STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DOBKÓW

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU W LIPIE, WIDOK OD POŁUDNIA



redniowieczny zamek w Lipie w pierwotnej, gotyckiej formie zbudowany został zapewne na przełomie XIII i XIV stulecia. Nie znamy jego fundatora - przyjmuje się, że powstał on z inicjatywy przedstawiciela jednego ze śląskich rodów rycerskich, niektórzy jednak chcą, aby jego genealogię wiązać z działalnością zakonu templariuszy, którzy po upadku Królestwa Jerozolimy przywędrowali do Europy. W drugiej połowie XIV wieku Lipa należała do rodzin: von Schrimer i Lauterbach, by pod koniec stulecia przejść w ręce Caspara von Crakav z rodu Schwoynitz oraz jego brata Hansa, nisko urodzonych rycerzy, właścicieli miejscowego młyna i niewielkiego folwarku. Skromne początkowo założenie rozbudowane zostało przez panów z rodu von Zedlitz: Ernsta (wł. 1471-1485), Sigismunda (wł. 1500-1520) lub jego syna Bartela (wł. 1520-1549). W okresie późniejszym zamek należał do rodzin von Reibnittz (1580) i von Niptsch (po 1660), z czasem jednak - pozbawiony dawnego znaczenia militarnego - podupadł i pod koniec XVIII wieku został opuszczony. Odtąd wykorzystywano go głównie do celów magazynowych i gospodarczych, a zbędne z punktu widzenia dysponentów segmenty zabudowy traktowano jako tanie i wygodne w eksploatacji źródło materiału budowlanego i sukcesywnie rozbierano. Szczególnie niekorzystnie zapisał się tutaj Julius Fischer, właściciel Lipy w latach 20. XIX stulecia, który zlecił rozbiórkę obszernych fragmentów zamku dolnego celem pozyskania surowca do budowy w swoim folwarku gorzelni, owczarni i stodoły.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU OD STRONY ZACHODNIEJ



Z roku 1300 pochodzi najstarszy zachowany zapis dotyczący osady Lypa. Jeszcze w średniowieczu miejscowość tę określano mianem Lipa (1330), Leipa (1370) i Leipe (1405), natomiast w XVI stuleciu, kiedy wieś uległa parcelacji, wyodrębniono niezależne od siebie Ober-, Mittel- i Nieder-Leipe. Z kolei w wieku XIX funkcjonowała nazwa Goldleipe oraz Kalkleipe, zastąpiona w 1945 doraźnym terminem Lipowe. Zaledwie rok później zaczęła obowiązywać funkcjonująca do dziś i nawiązującą do oryginalnego nazewnictwa Lipa.



IMG BORDER=1 style=

RUINA ZAMKU W LIPIE, WIDOK OD POŁUDNIA


rzed całkowitą dewastacją zamek uratował hrabia Rudolph von Stillfried-Rattonitz, ceniony prawnik i mistrz ceremonii królewskiego dworu pruskiego, który kupił go w 1834 roku i w następnie odbudował w formie neogotyckiej. W roku 1841 majątek przeszedł na własność pochodzącego z Bolkowa bogatego kupca Ernsta Heinricha Kramsta, a pod koniec wieku stał się częścią należącego do rodu von Sprenger klucza małaszowskiego. Po 1917 przypuszczalnie aż do zakończenia drugiej wojny światowej właścicielem warowni była niejaka von Hunerbein, de domo von Sprenger, wraz z córką - kapitanową von Drabich-Waechter. Już w czasach PRL obiekt przestał być użytkowany i w szybkim tempie niszczał, do czego znacznie przyczynił się brak zainteresowania i należytej opieki ze strony ówczesnych władz. W latach 60., gdy zameczek pełnił funkcje magazynu przy miejscowym PGR, w niektórych jego oknach znajdowały się jeszcze szyby, a budynki mieszkalne wciąż posiadały stropy i (dziurawy) dach. Szansa dla upadającego zabytku pojawiła się na początku lat 70., kiedy kupiła go, mieszkająca w Szwajcarii, Bogna Rosnowska Maag. Początkowy entuzjazm właścicielki z czasem jednak osłabł i rozpoczęte prace remontowe przerwano, co praktycznie przypieczętowało los zamku, który - stopniowo rozkradany - zamienił się w piękną, acz przygnębiającą ruinę.


