STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPA

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PACZKÓW

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KRÓLEWSKI NA WAWELU, WIDOK Z ULICY STRADOMSKIEJ



tra­te­gicz­ne u­sy­tu­o­wa­nie wa­wel­skie­go przy­czół­ka do­ce­ni­li już na­si pra­pra­pra­ku­zy­ni ne­an­der­tal­czy­cy, któ­rzy mniej wię­cej 50.000 lat te­mu przy­cho­dzi­li tu­taj po­pat­rzeć so­bie na Bes­ki­dy. Pierw­sze za­bu­do­wa­nia po­ja­wi­ły się na wzgó­rzu przy­pusz­czal­nie w VII stu­le­ciu i za­miesz­ka­ne by­ły praw­do­po­dob­nie przez człon­ków ple­mien­ne­go pań­stwa Wiś­lan. Wznieś­li oni na sa­mym je­go szczy­cie drew­nia­no-ziem­ny gród, zdo­by­ty na prze­ło­mie IX-X wie­ku al­bo przez czes­kich Prze­myś­li­dów al­bo przez ple­mię Po­lan. W ro­ku 992 (lub 999) na Wa­wel wkro­czył Miesz­ko I (al­bo Bo­les­ław Chrob­ry) i da­tę tę moż­na po­trak­to­wać ja­ko wstęp do wiel­kiej ka­rie­ry kró­lew­skiej re­zy­den­cji. Za pa­no­wa­nia pierw­szych Pias­tów Wa­wel po­zo­sta­wał na­dal drew­nia­no-ka­mien­no-ziem­nym gro­dem, w któ­rym pierw­szą mu­ro­wa­ną bu­dow­lą by­ła ka­ted­ra pod wez­wa­niem św. Wac­ła­wa, wznie­sio­na o­ko­ło 1020 z ini­cja­ty­wy Bo­le­sła­wa Chrob­re­go lub bis­ku­pa Pop­po­na. Dru­gą, zwa­ną Her­ma­now­ską wy­bu­do­wa­no z po­le­ce­nia Wła­dys­ła­wa Her­ma­na o­ko­ło ro­ku 1090. Po licz­nych wo­jen­nych za­wie­ru­chach w po­ło­wie XI wie­ku Kra­ków a­wan­so­wał do ro­li cen­trum po­li­tycz­ne­go mło­de­go jesz­cze pań­stwa - w 1041 ro­ku Ka­zi­mierz Od­no­wi­ciel prze­niósł tu­taj sto­li­cę z Gniez­na.


NAJSTARSZY ZNANY WIDOK KRAKOWA, KRONIKA ŚWIATA HARTMANNA SCHEDLA Z 1493 ROKU


oz­bi­cie dziel­ni­co­we, za­po­cząt­ko­wa­ne nie­for­tun­ną de­cyz­ją Bo­les­ła­wa Krzy­wo­us­te­go, nie wpły­nę­ło ne­ga­tyw­nie na zna­cze­nie gro­du nad Wis­łą, w któ­rym na po­cząt­ku XII stu­le­cia pos­ta­wio­no pierw­sze mu­ro­wa­ne bu­dyn­ki o cha­rak­te­rze ob­ron­nym, a pod ko­niec wie­ku XIII roz­po­czę­to pra­ce przy bu­do­wie zam­ku go­tyc­kie­go i mu­ro­wa­nych ob­wa­ro­wań. Wa­wel­skie wzgó­rze by­ło już wte­dy zam­knię­tym zes­po­łem skła­da­ją­cym się z zam­ku właś­ci­we­go we wschod­niej częś­ci o­raz bu­dow­li sa­kral­nych w częś­ci za­chod­niej. W po­ło­wie XIV stu­le­cia Ka­zi­mierz Wiel­ki roz­bu­do­wał za­mek go­tyc­ki sta­wia­jąc m.in. no­we basz­ty i pięk­ną ka­ted­rę. W póź­niej­szym o­kre­sie Wa­wel wie­lo­krot­nie pod­da­wa­ny był re­mon­tom i mo­der­ni­za­cjom, i tak dla przy­kła­du w ro­ku 1461 Ka­zi­mierz Ja­giel­loń­czyk wy­dał 100 grzy­wien na na­pra­wę da­chu, mu­rów i baszt, choć tak na­praw­dę po­trze­by by­ły znacz­nie więk­sze. Ja­giel­loń­czyk bo­ry­kał się wów­czas z po­waż­ną dziu­rą bud­że­to­wą, spo­wo­do­wa­ną hor­ren­dal­ny­mi kosz­ta­mi pro­wa­dze­nia woj­ny z Za­ko­nem Krzy­żac­kim, co do­pro­wa­dzi­ło do te­go, że bied­na kró­lo­wa El­żbie­ta, aby zre­a­li­zo­wać część niez­będ­nych wy­dat­ków, mu­sia­ła za­sta­wić włas­ną suk­nię! E­po­ka re­ne­san­su i ca­ły XVI wiek sta­no­wił o­kres świet­noś­ci za­rów­no Kra­ko­wa jak i wa­wel­skie­go zam­ku. Na dwór kró­lew­ski przy­by­wa­li wów­czas ce­nie­ni ar­tyś­ci z Włoch, Nie­miec i Ni­der­lan­dów, któ­rzy z ini­cja­ty­wy naj­pierw Ja­na Ol­brach­ta, a póź­niej Zyg­mun­ta I Sta­re­go prze­bu­do­wa­li sta­rą sie­dzi­bę na wspa­nia­łą re­ne­san­so­wą re­zy­den­cję.


