STRONA G紟NA

MINIGALERIA

MAPKI

KSI癿A GO列I

DOPISZ SI

KONTAKT
BAGNO

BARAN紟 SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO 印﹖KIE

B…OWA G紑A

BESIEKIERY

B犵ZIN

BIERUT紟

BIESTRZYK紟

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLK紟

BORYSxWICE ZAMKOWE

BROCH紟

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KΜDZKA

CH犴INY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHAN紟

CIESZ紟

CZARNY B紑

CZERNINA

CZERSK

CZ邘TOCHOWA

CZOCHA

DRZEWICA

D、R紟NO

DZIAΑOWO

DZIERZGO

GDA垶K

GI玆CKO

GΜG紟

GNIEW

GNIEWOSZ紟 Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZY

GOx哸Z

GOΣCH紟

GORZAN紟

GO列ISZ紟

G紑A

GRODZIEC

GR笈EK

GRUDZI.Z

GRZ犵Y

GRZMI。A z.ROGOWIEC

INOW笈Z

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZ紟

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO G紑ECKIE

KAMIENIEC Z、KOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

K邛RZYN

K邛RZYN - KO列I茛

KIELCE

KLICZK紟

KΜDZKO

KOΜ

KONARY

KONIN-GOSxWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KO映IN WLKP.

K紑NIK

KRAK紟

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTM邛

KR襾CEWO

KRZY烤A G紑A

KRZY狼OP紑

KSI* WIELKI

KUROZW艼I

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMI垶KI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

xG紟

犴ZYCA

ΜWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAx NIESZAWKA

MAMERKI

MI犵ZYLESIE

MI犵ZYRZECZ

MIR紟

MOKRSKO

MST紟

MY印ENICE

NAMYS紟

NIDZICA

NIEPOΜMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJC紟

OLE吉ICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OxWA

OΑRZYCHOWICE KΜDZKIE

OPOCZNO

OPOLE G紑KA

OPOLE OSTR紟EK

OPOR紟

OSSOLIN

OSTR坒NIK

OSTR紟 LEDNICKI

OSTR笈A

OTMUCH紟

PABIANICE

PASTUCH紟

PIESKOWA SKAx

PIOTRK紟 TRYBUNALSKI

PIOTRK紟-BYKI

PIOTROWICE 名IDNICKIE

PΜCK

PΜNINA

PΜTY

PODZAMCZE G紑A BIR紟

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POzZYN-ZDR粑

POZNA z.PRZEMYSxWA

POZNA z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZ紟KA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RAD紟KA

RADOM

RADZIKI DU浩

RADZY CHEΚI垶KI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROG紟 OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LE吉A

