STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU W BORYSŁAWICACH ZAMKOWYCH



udo­wę mu­ro­wa­ne­go zam­ku w Bo­ry­sła­wi­cach za­wdzię­cza­my oso­bie Woj­cie­cha Ja­strzęb­ca, bi­sku­pa kra­kow­skie­go, któ­ry jako przed­sta­wi­ciel stro­ny pol­skiej pod­czas ro­ko­wań z Za­ko­nem Krzy­żac­kim po­peł­nił sze­reg po­waż­nych błę­dów, za co w 1420 roku do­padł go ostra­cyzm ze stro­ny pol­skiej szlach­ty i kró­la. Za­pew­ne wy­da­rze­nie to przy­spie­szy­ło jego de­cy­zję o bu­do­wie wła­snej for­ty­fi­ka­cji, gdzie w ra­zie ko­niecz­no­ści mógł­by w mia­rę bez­piecz­nie ukry­wać się przed nie­chę­cią ze stro­ny prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych. Pra­ce przy wzno­sze­niu wa­row­ni przy­pusz­czal­nie ru­szy­ły jesz­cze w la­tach 20-ych XV wie­ku. Z roku 1426 po­cho­dzi wzmian­ka o ka­pli­cy zam­ko­wej, co su­ge­ro­wa­ło­by, że bu­do­wa mia­ła się ku koń­co­wi, być mo­że na­wet obiekt był już wte­dy za­miesz­ka­ny. Ogrom­ne do­cho­dy Ja­strzęb­ca pły­ną­ce z upo­sa­że­nia ar­cy­bi­skup­stwa po­zwo­li­ły mu pod­czas 40-let­niej ka­rie­ry za­wo­do­wej na stwo­rze­nie roz­le­głe­go, jak na oma­wia­ne cza­sy, im­pe­rium finan­so­we­go sza­co­wa­ne­go w sa­mych tyl­ko kosz­tow­no­ściach na po­nad 40,000 grzy­wien, to jest rów­no­war­tość 8 ton sre­bra. Część tego ma­jąt­ku w po­sta­ci pie­nię­dzy, zło­tych ozdób, ka­mie­ni szla­chet­nych, na­czyń li­tur­gicz­nych i kosz­tow­nej zbroi ukrył nasz skrom­ny bi­skup w Bo­ry­sła­wi­cach, skąd wkrót­ce skra­dzio­ne mu one zo­sta­ły przez jego stry­jecz­ne­go wnu­ka Dzier­sła­wa z Ry­twian.



REKONSTRUKCJA ZAMKU W BORYSŁAWICACH Z DRUGIEJ FAZY BUDOWY (SPRZED 1500 ROKU)
ŹRÓDŁO: L. KAJZER, J. SALM, S. KOŁODZIEJSKI 'LEKSYKON ZAMKÓW W POLSCE'


ierw­sze 200 lat funk­cjo­no­wa­nia zam­ku to okres względ­ne­go spo­ko­ju, pod­czas któ­re­go na­stę­po­wa­ły ewo­lu­cyj­ne prze­kształ­ce­nia jego for­my, roz­pla­no­wa­nia prze­strzen­ne­go i urzą­dzeń obron­nych tak, aby na bie­żą­co speł­niać wy­mo­gi obron­no­ści i kom­for­tu dla jego miesz­kań­ców. Od XVI wie­ku Bo­ry­sła­wi­ce na­le­ża­ły do ro­dzi­ny Rus­soc­ki­ch, na­stęp­nie Gę­bic­ki­ch (spo­śród nich wy­wo­dzi­ło się mię­dzy in­ny­mi dwóch kanc­le­rzy wiel­kich ko­ron­nych i trzech bi­sku­pów, w tym nie­sław­ny se­kre­tarz Zyg­mun­ta III Wazy Waw­rzy­niec Gę­bic­ki) oraz Sz­cza­wiń­ski­ch her­bu Praw­dzic, wła­ści­cie­li Be­siek­ier. W mu­rach zam­ko­wych wy­cho­wy­wał się Ja­kub Szcza­wiń­ski, wo­je­wo­da brze­sko­-ku­jaw­ski, któ­ry za pa­no­wa­nia Jana Ka­zi­mie­rza na po­sie­dze­niu Sej­mu w 1652 roku moc­no po­tę­pił czyn kre­so­we­go war­cho­ła po­sła Wła­dy­sła­wa Si­ciń­skie­go z Upi­ty, gdy ten po raz pierw­szy w dzie­jach Pol­ski po­sta­wił li­be­rum veto. Czte­ry lata póź­niej wa­row­nia pa­dła ofia­rą zbrod­ni­czej dzia­łal­no­ści wojsk szwedz­kich - te naj­pierw za­ję­ły ją, a na­stęp­nie spa­li­ły. Póź­niej­sze pró­by jej od­bu­do­wy speł­zły na ni­czym i ogra­bio­ny, znisz­czo­ny obiekt szyb­ko ob­ró­cił się w ru­inę, o czym wzmian­ku­ją za­cho­wa­ne XVIII­-wiecz­ne in­wen­ta­rze: za­mek pu­sty, przez nie­przy­ja­cie­la zruj­no­wa­ny... Jesz­cze w XIX wie­ku za­by­tek do­ku­men­to­wa­ny był jako sta­ro­żyt­ność kra­jo­wa, jed­nak z cza­sem słu­żą­ce za źró­dło ta­nie­go bu­dul­ca mury skur­czy­ły się do sta­nu pre­zen­to­wa­ne­go na za­łą­czo­nych fo­to­gra­fiach.


