STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RELIKTY WIEŻY ZAMKU BISKUPÓW CHEŁMIŃSKICH



XIII wieku ist­niał w Wą­brzeź­nie dre­wnia­ny dwór krzy­ża­cki wznie­sio­ny na miej­scu wcze­sno­śred­nio­wiecz­ne­go gro­dzis­ka prus­kie­go, któ­re­go czas fun­kcjo­no­wa­nia da­tu­je się na okres od VIII do XII wieku. W 1246 ro­ku Za­kon prze­ka­zał ów­czes­ne Wam­brez me­tro­po­li­tom cheł­miń­skim i w la­tach 1303-21 bis­kup Her­man von Pri­zna zbu­do­wał w tym miej­scu mu­ro­wa­ny za­mek. Pod­czas woj­ny pol­sko-krzy­żac­kiej 1409-11 mie­szkań­cy mia­sta wal­czy­li pod cho­rąg­wią bis­kup­stwa cheł­miń­skie­go, lecz po­mi­mo te­go po prze­gra­nej przez krzy­ża­ków ba­ta­lii wa­row­nia pra­wdo­po­do­bnie nie doz­na­ła więk­szych szkód ze stro­ny pol­skich wojsk. Po­la­cy na­to­miast zdo­by­li ją i oku­po­wa­li przez dzie­sięć ko­lej­nych lat po­cząw­szy od ro­ku 1454 aż do chwi­li, gdy za­cięż­ni za­kon­ni pod do­wódz­twem Ber­nar­da Szum­bor­skie­go sztur­mem od­zys­ka­li za­mek, któ­ry póź­niej spa­li­li. W na­stęp­stwie us­ta­leń dru­gie­go po­ko­ju to­ruń­skie­go Wą­brzeź­no wraz z zie­mią cheł­miń­ską we­szło w skład na­le­żą­cych do Ko­ro­ny Prus Kró­lew­skich. Od­bu­do­wa­ny gmach na­dal peł­nił fun­kcję sie­dzi­by hie­rar­chów ko­ściel­nych i w la­tach 1611-13, za pa­no­wa­nia bi­sku­pa Ma­cie­ja Ko­no­pac­kie­go, zo­stał prze­bu­do­wa­ny w sty­lu ba­ro­ko­wym. W 1655 po­de­szły pod nie­go woj­ska szwedz­kie o­strze­li­wu­jąc tak dłu­go, aż za­jął się og­niem i spło­nął. W trak­cie prze­pro­wa­dzo­nej w 1676 ro­ku lu­stra­cji dóbr bis­kup­stwa cheł­miń­skie­go pi­sa­no: Za­mek zgo­ła spu­sto­szo­ny, ani okien, ani drzwi nie masz, po­ko­je tak znisz­czo­ne, że w żad­nym miesz­kać nie mo­że, ato­li na­pra­wa gdy­by by­ła pręd­ka jesz­cze by się mo­gło nie­któ­re po­ko­je u­trzy­mać. W ro­ku 1792 zruj­no­wa­ne i opusz­czo­ne za­bu­do­wa­nia przez­na­czo­no do roz­biór­ki na po­trze­bę od­bu­do­wy stra­wio­nych przez po­żar miej­skich ka­mie­nic i koś­cio­ła far­ne­go. Wy­bu­rze­nia kon­ty­nu­o­wa­no przez ca­ły XIX wiek, aż z da­wne­go zam­ku po­zo­sta­ły tyl­ko przy­zie­mia i fun­da­men­ty. W 1920 ro­ku wła­dze pol­skie, po wy­ku­pie­niu Gó­ry Zam­ko­wej z rąk pry­wat­nych, za­ło­ży­ły w tym miej­scu park.