RYCZ紟

RYDZYNA

RZ﹖INY

SANDOMIERZ

SIEDL犴IN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLE

SOBK紟

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA G紑A

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJ紟

SZAMOTUΧ

SZCZECIN

SZTUM

SZYD紟

SZYMBARK

名IDWIN

名IEBODZIN

名IECIE n.WISㄐ

名IECIE k.LE吉EJ

名INY

TORU

TORU z.DYB紟

TUCZNO

TYNIEC

UD紑Z

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZY狼OP紑

UNIEJ紟

URAZ

WAyRZYCH z.KSI*

WAyRZYCH z.STARY KSI*

WAyRZYCH z.NOWY DW紑

WARSZAWA z.KR粌EWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

W、RZE昧O

W癿ORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIE

WIERZBNA

WITK紟 WIELKI

WLE

WOJNOWICE

WOJSxWICE

WROCxW

WROCxW LE吉ICA

WYSZYNA

ZAG紑ZE 印﹖KIE

Z、KOWICE 印﹖KIE

ZB﹖ZY

ZΜTORIA k.TORUNIA

昱笈x

涉GA

涉RY

浩LAZNO

烘IGR笈


ZAMEK W 名IECIU - WIDOK OD POΣDNIA



ierwszym za這瞠niem obronnym na terenie wsp馧czesnego 安iecia by gr鏚 ksi捫徠 pomorskich, umiejscowiony prawdopodobnie na nadwi郵a雟kich stokach zwanych Diabelskimi G鏎ami. Funkcjonowa on do roku 1243. W zwi您ku ze zdobyciem w nocy z 3 na 4 grudnia 1242 przez Krzy瘸k闚 pobliskiego grodu w Sartowicach, ksi捫 安i皻ope趾 II podj掖 decyzj o przeniesieniu swej siedziby w nowe, dogodne do obrony miejsce. Wyb鏎 pad na obszerny p馧wysep, po這穎ny nisko w wid豉ch rzek: Wis造 oraz Wdy. Wbrew planom dow鏚c闚 zakonnych, kt鏎zy zbrojnymi podjazdami starali si nie dopu軼i do realizacji dzia豉 budowlanych, szcz窷liwie uda這 si je uko鎍zy i przez kolejne 60 lat pot篹na jak na 闚czesne standardy warownia s逝篡豉 za ksi捫璚 rezydencj, piastuj帷 nawet przez pewien okres funkcj stolicy XIII-wiecznego Pomorza.


ZAMEK NA SYMPATYCZNEJ PRZEDWOJENNEJ WIDOK紟CE


1308 roku Krzy瘸cy zdobyli Gda雟k i wtedy rozpocz掖 si okres ich niepodzielnego panowania na Pomorzu Wschodnim. Po zaj璚iu Tczewa w sierpniu 1309 przyst徙ili oni do obl篹enia 安iecia - jedynego ju wtedy polskiego grodu w tym regionie. Obl篹eniem dowodzi mistrz krajowy pruski Henryk von Plotzke, natomiast w鈔鏚 obro鎍闚 znale幢i si dwaj bratankowie W豉dys豉wa υkietka, ksi捫皻a Przemys豉w i Kazimierz oraz rycerstwo polskie i pomorskie pod dow鏚ztwem Bogumi豉 Leszczyca. Gr鏚 by dobrze umocniony, wi璚 obok tradycyjnych metod artyleryjskich oblegaj帷y pr鏏owali r闚nocze郾ie stosowa rozgrywki psychologiczne: Wzni鏀連zy na wprost grodu szubienice zapowiedzieli ksi捫皻om Przemys豉wowi i Kazimierzowi, oraz innym rycerzom broni帷ym zamku, 瞠 po zdobyciu warowni, co ich zdaniem mog這 nast徙i lada dzie, ukarz ich szubienic, je郵i grodu nie wydadz. I by tym wi璚ej nastraszy obro鎍闚 grodu, codziennie wieszali dwu, trzech lub wi璚ej schwytanych we wsi. Taki widok nikogo jednak specjalnie nie wzrusza, przy okropno軼iach wiek闚 鈔ednich nie stanowi te 瘸dnej nader okrutnej atrakcji, nie przyni鏀 wi璚 oczekiwanych rezultat闚. Obl篹enie trwa這 nadal. R闚nowag si zak堯ci dopiero niecny sabota jednego z obro鎍闚, Andrzeja Cedrowicza, kt鏎y przekupiony krzy瘸ckim z這tem przecina sznury kusz oraz psuje i 豉mie ca造 rynsztunek wojenny. Mistrz oraz ca貫 wojsko ucieszone t nowin z wi瘯sz odwag zabiera si do zdobywania warowni. Zbudowawszy wie瞠 przewy窺zaj帷e wa造 grodu, mistrz podsun掖 je w jego s御iedztwo od tej strony, z kt鏎ej gr鏚 ten nie jest oblany rzek, i widz帷, 瞠 jest bezpieczny od pocisk闚 - co zreszt potwierdzi這 do鈍iadczenie - zacz掖 atakowa ci庵造mi, silnymi szturmami. Sytuacja obl篹onych sta豉 si tak z豉, 瞠 obawiaj帷 si o w豉sne losy po coraz bardziej prawdopodobnej przegranej zawarli oni z Krzy瘸kami uk豉d o honorowej kapitulacji. Pod koniec wrze郾ia Bogumi wraz z rycerstwem opu軼i bezpiecznie 安iecie i pokornie uda si do Polski.