ZAMEK NA PRZEDWOJENNYCH FOTOGRAFIACH, NA OBYDWU PO LEWEJ WIDOCZNY
10-METROWEJ WYSOKOŚCI KOMIN KUCHNI W KSZTAŁCIE PIRAMIDY



amek wzniesiono na skraju osady, przy stromej skarpie ponad dawną terasą rzeczną, co zapewniało sprzyjające warunki obronne, a jednocześnie spełniało wymóg prestiżu wobec lokalnej społeczności. W pierwotnej formie składał się on z trójkondygnacyjnej wieży mieszkalnej (1) na planie zbliżonym do kwadratu o bokach 7x7 metrów, której kamienne ściany w przyziemiu osiągają około 1,5 metra grubości, i zamykającego ją owalnego murowanego obwodu obronnego (2). Piwnica wieży sklepiona jest kolebkowo, a jej szczyty zakończono stosując dekoracyjne wzory ceglanych pseudomachikuł i krenelaża, ukształtowane zapewne podczas neogotyckiej przebudowy z początku XIX stulecia.


PLAN ZAMKU W LIPIE:
1. WIEŻA MIESZKALNA, 2. POZOSTAŁOŚCI DAWNEGO MURU OBRONNEGO, 3. KLATKA SCHODOWA, 4. KUCHNIA,
5. WEJŚCIE GŁÓWNE, 6. DOM MIESZKALNY POŁUDNIOWY, 7. DOM MIESZKALNY PÓŁNOCNY


odczas XVI-wiecznej modernizacji von Zedlitzów do wieży dobudowano klatkę schodową (3) z jednobiegowymi kamiennymi stopniami, a całość wkomponowano w renesansową zabudowę: od południa pomiędzy wieżę a pozostawiony wycinek starego owalu wzniesiono dom z kuchnią (4), od zachodu - basztę bramną (5) usytuowaną w linii odcinka muru kurtynowego, od wschodu zaś i od północy warowny obwód wtopiono w naturalne skały; jego oryginalny przebieg nie jest jednak już obecnie czytelny. Usytuowany w zachodniej części założenia zespół budynków mieszkalnych składał się z dwóch zasadniczych członów: przylegającego bezpośrednio do starej wieży sklepionego kolebkowo pomieszczenia (6) na planie trapezu oraz wysuniętego w kierunku północnym 2-kondygnacyjnego budynku (7) zwieńczonego stromym dachem dwuspadowym, do którego wejście prowadziło przez ozdobiony herbem łukowy kamienny portal. Jeszcze u schyłku XX. stulecia budynek ten kryła oryginalna więźba dachowa i część dachówek. Dziś nie ma po nich już żadnego śladu.


IMG BORDER=1 style=

RUINA OD ZACHODU, NA PIERWSZYM PLANIE (POZBAWIONY DACHU) XVI-WIECZNY BUDYNEK MIESZKALNY
ORAZ ŚREDNIOWIECZNA WIEŻA Z POZOSTAŁOŚCIAMI NEOGOTYCKIEGO KRENELAŻA


ajbardziej oryginalnym elementem architektury warowni jest usytuowana w południowo wschodniej części zespołu kamienna budowla na planie rombu o powierzchni 70 metrów kwadratowych i wysokości 10 metrów. Jest to wzniesiona na przełomie XV/XVI stulecia kuchnia zamkowa, uchodząca za najstarszą zachowaną na Śląsku, składająca się z obszernego parteru oraz oddzielonego od niego stropem ostrosłupowego sklepienia, w szczytowej części przechodzącego w komin zrekonstruowany podczas XIX-wiecznej neogotyckiej przebudowy. W ścianie południowej wmurowano rynnę do odprowadzania nieczystości, a wewnątrz ukryto wykutą w skale cysternę na wodę o głębokości około 4 metrów.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

