STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBROWA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEDZICA

NIEMCZA

NIEMODLIN

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


RUINA ZAMKU RYCERSKIEGO W URAZIE, WIDOK OD POŁUDNIA



ierwsze przekazy źródłowe o należącej do domeny ksią­żąt wro­cław­skich wsi Uraz po­cho­dzą z po­cząt­ku XIII wie­ku, a wzmian­ki na te­mat sy­tu­owa­ne­go tu­taj i strze­gą­ce­go prze­pra­wy na Od­rze ka­szte­lań­skie­go gro­du - sprzed po­ło­wy te­go stu­le­cia. W 1291 ro­ku na mo­cy te­sta­men­tu Hen­ry­ka Pro­bu­sa osa­da wraz z zie­mia­mi le­żą­cy­mi na pra­wym brze­gu rze­ki prze­szły na włas­ność Hen­ry­ka III, by w ro­ku 1312 tra­fić w rę­ce Kon­ra­da i Bo­le­sła­wa, sy­nów księ­cia gło­gow­skie­go. Przy spo­rzą­dza­niu ak­tów dzie­dzicz­nych po­twier­dzo­no wów­czas mia­sto i za­mek, okre­śla­jąc je w do­ku­men­tach ja­ko ci­vi­ta­tem et cas­trum. Jed­nak już kil­ka lat póź­niej Uraz po­now­nie stał się włas­no­ścią ksią­żąt wroc­ław­skich i oko­ło ro­ku 1319 prze­ka­za­ny zo­stał w len­no trzem bra­ciom Ra­da­kom. Je­den z nich, An­dre­as Ra­dak, roz­bu­do­wał ist­nie­ją­ce za­ło­że­nie o­bron­ne, któ­re­go pier­wsze­go fun­da­to­ra ani cza­su po­wsta­nia nie mo­żna dzi­siaj je­dno­znacz­nie o­kre­ślić. Wśród his­to­ry­ków wy­stę­pu­ją na ten te­mat po­waż­ne roz­bież­no­ści i skraj­ne o­pi­nie, łącz­nie z te­zą, iż za­mek wy­bu­do­wał za­kon tem­plar­iu­szy jesz­cze w pier­wszej po­ło­wie XIII stu­le­cia. W 1336 ro­ku mia­sto Uraz na­był Kon­rad von Bor­schnitz, sta­ro­sta Wro­cła­wia, po­sia­dacz roz­le­głych dóbr ziem­skich. W ro­ku 1344 wzmian­ko­wa­ny był bur­gra­bia Han­cho von Au­ras, zaś w 1363 - Her­man von Bor­schnitz, póź­niej­szy a­se­sor są­du sta­roś­ciań­skie­go i wie­rzy­ciel ksią­żąt brze­skich.



ZAMEK I MIASTO URAZ NA RYCINIE F. B. WERHNERA, Topographia Seu Compendium Silesiae 1744-68