WIDOK ZAMKU OD STRONY MIASTA

WEJ列IE NA WIE缺 PROWADZI PRZEZ
SKRZYDΜ P茛NOCNE


omturstwo w 安ieciu za這穎no prawdopodobnie we wrze郾iu 1317. Jego inicjalnym zwierzchnikiem by Dietrich v. Lichtenhein. Wst瘼nie g堯wn siedzib komtura by pomorski gr鏚, jednak ju oko這 1335 闚czesny komtur Konrad von Bruningsheim rozpocz掖 czynno軼i przygotowawcze i murowanie nowego zamku konwentualnego. Prace zasadnicze prowadzi w latach 1344-50 komtur Gunter von Hohenstein i mimo, i dat ko鎍a budowy ustala si na lata oko這 1350, to czynno軼i te praktycznie ci庵n窸y si jeszcze do ko鎍a XIV wieku, o czym 鈍iadczy zapis w inwentarzu komturii z 1392 m闚i帷y o du瞠j produkcji materia堯w budowlanych. Warownia w 安ieciu uwa瘸na by豉 w tamtych czasach za kluczow w systemie obronnym po逝dniowej granicy krzy瘸ckiego Pomorza Gda雟kiego, a komturstwo 鈍ieckie nale瘸這 do najbardziej wp造wowych w ca造m Pa雟twie Zakonnym - jego roczny doch鏚 w okresie najwi瘯szej prosperity wynosi oko這 800 kilogram闚 srebra (4000 grzywien). W 1396 roku zamek wyposa穎ny by w 5 dzia i 400 o這wianych pocisk闚, 2 du瞠 bombardy z 48 kamiennymi kulami, 120 inne kamienne kule oraz 4 worki prochu. W 1411 dozbrojono go w 8 r璚znych puszek, 3 tara郾ice, 5 dzia i 5 beczek prochu. W arsenale znajdowa這 si ponadto 150 kusz i 15 tysi璚y be速闚, komturia dysponowa豉 te 58 ko闓i. O strategicznym znaczeniu twierdzy mo瞠 鈍iadczy fakt, 瞠 ju w 1377 roku wyposa穎no j w bro paln; by to wtedy drugi chronologicznie krzy瘸cki zamek (po Lipie鎥u), kt鏎emu dow鏚ztwo zafundowa這 tak 鄉ierciono郾 nowink.


RYCINA PUFFENDORFA Z POΜWY XVII WIEKU


odczas wielkiej wojny z Polsk (1409-1411) funkcj komtura 安iecia pe軟i Henryk von Plauen. W okresie bezpo鈔ednio poprzedzaj帷ym Grunwald w rejonie miasta operowa oddzia polski pod dow鏚ztwem Jana Brzozog這wego, kt鏎y 5 lipca 1410 pokona w jednej z potyczek formacj zakonn, k豉d帷 trupem m.in. pi璚iu rycerzy braci. By mo瞠 dzia豉nia tego niewielkiego oddzia逝 mia造 wp造w na sp騧nienie si Plauen'a na pole bitwy grunwaldzkiej, co nie tylko by mo瞠 pozwoli這 mu ocali 篡cie, ale te otworzy這 drog do dalszych awans闚 i zaszczyt闚. Na wie嗆 o wielkim pobiciu czym pr璠zej wyruszy on do Malborka, organizuj帷 na miejscu skuteczn obron stolicy przed triumfuj帷ymi wojskami Jagie陶y. Dzielna i zdecydowana postawa komtura zosta豉 doceniona przez konwent, kt鏎y w 1410 roku mianowa go wielkim mistrzem zakonu, nast瘼c tragicznie zmar貫go Urlicha von Jungingen. Sam zamek w 安ieciu, dowodzony w zast瘼stwie przez Micha豉 Kuchmeister - r闚nie przysz貫go wielkiego mistrza - podobnie jak sto貫czny Malbork podczas tej wojny nie skapitulowa, a wojska polskie zadowoli si musia造 zaj璚iem miasta, nad kt鏎ym zarz康 obi掖 starosta bydgoski Dobies豉w Pucha豉. W wyniku uregulowa pokojowego traktatu toru雟kiego z 1411 Zakon zrzek si ziemi dobrzy雟kiej i 痂udzi, ale ca貫 Pomorze, w tym r闚nie 安iecie pozosta這 w r瘯ach krzy瘸ckich. Dzia豉nia wojenne w granicach komturii mia造 miejsce r闚nie podczas wyprawy wojsk husyckich i polskich na Pomorze Gda雟kie w 1433 roku. Zamek nie by w闚czas zdobywany, ale fakt wynaj璚ia do jego obrony polskich marynarzy, kt鏎zy stanowili dwie trzecie za這gi, sp璠za sen z powiek miejscowego komtura Henryka Marschalika podejrzewaj帷ego, 瞠 wspomniani marynarze ch皻niej byliby u kacerzy (husyt闚) ni tutaj.