ZAMEK NA LITOGRAFII NIEZNANEGO AUTORA, PRZYJACIEL LUDU 1843



Ru­inie od lat to­wa­rzy­szą opo­wie­ści o du­chach po­ja­wia­ją­cych się na zam­ko­wych mu­rach i w ich są­siedz­twie. Po­pu­lar­ną bo­ha­ter­ką owych kon­fa­bu­la­cji jest dzie­wi­ca w bia­łych szma­tach, któ­ra no­ca­mi snu­je się po­ci­chut­ku po­śród resz­tek mu­rów, jak­by cze­goś lub ko­goś szu­ka­ła. Nie po­ja­wia się ona jed­nak każ­dej nocy, a je­dy­nie przed waż­ny­mi wy­da­rze­nia­mi. W oko­li­cy łą­czą ją z są­sied­nią wa­row­nią w Be­sie­kie­rach, na­le­żą­cą przed laty do Szcza­wiń­skich. Zja­wa za ży­cia mia­ła być ich cór­ką, któ­ra nie chcia­ła wyjść za na­rzu­co­ne­go jej ad­o­ra­to­ra i zgod­nie ze sta­rym zwy­cza­jem po­win­na za ka­rę sczeźć w wie­ży - za nie­po­słu­szeń­stwo wy­wie­zio­ną ją więc do Bo­ry­sła­wic Zam­ko­wych i uwię­zio­no na naj­wyż­szym pię­trze basz­ty bram­nej. Ko­cha­nek dziew­czy­ny, nie mo­gąc po­go­dzić się z tą okrut­ną i nie­spra­wie­dli­wą ana­te­mą, prze­ku­pu­jąc straż­ni­ka prze­my­cił do jej celi sznur, po któ­rym na­sza bo­ha­ter­ka mia­ła zsu­nąć się z okna po mu­rze. Sznu­rek był jed­nak źle przy­wią­za­ny i dziew­czy­na spa­dła po­no­sząc śmierć na miej­scu.


STAN RUIN W POŁOWIE XIX WIEKU PRZEDSTAWIONY W TZW. 'ALBUMACH STROCZYŃSKIEGO'



a pod­sta­wie ob­ser­wa­cji ar­chi­tek­to­nicz­nych hi­sto­ry­cy do­szli do wnio­sku, że za­mek zo­stał ukształ­to­wa­ny w trak­cie czte­rech na­stę­pu­ją­cych po so­bie eta­pów. W pierw­szym okre­sie po­wsta­ło re­gu­lar­ne za­ło­że­nie na pla­nie pro­sto­ką­ta o bo­kach 21x25 me­trów, skar­po­wa­ne na na­ro­żach i skła­da­ją­ce się z ob­wo­du mu­rów obron­nych, dwóch 3-kon­dy­gna­cyj­nych do­mów ulo­ko­wa­nych przy krót­szych kur­ty­nach, nie­wiel­kie­go dzie­dziń­ca oraz otwo­ru bram­ne­go od za­cho­du. Dla pod­nie­sie­nia wa­lo­rów obron­nych na­ro­że jed­ne­go z do­mów wzmoc­nio­no wie­lo­bocz­ną wie­życz­ką. Wa­row­nię zbu­do­wa­no z ce­gły w wąt­ku go­tyc­kim, a o za­moż­no­ści i wy­so­kiej po­zy­cji spo­łecz­nej fun­da­to­ra świad­czy­ły ozdob­ne de­ko­ra­cje wy­ko­na­ne przy uży­ciu zen­drów­ki oraz ar­ka­do­we fry­zy. Obron­ność twier­dzy pod­kre­śla­ły ziem­ne wa­ły, być mo­że rów­nież czę­sto­kół, a tak­że za­si­la­na z po­bli­skiej rzecz­ki fosa.



