i proces jego reorientacji w bardzo wa積y strategicznie o鈔odek w豉dzy zakonnej. Na wsch鏚 od bramy postawiono tymczasowe skrzyd這 mieszkalne, rozebrano dom p馧nocny, muruj帷 na jego miejscu nowy ceglany budynek, wykorzystuj帷y pe軟 d逝go嗆 p馧nocnego odcinka obwodu warownego. Nowy dom w鎩ta by podpiwniczony i liczy trzy kondygnacje. Funkcje magazynowe pe軟i造 piwnice, na parterze umieszczono kuchni, izby knecht闚 oraz stajnie. Szczeg鏊nie reprezentacyjne by這 pierwsze pi皻ro ze schodami w obr瑿ie przylegaj帷ych do fasady drewnianych kru瞟ank闚. Mie軼i豉 si tam kaplica oraz prywatne pokoje kapelana i w鎩ta, a tak瞠 refektarz i pokoje go軼inne. Wyposa穎ny w strzelnice strych przeznaczono na magazyny dla produkt闚 rolnych, a w czasie obl篹enia stanowi dodatkowy dogodny punkt obrony. Pomi璠zy kaplic, a s御iednim, zapewne gospodarczym skrzyd貫m znajdowa這 si przej軼ie do wychodka. 字edniowieczn wie輳 nieco obni穎no, w jej dolnych kondygnacjach ulokowano wi瞛ienie, nad nimi znajdowa豉 si izba dla za這gi. Na czworobocznej podstawie wzniesiono cylindryczn i ceglan nadbudow o 鈔ednicy 8 i 陰cznej wysoko軼i 26 metr闚 z w御kimi otworami strzelniczymi oraz gankiem, z poziomu kt鏎ego mo積a by這 razi intruza wrz徠kiem lub gor帷 smo陰. W roku 1700 wie輳 zwie鎍zono barokowym he軛em. W latach 1704-58 rezyduj帷y w 安idwinie joannici przebudowali dom gotycki i wznie郵i dwa budynki przy pozosta造ch kurtynach. Zabudowania te otrzyma造 wewn皻rzn fasad ze zdobieniami w kszta販ie pilastr闚, a wn皻rza uzyska造 nawi您uj帷y w duchu do klasycystycznego baroku reprezentacyjny wystr鎩. W s御iedztwie warowni zasypano odnog Regi oddzielaj帷 wysp zamkow od miasta. Po 1776 zasypano tak瞠 fosy, uprz徠ni皻o z dziedzi鎍a nagromadzony przez wieku gruz i go wybrukowano.


PLAN ZAMKU Z XIV WIEKU:
1. BASZTA, 2. PRZEJAZD BRAMNY, 3. SKRZYDΜ P茛NOCNE



dbudowany w latach 60-ych XX wieku zamek stanowi obecnie siedzib miejskiego o鈔odka kultury. W skrzyd豉ch barokowych funkcjonuje dzi biblioteka dla dzieci i dla doros造ch, s tu te pracownie artystyczne. W skrzydle gotyckim znajduje si m.in. sala widowiskowa na 200 os鏏, historyczna sala rycerska, pub i in. Zamek mo積a zwiedza w dni powszednie w godzinach od 8.00 do 19.00, ale tylko w grupach i z przewodnikiem. Wydatki: w zale積o軼i od wielko軼i ekipy tzw. historyczny rekonesans zamkowy kosztuje 15 lub 30 z (陰czny koszt dla ca貫j grupy). Zwiedzanie w dni wolne od pracy po wcze郾iejszym kontakcie tel. (094) 365 27 47, (094) 365 05 , (094) 365 28 39 lub 0 606 422 369 - odp豉tno嗆 wynosi wtedy 60 z. Na specjalne 篡czenie organizowane s dodatkowe atrakcje, m.in. pokaz walk rycerzy, rzut wiankiem do krowich rog闚 i dramatyczna obrona przed zb鎩em. Mo積a r闚nie wej嗆 na wie輳: przyjemno嗆 ta w 2005 roku kosztowa豉 3 z.


安idwi雟ki O鈔odek Kultury
ul. Niedzia趾owskiego 17
78-300 安idwin
tel. (094) 365 22 77




DZIEDZINIEC WSP茛CZE吉IE - FOT. KOL. SAMICZAK



widwin po這穎ny jest przy trasie kolejowej Szczecin-Koszalin - zatrzymuj si tutaj poci庵i pospieszne. Do miasta istnieje dogodny dojazd autobusami PKS z Drawska, Koszalina i Gryfic. Po wyj軼iu ze stacji PKP (obok znajduje si male鎥i dworzec autobusowy) trzeba skr璚i w prawo na po逝dniowy zach鏚 i pod捫a wpierw ul. Ko軼iuszki, a nast瘼nie przechodz帷 pod XIV-wieczn wie膨 bramn ul. 1 Maja. Po mini璚iu bramy nale篡 przej嗆 jeszcze ok. 300 metr闚, stamt康 zamek jest ju dobrze widoczny. Doj軼ie zajmuje 10 minut. Dobra wiadomo嗆 dla zmotoryzowanych: w pobli簑 zamku miejsc parkingowych jest pod dostatkiem. (2005)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzy瘸ckie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczy雟cy: Zamki w Polsce p馧nocnej i 鈔odkowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001
5. Tygodnik 安idwi雟ki


ZAMEK OD WSCHODU, PO PRAWEJ NAJSTARSZE SKRZYDΜ GOTYCKIE




Lipie - pozosta這軼i zamku biskupiego XIVw., ok. 16 km
Po販zyn-Zdr鎩 - zamek rycerski XIVw., przebudowany, ok. 24 km
Resko - pozosta這軼i zamku rycerskiego Bork闚 XIVw., ok. 24 km
Strzemiele - dw鏎 obronny XVIw.(?), ok. 30 km
P這ty - rycerska wie瘸 mieszkalna XIII-XVIw., ok. 36 km
P這ty - zamek Eberstein闚 XVIIw., ok. 36 km
Stare D瑿no - pozosta這軼i zamku rycerskiego XIVw., ok. 40 km



STRONA G紟NA