SKRZYDΜ P茛NOCNE

POZOSTAΜ列I SKRZYDx WSCHODNIEGO
(NA PIERWSZYM PLANIE)




WOJNA TRZYNASTOLETNIA 1454-66

Problemy kadrowe Krzy瘸k闚 okaza造 si du穎 powa積iejsze w chwili, kiedy skupi豉 si na nich nienawi嗆 stanu mieszcza雟kiego, obwiniaj帷ego Zakon o wysokie podatki i inne zabiegi, obni瘸j帷e tzw. jako嗆 篡cia. W przeddzie wybuchu wojny trzynastoletniej, na pocz徠ku stycznia 1454 roku w twierdzy znajdowa這 si tylko pi璚iu braci zakonnych i pi皻na軼ie os鏏 s逝瘺y. Komtur Erchard von Gansrode uzna w闚czas sytuacj za tak powa積, 瞠 spakowa skarbiec i wyjecha do Malborka, sk康 nigdy ju nie wr鏂i. Si造 zwi您kowe pod dow鏚ztwem Ottona Machwica, Jana z Turznic i Janka z Targowiska rozpocz窸y obl篹enie zamku 6 lutego i niespe軟a po dw鏂h tygodniach odnios造 spodziewany sukces; wym璚zona za這ga 19 lutego zg這si豉 gotowo嗆 kapitulacji. Nast瘼nego dnia komtur domowy w zamian za gwarancje nietykalno軼i przekaza warowni w r璚e dow鏚c闚 polskich, a ci za oddali j pod opiek biskupa w這c豉wskiego.
Po pi璚iu miesi帷ach wzgl璠nego spokoju 10 lipca 1454 grupa zaci篹nych z Gniewu pod rozkazami komtura gniewskiego Hansa Remchingena dokona豉 niespodziewanego szturmu na miasto, zabijaj帷 burmistrza i bior帷 w niewol mieszczan i rezyduj帷e tam polskie rycerstwo. Krzy瘸cy zrezygnowali wtedy ze szturmu na zamek i bior帷 ze sob je鎍闚 powr鏂ili do Gniewu. Warowni dzier瘸wi w闚czas wojewoda brzeski Miko豉j Szarlejski i podkomorzy dobrzy雟ki Jan Ko軼ielecki. P騧niej przesz豉 ona w drodze kr鏊ewskiej nagrody w r璚e czeskiego najemnika Oldrzycha Czerwonki, kt鏎y rozpocz掖 kontrol 瞠glugi na Wi郵e, co powa積ie uderzy這 w transporty krzy瘸ckie i zapewne sta這 si przyczyn dramatycznych wydarze nocy z 10 na 11 listopada 1460. Wtedy to oddzia zakonnych komandos闚 pod rozkazami Czecha Bernarda Szumborskiego przep造n掖 Wis喚 i z pomoc przekupionego wartownika 46 穎軟ierzy wdar這 si po linie na mury, szybko zdobywaj帷 zamek wysoki i wie輳. Za這ga polska wycofa豉 si na podzamcze, pal帷 za sob drewniany most na fosie, uniemo磧iwiaj帷 w ten spos鏏 dalszy atak ludzi Szumborskiego. Pierwsza pomoc nadesz豉 pi耩 dni p騧niej od lojalnych Polsce Torunian, kt鏎zy przybyli w liczbie osiemdziesi璚iu zbrojnych pod wodz burmistrza Jana von Loe, przywo膨c ze sob dwa dzia豉 i 4 rusznice wraz z niezb璠n amunicj. Ten niewielki oddzia nie wystarczy jednak do pokonania Krzy瘸k闚 i w przeci庵u kilku nast瘼nych miesi璚y rozr鏀 si on do pot篹nej formacji, finansowanej g堯wnie z pieni璠zy mieszczan toru雟kich, dla kt鏎ych pokonanie Niemc闚 oznacza這 koniec k這pot闚 z transportem towar闚 na Wi郵e - jednym ze sponsor闚 tego przedsi瞝zi璚ia by ojciec s造nnego Miko豉ja: Niklas Koppernig (Kopernik). Po sze軼iu miesi帷ach bezskutecznych pr鏏 zdobycia zamku w czerwcu 1461 roku Polakom uda這 si wykona podkop pod murami i zaj望 warowni - w r瘯ach krzy瘸ckich pozostawa豉 jednak wie瘸 g堯wna, z kt鏎ej Krzysztof Skopp prowadzi obron a do 16 pa寮ziernika. Po 11-miesi璚znym obl篹eniu wyg這dzona i trapiona chorobami za這ga skapitulowa豉, a twierdza zosta豉 obsadzona przez Torunian, usi逝j帷ych w ten spos鏏 zapewni sobie zwrot koszt闚 wojennej wyprawy, obliczanych przez nich na 5000 grzywien.