WIDOK NA WAWEL OD PÓŁNOCNEGO ZACHODU W 1618, 1618


m bli­żej by­ło jed­nak koń­ca XVI wie­ku, tym więk­sze chmu­ry gro­ma­dzi­ły się nad wa­wel­skim wzgó­rzem. Szlach­ta co­raz bar­dziej nie­chęt­nie przy­by­wa­ła do od­le­głe­go Kra­ko­wa, któ­re­go po­ło­że­nie, przy prze­su­nię­ciu gra­nic Rze­czy­pos­po­li­tej da­le­ko na wschód, sta­ło się jak na sto­li­cę dość nie­ty­po­we. W ro­ku 1595 po­żar po­waż­nie usz­ko­dził zam­ko­wą bry­łę i mi­mo, że od­bu­do­wa­no ją w sty­lu ba­ro­ko­wym, tęs­knią­cy za swą ro­dzin­ną Szwe­cją król Zyg­munt III Wa­za w 1619 ro­ku prze­niósł się wraz ze swym dwo­rem bli­żej Bał­ty­ku, do pro­win­cjo­nal­nej War­sza­wy. Od te­go cza­su Wa­wel po­wo­li tra­cił na zna­cze­niu, cho­ciaż na­dal w tam­tej­szej ka­ted­rze od­by­wa­ły się ko­ro­na­cje wład­ców Pol­ski. Na po­cząt­ku XVII stu­le­cia Wła­dys­ław IV wzmoc­nił za­ło­że­nie no­wymi bas­tio­na­mi. For­ty­fi­ka­cje te nie po­mog­ły w od­par­ciu wojsk szwedz­kich, któ­re po trzy­ty­god­nio­wym ob­lę­że­niu zdo­by­ły Wa­wel w 1655 ro­ku i o­ku­po­wa­ły go przez dwa la­ta, krad­nąc co się da. Krót­ki zryw koś­ciusz­kow­ski z 1794 przy­niósł mias­tu o­ku­pa­cję prus­ką. W ro­ku 1795 prus­cy żoł­nie­rze wtar­gnę­li do zam­ko­we­go skarb­ca, ra­bu­jąc zło­to i in­syg­nia kró­lew­skie, wśród nich 6 ko­ron, 4 ber­ła, 4 jabł­ka, mie­cze i re­lik­wia­rze, któ­re nas­tęp­nie prze­to­pi­li na mo­ne­ty. To, co u­da­ło się ura­to­wać, tuż po pow­sta­niu lis­to­pa­do­wym u­krad­li Ros­ja­nie. Po roz­bio­rach Wa­wel wpadł w rę­ce Au­stria­ków, któ­rzy u­rzą­dzi­li tu la­za­ret i ko­sza­ry woj­sko­we, a dzie­dzi­niec zam­ku dol­ne­go za­mie­ni­li w plac musz­try. W 1905 ce­sarz Fran­ci­szek Jó­zef I 'wspa­nia­ło­myśl­nie' od­dał za­by­tek na­ro­do­wi pol­skie­mu. Od ro­ku 1920 do wy­bu­chu II woj­ny świa­to­wej o­biekt sta­no­wił re­pre­zen­ta­cyj­ną sie­dzi­bę pre­zy­den­ta Rze­czy­pos­po­li­tej. Pod­czas o­ku­pa­cji Kra­ków peł­nił ro­lę sto­li­cy Ge­ne­ral­nej Gu­ber­ni, a na Wa­we­lu re­zy­do­wał jej zbrod­ni­czy na­miest­nik Hans Frank. Po woj­nie zam­ko­we bu­dow­le od­res­tau­ro­wa­no i przez­na­czo­no na sie­dzi­bę naj­droż­sze­go mu­ze­um w Pol­sce.