PLAN RUIN ZAMKU W BORYSŁAWICACH:
1. DZIEDZINIEC, 2. BUDYNKI MIESZKALNE, 3. ZESPÓŁ BRAMNY, 4. MIĘDZYMURZE


dru­gim, jesz­cze XV-wiecz­nym okre­sie funk­cjo­no­wa­nia za­mek zo­stał oto­czo­ny ze­wnętrz­nym mu­rem ob­wo­do­wym z kre­ne­la­żem o wy­mia­rach oko­ło 38x41 me­trów, dzię­ki cze­mu po­wsta­ło 7-me­tro­wej sze­ro­ko­ści mię­dzy­mu­rze; w czę­ści za­chod­niej wznie­sio­no też bu­dy­nek albo wie­żę bram­ną. W wy­ni­ku tej prze­bu­do­wy bo­ry­sła­wic­ka wa­row­nia bi­sku­pa pre­zen­to­wa­ła typ cha­rak­te­ry­stycz­ne­go dla Czech nie­wiel­kie­go i wy­god­ne­go zam­ku dwu­do­mo­we­go, któ­ry w zbli­żo­nym cza­sie zre­ali­zo­wa­no tak­że w ry­cer­skim Sie­ra­ko­wie, Ło­wi­czu czy w pod­ko­niń­skich Go­sła­wi­cach. W trze­cim okre­sie, przy­pa­da­ją­cym na prze­łom XV i XVI stu­le­cia, roz­bu­do­wa­no bra­mę do­da­jąc do niej ni­skie, oskar­po­wa­ne przed­bra­mie, a nad daw­ną bra­mą wznie­sio­no trój­kon­dy­gna­cyj­ną czwo­ro­bocz­ną wie­żę, rów­nież zwień­czo­ną kre­ne­la­żem i wzmoc­nio­ną w na­roż­ni­kach skar­pa­mi. Wie­ża ta, w prze­ci­wień­stwie do po­zo­sta­łych ele­men­tów ze­spo­łu, po­wsta­ła z ce­gły kła­dzio­nej w wąt­ku wen­dyj­skim, zaś ca­ła roz­bu­do­wa sys­te­mu bram­ne­go mia­ła za­pew­ne na celu przy­sto­so­wa­nie zam­ku do ak­tyw­nej obro­ny przy uży­ciu bro­ni pal­nej. W ostat­nim sta­dium funk­cjo­no­wa­nia wa­row­ni, przy­pa­da­ją­cym po roku 1600, po­łą­czo­no dwa do­tych­cza­so­we bu­dyn­ki trze­cim jed­no­izbo­wym do­mem usy­tu­owa­nym na­prze­ciw bra­my i praw­do­po­dob­nie zli­kwi­do­wa­no drew­nia­ne gan­ki, za­stę­pu­jąc je ar­ka­da­mi.


REKONSTRUKCJA WIDOKU FASADY WSCHODNIEJ I POŁUDNIOWEJ DOMÓW MIESZKALNYCH WG J.SKURATOWICZ



o cza­sów nam współ­cze­snych za­cho­wa­ły się, wciąż oto­czo­ne fo­są, po­zo­sta­ło­ści ce­gla­nych mu­rów ob­wo­do­wych, bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go ze śla­da­mi skle­pień i sto­sun­ko­wo naj­le­piej za­cho­wa­na ru­ina wie­ży bram­nej z przed­bra­miem. Ca­łość skry­wa się za wia­nusz­kiem kasz­ta­now­ców, przez co la­tem mo­że być ma­ło wi­docz­na z dal­szej od­le­gło­ści. Re­likt znaj­du­je się obec­nie w rę­kach pry­wat­nych i zgod­nie z wo­lą wła­ści­cie­la nie jest udo­stęp­nio­ny do zwie­dza­nia.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK Z DROGI PROWADZĄCEJ DO WSI BORYSŁAWICE



ieś Bo­ry­sła­wi­ce le­ży przy dro­dze War­sza­wa­-Po­znań, 10 ki­lo­me­trów na za­chód od Kło­da­wy. Ja­dąc w kie­run­ku Po­zna­nia na wy­so­ko­ści sto­ją­ce­go po le­wej stro­nie drew­nia­ne­go ko­ściół­ka na­le­ży skrę­cić w jego kie­run­ku (tam roz­po­czy­na­ją się Bo­ry­sła­wi­ce Ko­ściel­ne), a na­stęp­nie kil­ka­set me­trów da­lej skrę­cić w od­bi­ja­ją­cą tym ra­zem w pra­wo dro­gę grun­to­wą, któ­ra za­pro­wa­dzi nas pro­sto do ruin. Naj­bliż­sza sta­cja ko­le­jo­wa znaj­du­je się kil­ka ki­lo­me­trów na po­łu­dnie, w miej­sco­wo­ści Bar­ło­gi. (ma­pa zam­ków)





1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. L. Kajzer: Zamki i dwory obronne w Polsce Centralnej, DiG 2004
5. R. Rogiński: Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy, IWZZ 1990
6. J. Skuratowicz: najstarszych prywatnych zamkach w Wielkopolsce


IMG  BORDER=1 style=


Besiekiery - ruina zamku rycerskiego XV/XVIw., 14 km
Przedecz - pozostałości zamku królewskiego XIVw., ok. 14 km
Koło - ruina zamku królewskiego XIVw., 16 km
Uniejów - zamek biskupów gnieźnieńskich XIVw., 36 km
Wyszyna - pozostałości zamku szlacheckiego XVIw., 37 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: sierpień 2014
fotografie: luty 2014