NIEMIECKA POCZT紟KA Z KRZY涉KIEM I ZAMKIEM Z 1900 ROKU


o podpisaniu porozumie II pokoju toru雟kiego w 1466 roku miasto znalaz這 si w granicach Rzeczypospolitej, a zamek podzielono na dwie strefy: podzamcze zaj窸y wojska polskie, za cz窷 zasadnicza pozosta豉 w r瘯ach w豉dz miasta Torunia, kt鏎e odda造 j kr鏊owi Zygmuntowi I dopiero po sp豉ceniu zaleg造ch pobor闚, co mia這 miejsce w roku 1520. Warownia sta豉 si wtedy siedzib kr鏊ewskich starost闚. Jeden z nich - Jerzy Konopacki Drugi dokona w po這wie XVI stulecia niewielkiej jej przebudowy, uzyskuj帷 wcze郾iej zapewnienie, 瞠 poniesione z tego tytu逝 nak豉dy zostan wliczone w dzier瘸w. Z przeprowadzonej w 1565 lustracji dowiadujemy si, 瞠 zamek pobiera od miasta coroczn op豉t w wysoko軼i 109 floren闚, 16 groszy oraz 6 fenig闚, podczas gdy analogiczna pensja podstarosty wynosi豉 a 40 floren闚, pisarza 30, a s逝膨cego zaledwie 8 floren闚.
kres paskudnych najazd闚 szwedzkich przypad na czasy, kiedy starostwo 鈍ieckie podlega這 kr鏊owej Marii Ludwice. Na pocz徠ku pa寮ziernika 1655 roku genera Henryk Horn rozbi pod miastem cztery hufce pospolitego ruszenia, wzi掖 do niewoli polsk piechot i zaj掖 fortec, kt鏎 ogniem i prochami podminowa i mur闚 nadw徠li. Po wojnach ze Szwecj warownia nie wr鏂i豉 ju do dawnej 鈍ietno軼i. Przy prowadzonej w 1665 roku lustracji pisano, i zamek przez Szwed闚 zrujnowany i wewn徠rz spalony tak, 瞠 tylko mury zosta造, a nad kaplic i ryntarzem dach z造 i dziurawy. By造 pod zamkiem cha逝py, w kt鏎ych rzemie郵nicy mieszkali i p豉cili do zamku na 鈍. Marcina po floren闚 10. Teraz te cha逝py zni鏀 nieprzyjaciel i prowent zagin掖. Pod koniec XVIII stulecia gmach pe軟i ju tylko funkcje mieszkalne, cz窷 pomieszcze wykorzystywano te na magazyny soli. Z pocz徠kiem nast瘼nego wieku na polecenie w豉dz pruskich rozpocz窸a si rozbi鏎ka zamkowych skrzyde, powstrzymana decyzj Fryderyka Wilhelma II, kt鏎y zainteresowa si losem warowni i przykaza j zrekonstruowa. W latach 1843-45 odnowiono g堯wn wie輳 i odt康 鈔ednio co dwadzie軼ia lat prowadzono tam jakie prace, maj帷e na celu ochron zabytku przed kompletn ruin.