WAWEL NA LITOGRAFIACH H. WALTERA, ALBUM WIDOKÓW KRAKOWA 1865



ierw­szym mu­ro­wa­nym bu­dyn­kiem o cha­rak­te­rze ob­ron­nym by­ła wie­ża, wznie­sio­na w pierw­szej po­ło­wie XII stu­le­cia w pół­noc­no-wschod­niej częś­ci wa­wel­skie­go gro­du. Zbu­do­wa­no ją z cio­sów wa­pien­nych i pias­kow­ca na pla­nie kwad­ra­tu o bo­ku o­ko­ło 8 met­rów. Ob­wo­dem wa­row­nym na­dal po­zos­ta­wał drew­nia­no-ziem­ny wał, kil­k­akrot­nie grun­tow­nie na­pra­wia­ny i wzmac­nia­ny. Bu­do­wę go­tyc­kiej wa­row­ni roz­po­czę­to od wznie­sie­nia no­we­go pa­ła­cu z tak zwa­ną Wie­żą Ło­kiet­ko­wą, któ­rych fun­da­to­rem był al­bo Bo­les­ław Wstyd­li­wy al­bo Le­szek Czar­ny. Póź­niej­sze sta­dium roz­wo­ju ksią­żę­ce­go za­ło­że­nia sta­no­wi­ła bu­do­wa ka­mien­nych mu­rów zam­ku z basz­tą Jor­dan­ką. Mur po­dzie­lił wów­czas te­ren wzgó­rza na za­mek gór­ny z re­zy­den­cją pa­nu­ją­ce­go i za­mek dol­ny z ka­ted­rą, koś­cio­ła­mi, do­ma­mi bis­ku­pów i moż­nych o­raz za­bu­do­wa­nia­mi gos­po­dar­czy­mi.


PLAN ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO


a pa­no­wa­nia Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go roz­bu­do­wa­no pa­łac kró­lew­ski o­raz do­koń­czo­no wzno­sze­nie ka­ted­ry. Przys­tą­pio­no rów­nież do prac ma­ją­cych na ce­lu wzmo­cnie­nie sys­te­mu for­ty­fi­ka­cyj­ne­go po­przez bu­do­wę ob­ron­nych baszt i no­wej wie­ży o cha­rak­te­rze ob­ron­no-miesz­kal­nym. Pow­sta­ła wów­czas Basz­ta Zło­dziej­ska, któ­ra wzię­ła swą naz­wę od miesz­czą­ce­go się w niej wię­zie­nia, i w któ­rej prze­by­wa­li mię­dzy in­ny­mi wzię­ci do nie­wo­li po bit­wie pod Grun­wal­dem na­jem­ni­cy krzy­żac­cy. Przy po­łud­nio­wym od­cin­ku mu­ru ob­ron­ne­go u­sy­tu­o­wa­no Basz­tę Pa­nień­ską o­raz nie za­cho­wa­ne do na­szych cza­sów basz­ty: Szla­chec­ką i Tę­czyń­ską. Rów­nież nie ko­cha­ją­cy Kra­ko­wa Wła­dys­ław Ja­gieł­ło dbał o roz­bu­do­wę i uno­wo­cześ­nie­nie sys­te­mu u­moc­nień. Pod­wyż­szył nie­mal ca­ły ob­wód mu­rów i wzmoc­nił go przez bu­do­wę przed­mu­rza z wy­ku­sza­mi. Za rzą­dów je­go sy­na Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka wy­mu­ro­wa­no dwie naj­więk­sze basz­ty. W po­łud­nio­wo-za­chod­nim na­ro­żu zam­ku gór­ne­go sta­nę­ła Basz­ta Se­na­tor­ska, zwa­na daw­niej Lu­bran­ką, a w po­łud­nio­wo-za­chod­nim na­roż­ni­ku zam­ku dol­ne­go 40-met­ro­wa Basz­ta San­do­mier­ska.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WKOMPONOWANE W POŁUDNIOWĄ LINIĘ OBWODU MURÓW OBRONNYCH XV-WIECZNE BASZTY: SENATORSKA I SANDOMIERSKA