latach 1428-43 majątek ziemski posiadali przed­sta­wi­cie­le ro­du von Tschir­na. W 1466 ro­ku cze­ski król Jan z Po­die­bra­du na­dał lo­kal­ne do­bra ry­ce­rzo­wi Chris­to­pho­wi von Skopp, któ­re­mu przy­pi­su­je się roz­bu­do­wę śre­dnio­wiecz­nej wa­row­ni o ko­lej­ne pię­tra i no­we u­moc­nie­nia. Po nim w źród­łach po­ja­wia się ksią­żę o­leś­ni­cki Kon­rad Bia­ły, a od 1492 - Chris­toph von Jo­er­ger, pier­wszy z przed­sta­wi­cie­li ro­du pa­nu­ją­ce­go w Ura­zie przez bli­sko sto pięć­dzie­siąt lat. W tym cza­sie dwu­krot­nie, w po­ło­wie XVI wie­ku i oko­ło 1630 ro­ku za­mek mo­der­ni­zo­wa­no zmie­nia­jąc je­go u­kład prze­strzen­ny i wy­strój. Do­bu­do­wa­no wów­czas trakt z na­roż­ny­mi wie­ży­czka­mi w czę­ści pół­noc­nej, wpro­wa­dzo­no mu­ro­wa­ne po­dzia­ły wnętrz, a ele­wa­cje i wnę­trza prze­bu­do­wa­no w sty­lu ba­ro­ko­wym. W 1640 ma­ją­tek von Jo­er­ge­rów na­by­ła ro­dzi­na von Sau­rma-Jeltsch, po nich w la­tach 1690-95 na­le­żał on do ba­ro­na Bal­tha­za­ra von Lo­gau. Na po­cząt­ku XIX wie­ku, gdy Uraz sta­no­wił włas­ność ba­ro­na von Ko­schuz­ky, ro­ze­bra­no przy­le­ga­ją­ce do zam­ku po­łu­dnio­wo-wscho­dnie mu­ry o­bron­ne i most zwo­dzo­ny, a fo­sy czę­ścio­wo za­sy­pa­no. Sa­mą re­zy­den­cję prze­bu­do­wa­no w sty­lu ne­o­go­tyc­kim w dru­giej po­ło­wie stu­le­cia, nie­mal zu­peł­nie li­kwi­du­jąc e­le­men­ty star­sze­go wy­stro­ju. Z po­cząt­kiem XX wie­ku za­nie­dby­wa­ny gmach pod­upadł i osta­te­cznie u­legł znisz­cze­niu w ro­ku 1945, gdy spło­nął od o­gnia pod­ło­żo­ne­go przez żoł­nie­rzy ra­dziec­kich. Po woj­nie resz­tki wy­stro­ju i wy­po­sa­że­nia zam­ku roz­sza­bro­wa­no, a poz­ba­wio­ny na­le­ży­tej o­pie­ki za­by­tek szyb­ko stał się ru­iną. W 1952 za­wa­li­ły się skle­pie­nia i strop par­te­ru, a rok póź­niej ru­nął na­roż­nik po­łu­dnio­wy. Re­sztki mu­rów za­bez­pie­czo­no w 1956 ro­ku.


ZAMEK NA LITOGRAFII Z TEKI A. DUNCKERA, 2. POŁOWA XIX WIEKU


ELEWACJA PÓŁNOCNA NA POCZTÓWCE Z 1917 ROKU



redniowieczny zamek usytuowano w zakolu Odry, ota­cza­jąc go wa­łem ziem­nym i fo­są. Skła­dał się on z po­li­go­nal­ne­go na­ry­su mu­rów o­bron­nych, z bu­dyn­kiem mie­szkal­nym w for­mie wie­ży wpi­sa­nej w za­cho­dni na­roż­nik o­bwo­du, i basz­ty bram­nej po stro­nie pół­noc­nej. Wie­ża mie­szkal­na, po­cząt­ko­wo trzy­kon­dy­gna­cyj­na, zbu­do­wa­na zo­sta­ła z ru­dy ba­gien­nej o­raz ceg­ły na pla­nie trój­ką­ta rów­no­bocz­ne­go o dłu­go­ści bo­ków 23 me­try, z ostry­mi na­ro­ża­mi skie­ro­wa­ny­mi w stro­nę mia­sta i Od­ry. Nie­co­dzien­ny u­kład mu­rów ze­wnę­trznych miał po­wo­do­wać "śliz­ga­nie" się po­cis­ków, a tym sa­mym ła­go­dzić przy­kre sku­tki e­wen­tu­al­ne­go o­strza­łu. Ta nie­zwy­kle rzad­ko spo­ty­ka­na for­ma czę­ści re­zy­den­cjal­nej znaj­du­je swo­je po­do­bień­stwo tyl­ko w przy­pad­ku kil­ku za­led­wie eu­ro­pej­skich zam­ków. Przy­zie­mie i dwa pię­tra wie­ży przy­kry­te by­ły skle­pie­nia­mi krzy­żo­wo-że­bro­wy­mi, wspar­ty­mi na cen­tral­nie u­miesz­czo­nych słu­pach, i prze­dzie­lo­ne ścian­ka­mi dzia­ło­wy­mi na trzy zbli­żo­ne kształ­tem i wiel­ko­ścią po­mie­szcze­nia na każ­dej z kon­dy­gna­cji. W okre­sie póź­niej­szych prze­kształ­ceń bu­dy­nek pod­wyż­szo­no o dwa ko­lej­ne pię­tra, wpro­wa­dzo­no no­wą ka­mie­niar­kę o­kien, a ca­łość na­kry­to stro­mym trój­po­ła­cio­wym da­chem. Od pół­no­cy przy do­bu­do­wa­nym trak­cie u­miesz­czo­no dwie wy­smu­kłe, wie­lo­bo­czne wie­że, zwień­czo­ne ba­ro­ko­wy­mi heł­ma­mi. Wy­gląd re­zy­den­cji zmie­ni­ła cał­ko­wi­cie prze­bu­do­wa ne­o­go­tyc­ka z XIX wie­ku.