WIDOK OD WSCHODU

ZAMEK JEST BARDZO DOBRZE UTRZYMANY


a pocz徠ku XX wieku bezpo鈔ednie s御iedztwo warowni przeznaczono pod miejskie tereny rekreacyjne: od po逝dnia przygotowano boisko, a od p馧nocy wybudowano przysta sport闚 wodnych. Na zamku funkcjonowa豉 te restauracja, natomiast od 1929 rozpocz窸a tam dzia豉lno嗆 firma meblarska niejakiego B豉chowskiego. Pod koniec II wojny 鈍iatowej podczas walk o wyzwolenie miasta pocisk artyleryjski uszkodzi wie輳, wyrywaj帷 dwa z瑿y krenela簑 i cz窷ciowo niszcz帷 p馧nocn powierzchni walca. Krenela wprawdzie odbudowano w latach pi耩dziesi徠ych, ale przez kolejne dwie dekady zamek pozostawa bez jakiejkolwiek opieki. W roku 1970 rozpocz窸y si najpowa積iejsze od czas闚 鈔edniowiecza prace budowlane. Podczas renowacji 1970-75 podwy窺zono mury, zwie鎍zono je gankami strzelniczymi - po這穎no te strop, cho nie uda這 si odtworzy oryginalnej wersji dachu. Odbudowano baszt p馧nocno-wschodni, odtworzono cylindryczn klatk schodow oraz postawiono piece z kana豉mi, kt鏎ymi p造n窸o ciep貫 powietrze pod posadzk. W dalszym etapie prac wype軟iono wyrwy w murach, a star zu篡t ceg喚 zast徙iono zabytkow ceg陰 gotyck, wykonano stropy we wn皻rzu wie篡 i niezb璠n stolark, odtworzono fragmenty mur闚 obronnych. Cz窷ciowo odrestaurowany gmach pr鏏owano adaptowa dla potrzeb kulturalnych. Na pocz徠ku lat 80-ych organizowano tam wprawdzie r騜ne sp璠y i imprezy, z czasem jednak nie u篡tkowany obiekt ponownie podupad, staj帷 si mekk dla lokalnych narkoman闚, kt鏎zy w jego wn皻rzach urz康zili sobie melin. Po roku 1989 co drgn窸o - w zarz康zanych przez OKSiR murach organizowano koncerty, festyny, wystawy, a nawet msze dla cz這nk闚 klubu AA. W 1997 pojawi si nowy dzier瘸wca, realizuj帷 "ambitny" pomys wykorzystania starej twierdzy jako platformy dla dyskotek i koncert闚 discopolo. Miasto jednak szybko rozwi您a這 z nim umow i po kr鏒kim remoncie (odbudowano m.in. zerwany w 1999 z帳 krenela瘸) 30.06.2002 nast徙i這 uroczyste otwarcie zabytku dla zwiedzaj帷ych.