aj­więk­sze przek­ształ­ce­nia kró­lew­skiej re­zy­den­cji nas­tą­pi­ły w XVI stu­le­ciu. Ob­ję­ły one głów­nie mo­der­ni­za­cję i roz­bu­do­wę kom­plek­su za­bu­do­wań re­pre­zen­ta­cyj­nych i miesz­kal­nych. W la­tach 1502-36 dos­ta­wio­no do sie­bie ko­lej­ne bu­dow­le pa­ła­co­we, two­rząc zes­pół o trzech skrzyd­łach miesz­kal­nych o­ta­cza­ją­cych pię­cio­kąt­ny dzie­dzi­niec, zam­knię­ty od po­łud­nia mu­rem pa­ra­wa­no­wym. Dzie­dzi­niec ten o­to­czo­no bo­ga­to zdo­bio­ny­mi trzy­pię­tro­wy­mi kruż­gan­ka­mi. Pra­ce pro­wa­dzo­ne by­ły zgod­nie z pla­na­mi przy­go­to­wa­ny­mi przez Fran­cisz­ka z Flo­ren­cji o­raz Bar­tło­mie­ja Be­rec­cie­go, i pod ich nad­zo­rem. W la­tach 1517-33 właś­nie we­dług pro­jek­tu Be­rec­cie­go wznie­sio­no póź­no­re­ne­san­so­wą Kap­li­cę Zyg­mun­tow­ską. Na prze­ło­mie XVI i XVII wie­ku przek­ształ­ce­niom u­leg­ło pół­noc­ne skrzyd­ło zam­ku, prze­o­rien­to­wa­ne pod czuj­nym o­kiem Gio­van­nie­go Tre­va­no dla Zyg­mun­ta III Wa­zy. Pow­sta­ła wte­dy re­pre­zen­ta­cyj­na klat­ka scho­do­wa, zwa­na Scho­da­mi Se­na­tor­ski­mi, no­wy wys­trój ot­rzy­ma­ły tak­że zam­ko­we wnęt­rza. Oko­ło ro­ku 1640 roz­po­czę­to wzno­sze­nie no­wo­czes­ne­go sys­te­mu for­ty­fi­ka­cji ma­ją­ce­go od­po­wia­dać ów­czes­nym wy­mo­gom ob­ro­ny ar­ty­le­ryj­skiej - od stro­ny po­łud­nio­wej i pół­no­cy zbu­do­wa­no bas­tio­ny wzma­cnia­ne ziem­nym szań­cem. W okre­sie póź­niej­szym u­zu­peł­ni­ły je u­koń­czo­ne w ro­ku 1794 do­dat­ko­we ob­wa­ro­wa­nia na pla­nie gwiaź­dzis­tym. Os­tat­nią kam­pa­nię u­mac­nia­nia wa­wel­skie­go wzgó­rza prze­pro­wa­dzi­li za­bor­cy aus­triac­cy, któ­rzy w po­ło­wie XIX stu­le­cia sfor­mu­ło­wa­li no­wy sys­tem ob­ron­ny skła­da­ją­cy się z peł­ne­go ob­wo­du mu­rów ka­mien­no-ce­gla­nych o­raz dwóch ka­po­nier zwień­czo­nych kre­ne­la­żem i za­o­pat­rzo­nych w ma­chi­ku­ły. Aus­tria­cy wy­bu­rzy­li rów­nież sta­re bu­dyn­ki du­cho­wień­stwa ka­ted­ral­ne­go, sta­wia­jąc na ich miej­scu szpi­tal woj­sko­wy.