PLAN ZAMKU WG T. KOZACZEWSKIEGO: 1. ŚREDNIOWIECZNA WIEŻA MIESZKALNA, 2. TRAKT PÓŁNOCNY (PO NEOGOTYCKIEJ PRZEBUDOWIE)



o czasów współczesnych zachowała się sko­ru­pa mu­rów ze­wnętrz­nych wie­ży miesz­kal­nej do wy­so­ko­ści trzech kon­dy­gna­cji od stro­ny pół­noc­nej i za­led­wie do par­te­ru od po­łu­dnia. Prze­trwa­ły też skle­pio­ne piw­ni­ce, resz­tki ko­lis­te­go fi­la­ru, frag­men­ty ścia­nek dzia­ło­wych, a tak­że fun­da­men­ty mu­rów ob­wo­do­wych i śre­dnio­wiecz­nej ba­szty. Od dłuż­sze­go cza­su ru­ina znaj­du­je się w rę­kach o­so­by pry­wat­nej, któ­ra z god­ną po­dzi­wu kon­se­kwen­cją sta­ra się ją wskrze­sić i czę­ścio­wo od­bu­do­wać. Dla o­sób po­stron­nych za­mek jest nie­ste­ty nie­do­stęp­ny - ogro­dzo­ny szczel­nie wy­so­kim pło­tem z dru­tu sku­te­cznie znie­chę­ca do od­wie­dzin na wła­sną rę­kę. Mo­żna go jed­nak o­bej­rzeć z dro­gi grun­to­wej po­pro­wa­dzo­nej wzdłuż za­ko­la rze­ki, skąd u­zy­ska­my re­la­tyw­nie naj­le­pszą per­spe­kty­wę.


ZAMEK W URAZIE, RUINA NEOGOTYCKIEGO SKRZYDŁA PÓŁNOCNEGO


POZOSTAŁOŚCI SKRZYDŁA WSCHODNIEGO Z GŁÓWNYM WEJŚCIEM DO ZAMKU



raz położony jest około 20 km na pół­noc­ny za­chód od Wro­cła­wia, przy dro­dze pro­wa­dzą­cej do Brze­gu Dol­ne­go i Lu­bią­ża. Za­mek stoi w cen­trum wsi, po le­wej stro­nie dro­gi pro­wa­dzą­cej w kie­run­ku Wro­cła­wia, w po­bli­żu koś­cio­ła. Naj­bliż­sze sta­cje PKP: Pę­gów (kie­ru­nek Lesz­no, ok. 5 km) o­raz Brzeg Dol­ny (kie­ru­nek Gło­gów, ok. 11 km). (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)




1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001


WIDOK ZAMKU OD POŁUDNIA


W pobliżu:
Wołów - zamek książąt oleśnickich XIV-XVIw., przebudowany, 19 km
Wrocław - pozostałości zamków wrocławskich, 22 km
Wrocław-Leśnica - zamek bastionowy XV-XVIIw., 33 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2005
fotografie: 2005
© Jacek Bednarek