ZAMEK PRZED ODBUDOW NA POCZT紟CE Z 1926 ROKU



a budow zamku komturskiego obrano wzniesienie na lewym brzegu Wis造, tu przy uj軼iu Wdy. Aby wzmocni obronno嗆 przysz貫j twierdzy Krzy瘸cy zmienili koryto rzeczki, kieruj帷 jej wody wzd逝 p馧nocnych mur闚 budowli. Zamek postawiono z ceg造 na kamiennej podmur闚ce na planie kwadratu o boku oko這 51 metr闚, z czterema okr庵造mi basztami na naro瘸ch wysuni皻ymi przed lico mur闚 kurtynowych. P馧nocne skrzyd這 wzniesiono jako budynek jednotraktowy i tr鎩kondygnacyjny, kryj帷 go czterospadowym dachem. Reprezentacyjne komnaty mie軼i造 si na jego pi皻rze. Cz窷 wschodni zajmowa豉 kaplica 鈍. Katarzyny o d逝go軼i ok. 23 metry i szeroko軼i 9 metr闚. Boczne 軼iany kaplicy mia造 trzy pary wysokich okien (jest to cecha charakterystyczna zamk闚 konwentualnych), pomi璠zy kt鏎ymi wisia這 37 逝k闚 przypominaj帷ych o sta貫j gotowo軼i bojowej rycerzy zakonnych. W zachodniej cz窷ci pi皻ra mie軼i si kapitularz, czyli g堯wna sala zamkowa o d逝go軼i ok. 21 metr闚 i siedmiu oknach rozmieszczonych podobnie jak w kaplicy. Parter skrzyd豉 p馧nocnego wykorzystywano na piekarni oraz magazyn zbo穎wy, za na poddaszu poprowadzono obronne ganki dla stra積ik闚. Skrzyd這 wschodnie posiada這 tak瞠 trzy kondygnacje. Pomijaj帷 piwnice, na parterze mie軼i豉 si s這downia oraz browar, natomiast pi皻ro zajmowa這 dormitorium, kuchnia, zbrojownia i inne, niezb璠ne dla 篡cia konwentu sale. Sporna wydaje si kwestia istnienia skrzyde: zachodniego i po逝dniowego. Dzi nie pozosta造 ju po nich 瘸dne 郵ady i cz窷 historyk闚 prezentuje pogl康, 瞠 w ich miejscu sta造 jedynie mury kurtynowe. Wed逝g przedwojennego badacza C. Steinbrechta budynki te jednak istnia造: w skrzydle zachodnim mie軼i si mia豉 izba konwentu, mieszkanie komtura i pok鎩 szatnego, natomiast pi皻ro domu po逝dniowego mia w ca這軼i zajmowa refektarz. Niezale積ie od tego, czy budynki te kiedykolwiek w rzeczywisto軼i funkcjonowa造, ich mury zewn皻rzne (lub mury analogicznych kurtyn - patrz ryc. Puffendorfa) z pewno軼i mia造 13 metr闚 wysoko軼i i wyposa穎ne by造 w trzy rz璠y w御kich gotyckich okien.


PLAN I PI邛RA ZAMKU WG C.STEINBRECHTA:
1. WIE涉 G紟NA, 2. KAPITULARZ, 3. KAPLICA, 4. BASZTA P茛NOCNO-WSCHODNIA,
5. DORMITORIUM, 6. REFEKTARZ, 7. IZBA KONWENTU, 8. MIESZKANIE KOMTURA,
9. WYKUSZ LATRYNOWY, 10. BRAMA WJAZDOWA


ysoka na 34,5 metra wie瘸 g堯wna wzmacnia豉 obron bramy zamkowej, s逝篡豉 tak瞠 do obserwacji terenu, sygnalizacji optycznej, stanowi豉 ostatni punkt oporu dla uprzywilejowanej grupy obro鎍闚, mie軼i這 si w niej wi瞛ienie. W jej dolnych partiach znajduj si cz窷ciowo zasypane podziemia, po這穎ne poni瞠j poziomu rzeki Wdy. 字ednica budowli wynosi 10,2 metra, a jedyne do niej wej軼ie znajduje si na wysoko軼i 13 metr闚 i wiedzie przez skrzyd這 p馧nocne zamku. Wie瘸 liczy cztery po陰czone spiralnymi schodami komory wewn皻rzne o szeroko軼i ok. 4 metr闚. Na najwy窺zej kondygnacji (pomijaj帷 sam jej szczyt) wymurowano kominek, przy kt鏎ym zim ogrzewali si stra積icy, a podczas walk gotowano smo喚 i wrz徠ek, aby pocz瘰towa nimi podchodz帷ych pod mury zamku wrog闚. Wszystkie pomieszczenia ulokowano powy瞠j wej軼ia, poni瞠j za znajdowa豉 si g喚boka na 13 metr闚 studnia - loch. Szczyt pierwotnie kryty by sto磬owym dachem z dach闚ek, ale podobno stra積icy uskar瘸li si, 瞠 wiatr zrywa dach闚ki i w XV(?) stuleciu zwie鎍zono go krenela瞠m z nadwieszonymi na kroksztynach p馧koli軼ie sklepionymi machiku豉mi. Jest to typowo w這skie rozwi您anie i powsta這 ono zapewne ju za polskich porz康k闚 w mie軼ie. W 1866 dostrze穎no, 瞠 wie瘸 pochyli豉 si o 45 centymetr闚 w stron p馧nocno-zachodni. Obecnie przechy ten wzr鏀 do oko這 p馧 metra.