RUINA NA FOTOGRAFII Z LAT 40. XX WIEKU



sytu­owa­ny na sztu­cznie pod­wyż­szo­nym krań­cu pół­wys­pu je­zio­ra Zam­ko­we­go zes­pół wa­row­ny skła­dał się z zam­ku wła­ści­we­go i pod­zam­cza, któ­re za­ło­żo­no na pla­nie wy­dłu­żo­ne­go pro­sto­ką­ta o dłu­goś­ci o­ko­ło 120 me­trów. Pod­zam­cze peł­ni­ło fun­kcje go­spo­dar­cze, a wjazd na je­go te­ren pro­wa­dził bra­mą wy­bi­tą w kur­ty­nie pół­noc­no-wschod­niej. Ten szcze­gól­nie za­gro­żo­ny od­ci­nek for­ty­fi­ka­cji chro­nio­ny był przez dwie na­roż­ne wie­że. Zbli­żo­na for­mą do ty­po­wych zam­ków-kla­szto­rów krzy­żac­kich re­zy­den­cja bis­ku­pów zbu­do­wa­na zo­sta­ła z ce­gły na ka­mien­nej pod­mu­rów­ce, a jej plan o­par­to na kwa­dra­cie o bo­ku 60 me­trów. We­wnętrz­ny dzie­dzi­niec z trzech stron o­ta­cza­ły jed­no­trak­to­we, praw­do­po­dob­nie dwu­kon­dyg­na­cyj­ne skrzy­dła miesz­kal­ne, na­to­miast od wscho­du za­my­kał go mur ob­wo­do­wy, poś­rod­ku któ­re­go wzno­si­ła się wy­so­ka, ok­to­go­nal­na wie­ża. Łącz­ność ze sta­no­wis­ka­mi na zew­nętrz­nym mu­rze u­trzy­my­wa­no po­przez o­sła­nia­ją­ce wjazd przed­bra­mie. Wjazd z przed­zam­cza pro­wa­dził przez fur­ty w mu­rach ob­wo­do­wych i częś­cio­wo zwo­dzo­ny most prze­rzu­co­ny na fi­la­rach nad sze­ro­ką fo­są.


PLAN ZAMKU WG M. RZECZKOWSKIEJ-SŁAWIŃSKIEJ


rogram użyt­ko­wy wa­row­ni nie jest w peł­ni roz­poz­na­ny. Re­pre­zen­ta­cyj­ną jej częś­cią by­ło przy­pusz­czal­nie pod­piw­ni­czo­ne skrzy­dło po­łud­nio­we, miesz­czą­ce na pię­trze ka­pli­cę pod wez­wa­niem św. Mar­ka. We­dle słów bis­ku­pa An­drze­ja Ol­szow­skie­go, wi­zy­tu­ją­ce­go za­mek w ro­ku 1614, na­le­ża­ła ona do naj­pięk­niej­szych w pań­stwie. Obok ka­pli­cy mieś­cił się re­fek­tarz, gdzie bis­kup przyj­mo­wał goś­ci i zbie­rał bra­ci na na­ra­dy. Par­ter bu­dyn­ku zaj­mo­wa­ły po­miesz­cze­nia gos­po­dar­cze, a na wy­so­koś­ci pier­wsze­go pię­tra o­bie­gał je mu­ro­wa­ny kruż­ga­nek. W po­zo­sta­łych dwóch skrzy­dłach na kon­dyg­na­cji miesz­kal­nej znaj­do­wa­ły się kom­na­ty bis­ku­pa i wnę­trza zwią­za­ne z ad­mi­nis­tra­cją die­ce­zji. Zgod­nie z fun­kcją o­biek­tu, piw­ni­ce i par­ter prze­zna­czo­no na skła­dy sprzę­tu, ma­ga­zy­ny żyw­noś­cio­we, zbro­jow­nię i po­miesz­cze­nia u­żyt­ko­we, a naj­wyż­szy po­ziom - pod­stry­sza u­żyt­ko­wa­no naj­częś­ciej ja­ko spich­rze. Po­mi­mo du­żej ku­ba­tu­ry ca­łość za­ło­że­nia two­rzy­ła zwar­ty zes­pół, któ­re­go wa­lo­ry o­bron­ne pod­kreś­la­ły na­tu­ral­ne pre­dys­po­zy­cje te­re­nu, do­dat­ko­wo przy­sto­so­wa­ne pod­czas prac przy­go­to­waw­czych na po­cząt­ku bu­do­wy.