POŁUDNIOWY FRONT ZACHODNIEGO SKRZYDŁA MIESZKALNEGO

KUCHNIA ZAMKOWA W FORMIE CHARAKTERYSTYCZNEJ PIRAMIDY



amek w obecnym kształcie, pomijając skalę dokonanych zniszczeń, przedstawia charakter wtórny będący efektem XIX-wiecznej ingerencji w starszą, gotycko-renesansową formę. Pomimo faktu, że od 40 lat znajduje się on w rękach prywatnych, nie prowadzi się tutaj żadnych działań naprawczych ani inwestycji, a całość systematycznie zarasta i niszczeje. Jeszcze niedawno obiekt częściowo pokryty był dachem, miał okna, drzwi i dekorowane portale. Wystarczyło jednak zaledwie kilkanaście ostatnich lat, aby wszystko, co stanowiło jakąś wartość, zostało rozkradzione, uszkodzone lub bezpowrotnie zniszczone. Pomimo takiego smutnego obrazu warto czym prędzej zobaczyć to, co jeszcze się zachowało, ruina wciąż bowiem zachwyca atrakcyjną formą i wabi aurą tajemniczości podsycaną przez mnogość mrocznych pomieszczeń, przejść i zakamarków.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

POZOSTAŁOŚCI WNĘTRZ ZAMKOWYCH



iewielka Lipa położona jest przy skrzyżowaniu lokalnych dróg Jawor-Kaczorów i Bolków-Świerzawa. Ruina znajduje się po wschodniej, tj. lewej patrząc od strony Jawora, stronie drogi, ok. 300 metrów za kościołem. Aby się tam dostać, należy na drugim skrzyżowaniu skręcić w duże podwórze, a następnie kierować ścieżką, która wiedzie bezpośrednio do zamku. Można tu także dojść unikając kontaktu z okolicznymi mieszkańcami - w tym celu należy minąć podwórze i 200 metrów dalej (zostawiając auto na ulicy) wejść bezpośrednio do dawnego parku zamkowego. Do wsi dociera komunikacja PKS z Jawora i Jeleniej Góry. (mapa zamków)
(2014, fotografie z 2008)





1. M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku, OFPWW 2003
2. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
3. R. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach, SWA 2008


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA RUINĘ OD STRONY PODWÓRZA, STAN W 2005 ROKU



Świny - ruina zamku rycerskiego XIVw., 7 km
Bolków - zamek książęcy XIIIw., 10 km
Stara Kraśnica - dwór obronny XVII, w ruinie, 10 km
Myślibórz - relikty zamku XIII/XIVw., 13 km
Kłaczyna - relikty zamku XVw., 15 km
Płonina - ruina zamku rycerskiego, XIVw., 15 km
Sędziszowa - wieża mieszkalna XIV/XVw., 16 km
Wojcieszów - pozostałości zamku XIII/XIVw., 16 km
Jawor - zamek książęcy XIII/XIVw., przebudowany, 18 km



Warto zobaczyć również


IMG

Stojący przy rozcinającej wieś drodze Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, późnogotycki, jednonawowy ze sklepionym prezbiterium. Cennym zabytkiem kościoła jest umieszczony w barokowym ołtarzu tryptyk z około 1503 roku. W wieży dzwon z 1541 zdobiony późnorenesansowym fryzem.

IMG

W Jastrowcu Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, wybudowany z kamienia w 2. połowie XIII stuleciu. Jest to otoczona kamiennym murem skromna budowla o kwadratowej nawie i węższym, również kwadratowym prezbiterium nakrytym późnogotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Przy kościele zabytkowy cmentarz z najstarszymi nagrobkami datowanymi na wiek XVII.



STRONA GŁÓWNA


PENSJONAT VILLA GRETA
DOLNY ŚLĄSK, SUDETY



CHATA 'ALE LIPA'
NOCLEGI GÓRY SOWIE