STALOWE BARIERKI BEZPIECZE垶TWA NA WIE玆 UNIEMO烊IWIAJ SWOBODNE WYGL.ANIE PRZEZ BLANKI



zamku do naszych czas闚 zachowa這 si cz窷ciowo odbudowane skrzyd這 p馧nocne z wie膨 i baszt p馧nocno-wschodni. Ze skrzyd豉 wschodniego przetrwa造 jedynie przesklepione pomieszczenia piwniczne, ocala造 tak瞠 dolne partie wszystkich pozosta造ch baszt oraz kr鏒kie fragmenty mur闚 obwodowych. B璠帷y pod opiek O鈔odka Kultury, Sportu i Rekreacji w 安ieciu zabytek mo積a zwiedza w sezonie letnim codziennie opr鏂z poniedzia趾闚 w godz. 10-18 (ostatnie wej軼ie o 17). Udost瘼niona jest wie瘸 g堯wna i ca貫 skrzyd這 p馧nocne z miniwystaw machin obl篹niczych, zbroi, topor闚, kusz, w堯czni i dzid oraz zgrabn rekonstrukcj warowni sprzed ponad 600 lat. Z wyposa穎nej w pot篹ny maszt wie篡 rozci庵a si widok na miasto oraz dolin rzeki Wis造, cho ze wzgl璠u na (豉twe do sforsowania) barierki dost瘼 bezpo鈔ednio pod same blanki jest nieco utrudniony. Dooko豉 zamku znajduje si mn鏀two zieleni i potencjalnych miejsc piknikowych.


Zamek otwarty jest dla ruchu turystycznego
od 1 maja do 30 wrze郾ia - codziennie
Ceny bilet闚 wst瘼u:
5 z normalny, 3 z ulgowy, 12 z rodzinny
Tel. kontakt.: 662 499 508




MUR WSCHODNI

W DAWNEJ KAPLICY MIE列I SI WYSTAWA



o 安iecia kolej naj豉twiej dosta si przez Laskowice Pomorskie, gdzie zatrzymuj si poci庵i pospieszne, a nast瘼nie autobusem PKS. Mo積a te dojecha poci庵iem do Terespola Pomorskiego i dalej i嗆 pieszo, ale ze wzgl璠u na konieczno嗆 pokonania blisko 9 kilometr闚 wzd逝 zat這czonej trasy szybkiego ruchu t opcj zdecydowanie odradzam. Po wyj軼iu z dworca PKS w 安ieciu nale篡 skr璚i w prawo i po przej軼iu oko這 1 kilometra jeszcze raz w prawo (b璠zie drogowskaz) a dalej prosto w d馧 a do Wdy. Tu za mostem odbija w lewo gruntowa droga, kt鏎a prowadzi wprost do zamku. Zmotoryzowani zmuszeni s pojecha jeszcze kawa貫k prosto i skr璚i tu za ogr鏚kami dzia趾owymi. Pod zamkiem funkcjonuje niewielki darmowy parking. (mapa) (2004)



1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzy瘸ckie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczy雟cy: Zamki w Polsce p馧nocnej i 鈔odkowej, Muza SA 1999
4. J. Kami雟ki: Zamek wodny w 安ieciu, Wydawnictwo PWR 2003
5. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001


MAKIETA ZAMKU Z XIV WIEKU

REPLIKI KRZY涉CKICH ZBROI




Che軛no - pozosta這軼i zamku krzy瘸ckich mistrz闚 krajowych XIIIw., ok. 8 km
Gr鏚ek - relikty zamku krzy瘸ckiego XIVw., ok. 18 km
Lipieniek - pozosta這軼i zamku krzy瘸ckiego XIVw., ok. 25 km
Papowo Biskupie - ruina zamku krzy瘸ckiego XIIIw., ok. 25 km
Grudzi康z - relikty zamku krzy瘸ckiego XIIIw., ok. 30 km
Nowy Jasieniec - ruina zamku krzy瘸ckiego XIVw., ok. 30 km



STRONA G紟NA