ZAMEK WAWELSKI NA OBRAZIE W. MAŁECKIEGO, 1873


WIDOK KRAKOWA, L. WYCZÓŁKOWSKI 1910



bec­nie Wa­wel mieś­ci sie­dzi­bę wiel­kie­go mu­ze­um, tak licz­ne­go w cie­ka­we eks­po­na­ty i atrak­cje, że ca­łość zos­ta­ła po­dzie­lo­na te­ma­tycz­nie na częś­ci i chęć o­bej­rze­nia każ­dej z nich wią­że się z kup­nem od­dziel­ne­go bi­le­tu. Są to: Pry­wat­ne A­par­ta­men­ty Kró­lew­skie, Kom­na­ty Kró­lew­skie, Skar­biec Ko­ron­ny i Zbro­jow­nia, Sztu­ka Wscho­du, Wa­wel Za­gi­nio­ny, Ka­ted­ra Kró­lew­ska o­raz Smo­cza Ja­ma. Po­dział ta­ki u­moż­li­wia lep­szą or­ga­ni­za­cję zwie­dza­nia i sku­pie­nie się na tym, co naj­bar­dziej nas in­te­re­su­je. Po­wo­du­je jed­nak, że chęt­ni do o­bej­rze­nia ca­łoś­ci zła­pią się za gło­wę, kie­dy pod­li­czą, ile bę­dzie ich to kosz­to­wać.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

WZDŁUŻ POŁUDNIOWEJ LINII MURÓW OBRONNYCH


om­na­ty i Apar­ta­men­ty Kró­lew­skie zaj­mu­ją więk­szość po­miesz­czeń zam­ku. Pod­czas re­kon­struk­cji sta­ra­no się od­two­rzyć ich wy­gląd z cza­sów pa­no­wa­nia Ja­giel­lo­nów i częś­cio­wo z okre­su Wa­zów. Na par­te­rze i I pięt­rze by­ły po­ko­je pry­wat­ne - miesz­kał tu król z ro­dzi­ną, swo­je iz­by mie­li też nie­któ­rzy dwo­rza­nie. II pięt­ro to część re­pre­zen­ta­cyj­na zam­ku. Przyj­mo­wa­no tu­taj po­sel­stwa, ob­ra­do­wał sejm, u­rzą­dza­no o­fic­jal­ne u­ro­czys­toś­ci i hucz­ne za­ba­wy. Naz­wy po­miesz­czeń tłu­ma­czą ich przez­na­cze­nie, nie­któ­re z nich naz­wa­no rów­nież od zdo­bią­cych je ma­lo­wi­deł i ele­men­tów wy­po­sa­że­nia np.: Sa­la Tur­nie­jo­wa, Sa­la Po­sel­ska, Sa­la "Pod Pla­ne­ta­mi" czy Sa­la Se­na­tor­ska. W tej os­tat­niej ob­ra­do­wał Se­nat, od­by­wa­ły się ba­le, przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne i waż­ne u­ro­czys­toś­ci. Ro­lę sa­li tro­no­wej peł­ni­ła Sa­la Po­sel­ska. Jej strop zdo­bią XVI-wiecz­ne głów­ki kró­lów, dwo­rzan i miesz­czan. Pier­wot­nie by­ło ich 194, przet­rwa­ło 30. Kom­na­ty oz­do­bio­ne są wspa­nia­ły­mi ar­ra­sa­mi - tka­ny­mi z jed­wab­nych, weł­nia­nych i me­ta­lo­wych nici, przed­sta­wia­ją­cymi sce­ny bi­blij­ne, fan­tas­tycz­ne stwo­ry, her­by i ini­cja­ły kró­lew­skie. Ar­ra­sy po­ja­wi­ły się na Wa­we­lu wraz z kró­lo­wą Bo­ną i do dziś za­cho­wa­ło się ich o­ko­ło 140. W sa­lach I i II pięt­ra znaj­du­je się wys­ta­wa o­rien­ta­liów, mię­dzy in­ny­mi jed­nej z naj­więk­szych na świe­cie ko­lek­cji na­mio­tów tu­rec­kich i per­skich, broń wschod­nia, dy­wa­ny i ko­bier­ce, cho­rąg­wie i in­ne przed­mio­ty zdo­by­te pod Wied­niem.


IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

WIDOK Z DZIEDZIŃCA ZEWNĘTRZNEGO NA ZAMEK WYSOKI Z KATEDRĄ I PAŁACEM KRÓLEWSKIM ORAZ GMACH DAWNEGO SZPITALA Z BASZTĄ SANDOMIERSKĄ


o XVIII i XIX-wiecz­nych roz­bo­jach w Skar­bcu po­zos­ta­ła tyl­ko część cen­nej ko­lek­cji kró­lew­skich in­syg­niów i re­ga­lii. Wśród te­go, co u­da­ło się u­ra­to­wać, naj­słyn­niej­szy jest nie­wąt­pli­wie Szczer­biec, ko­ro­na­cyj­ny miecz kró­lów pol­skich. W Zbro­jow­ni o­bej­rzeć moż­na po­nad­to ko­lek­cje zbroi, heł­mów, tarcz o­raz bro­ni siecz­nej i pal­nej. Wie­le z nich jest pięk­nie zdo­bio­nych - by­ły one nie tyl­ko o­rę­żem, ale tak­że dzie­ła­mi sztu­ki. Wa­wel Za­gi­nio­ny pre­zen­tu­je fun­da­men­ty i frag­men­ty śred­nio­wiecz­nych za­bu­do­wań sa­kral­nych, u­zu­peł­nio­ne re­kon­struk­cją kom­pu­te­ro­wą, dzię­ki któ­rej moż­na zo­ba­czyć, jak przy­pusz­czal­nie wy­glą­da­ły nie­ist­nie­ją­ce już bu­dyn­ki.


IMG BORDER=1 style=

NA DZIEDZIŃCU ZAMKU WYSOKIEGO


ed­ną z naj­waż­niej­szych świą­tyń w Pol­sce jest wa­wel­ska ka­ted­ra. Od­by­wa­ły się w niej u­ro­czys­toś­ci ko­ro­na­cyj­ne, tu­taj mo­nar­cho­wie i ich dzie­ci za­wie­ra­ły ślu­by i chrzci­li po­tom­ków. W jej wnęt­rzu o­raz w pod­zie­miach spo­czy­wa­ją nie­mal wszys­cy kró­lo­wie Pol­ski. Obec­nie świą­ty­nia ma pos­tać trzy­na­wo­wej, trzy­wie­żo­wej ba­zy­li­ki z tran­sep­tem i ka­pli­ca­mi, z któ­rych naj­pięk­niej­szą jest po­kry­ta poz­ła­ca­ną bla­chą XVI-wiecz­na re­ne­san­so­wa Ka­pli­ca Zyg­mun­tow­ska - mau­zo­le­um os­tat­nich Ja­giel­lo­nów. Na środ­ku na­wy głów­nej u­miesz­czo­no os­ło­nię­tą ba­ro­ko­wą ko­pu­łą trum­nę z re­lik­wia­mi pa­tro­na świą­ty­ni - św. Sta­nis­ła­wa. Wew­nątrz war­to zwró­cić u­wa­gę na wy­ko­na­ny przez Wi­ta Stwo­sza w 1492 ro­ku na­gro­bek Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka i znaj­du­ją­cy się o­bok oł­ta­rza głów­ne­go grób jed­ne­go z do­bro­czyń­ców Kra­ko­wa - Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go.


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK NA WAWELU, WIDOK OD WSCHODU







1. M. Antoniewicz: Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej...
2. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko-Częstochowskiej
6. J. Szymczak: Zamki i pieniądze w średniowiecznej Polsce


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA WZGÓRZE WAWELSKIE Z BULWARU CZERWIEŃSKIEGO



Tyniec - warowne opactwo Benedyktynów XIw., 11 km
Wieliczka - zamek żupny XIVw., 13 km
Korzkiew - zamek rycerski XIV/XVw., 15 km
Morawica - plebania XVIIw. na miejscu dawnego zamku, 16 km
Wielka Wieś (Biały Kościół) - pozostałości zamku rycerskiego XIVw., 17 km




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2005
fotografie: 2009, 2017