PLAN PRZYZIEMIA ZAMKU WYSOKIEGO WG M. RZECZKOWSKIEJ-SŁAWIŃSKIEJ: 1. MUR OBWODOWY, 2. BRAMA WJAZDOWA, 3. WIEŻA,
4. SCHODY NA WIEŻĘ, 5. DZIEDZINIEC ZE STUDNIĄ, 6. MUROWANY GANEK, 7. POMIESZCZENIA GOSPODARCZE, 8. KOMNATY MIESZKALNE, 9. SIEŃ



zam­ku wy­so­kie­go do cza­sów współ­czes­nych za­cho­wa­ły się re­lik­ty oś­mio­bocz­nej wie­ży do wy­so­koś­ci dwóch met­rów, wśród nich piw­ni­ca z frag­men­ta­mi skle­pie­nia, oraz po­roz­rzu­ca­ne gdzie­nieg­dzie zwa­lis­ka ka­mie­ni i ce­gieł. Do­brze czy­tel­ne jest po­ło­że­nie daw­nej fo­sy, o głę­bo­koś­ci trzech do czte­rech met­rów, po któ­rej dnie prze­bie­ga o­bec­nie ścież­ka spa­ce­ro­wa.


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W WĄBRZEŹNIE, RUINA WIEŻY



uiny zam­ku po­ło­żo­ne są na te­re­nie par­ku, w po­bli­żu zaj­mu­ją­ce­go pół­noc­no-za­chod­nią części mia­sta je­zio­ra Zam­ko­we­go. Z po­ło­żo­ne­go nie­co na u­bo­czu dwor­ca PKP na­le­ży iść ul. Woj­cie­cha Kęt­rzyń­skie­go i da­lej ul. 1 Ma­ja, aż do Ryn­ku, gdzie skrę­ca­my na pół­noc w ul. Gru­dziądz­ką, a stam­tąd w ul. Pod­zam­cze wio­dą­cą wprost do par­ku. Kur­su­je stąd rów­nież ko­mu­ni­ka­cja miej­ska; po­dej­rze­wam że ka­żda li­nia pro­wa­dzi w kie­run­ku cen­trum. Sa­mo­chód naj­wy­god­niej za­par­ko­wać przy ul. Ła­bę­dziej, choć miejsc par­kin­go­wych nie ma tu­taj zbyt wie­le. Wię­cej prze­strze­ni znaj­dzie­my przy blo­kach na ul. Gru­dziądz­kiej lub do­pie­ro na Ryn­ku. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)




IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU, FRAGMENTY MURÓW PRZYZIEMIA


W pobliżu:
Radzyń Chełmiński - ruina zamku komturów krzyżackich XIIIw., 13 km
Kowalewo Pomorskie - pozostałości zamku komturów krzyżackich XIIIw., 17 km
Lipieniek - pozostałości zamku krzyżackiego XIVw., 20 km
Pokrzywno - ruina zamku komturów krzyżackich XIIIw., 20 km
Golub-Dobrzyń - zamek komturów krzyżackich XIVw., przebudowany, 24 km
Grudziądz - pozostałości zamku komturów krzyżackich XIIIw., 30 km
Papowo Biskupie - ruina zamku krzyżackiego, XIVw., 30 km
Radziki Duże - ruina zamku rycerskiego XIV/XVw., 30 km
Rogoźno - ruina zamku krzyżackiego XIIIw., 30 km
Brodnica - ruina zamku komturów krzyżackich XIVw., 33 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2002
fotografie: 2002
© Jacek Bednarek