STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBROWA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEDZICA

NIEMCZA

NIEMODLIN

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK PROKURATORÓW KRZYŻACKICH W KĘTRZYNIE, FRAGMENT ELEWACJI POŁUDNIOWEJ



e wczesnym średniowieczu okolice współczesnego Kęt­rzy­na za­miesz­ki­wa­li Pru­so­wie z po­gań­skie­go ple­mie­nia Bar­tów. Prze­go­ni­li ich stąd Krzy­ża­cy, któ­rzy w la­tach 50. XIII wie­ku po zwy­cięs­kim pod­bo­ju Sam­bii na­je­cha­li his­to­ry­czną Bar­cję, a na­stęp­nie zbu­do­wa­li tu­taj nie­wiel­ką drew­nia­no-ziem­ną straż­ni­cę, wzmian­ko­wa­ną w 1329 ro­ku ja­ko Ras­ten­burg. Straż­ni­ca ta praw­do­po­do­bnie sta­ła w miej­scu, gdzie obec­nie wzn­osi się oka­za­ły go­tyc­ki koś­ciół o­bron­ny św. Je­rze­go. Obok fun­kcji ad­mi­ni­stra­cyj­nych słu­ży­ła ona ja­ko przy­czół­ek u­sta­no­wio­ny w ce­lu o­bro­ny zdo­by­czy te­ry­to­rial­nych, a tak­że punkt wy­pa­do­wy dla dal­szych wy­praw w głąb ziem li­tew­skich. Nie po­do­ba­ło się to oczy­wi­ście za­gro­żo­nym ple­mio­nom po­gańs­kim, któ­re pod do­wódz­twem Kiej­stu­ta i Ol­gier­da dwu­krot­nie na­je­cha­ły ją i spa­li­ły, po raz pier­wszy w lis­to­pa­dzie 1345, i po­now­nie w lu­tym 1347. Owa blis­kość wo­jow­ni­czych Lit­wi­nów nie znie­chę­ci­ła ry­ce­rzy krzy­żo­wych - drew­nia­na straż­ni­ca zo­sta­ła od­bu­do­wa­na, a za­ło­żo­na przy niej o­sa­da roz­wi­nę­ła się na ty­le szyb­ko, że już dzie­sięć lat po o­stat­nim na­jeź­dzie li­tew­skim kom­tur bał­gij­ski Jo­hann Schin­de­kopf na­dał jej przy­wi­lej lo­ka­cyj­ny na pra­wie cheł­miń­skim. Mniej wię­cej w tym sa­mym cza­sie za­pa­dła de­cy­zja o roz­po­czę­ciu prac przy bu­do­wie mu­ro­wa­ne­go zam­ku z praw­dzi­we­go zda­rze­nia.


IMG BORDER=1 style=

BRAMA WJAZDOWA Z WYKUSZEM DOBUDOWANYM W 1528 ROKU



W okresie przedkrzyżackim istniejąca tutaj osada pruska no­si­ła naz­wę Rast, co ozna­cza­ło pal, słup. Po za­ję­ciu gro­du przez pań­stwo za­kon­ne wy­ko­rzy­sta­no tę ety­mo­lo­gię, a miej­sco­wość od wznie­sio­ne­go zam­ku krzy­żac­kie­go na­zwa­no Ras­ten­burg, cho­ciaż miej­sco­wa lud­ność częś­ciej uży­wa­ła okre­śle­nia Ras­tem­bork. Kęt­rzyn po­ja­wił się na ma­pach do­pie­ro po 1945 ro­ku, kie­dy mia­stu na­da­no pol­ską naz­wę na cześć his­to­ry­ka i uczest­ni­ka Po­wsta­nia Stycz­nio­we­go Adal­ber­ta von Wink­le­ra, któ­ry od­kry­wszy swe pol­skie ko­rze­nie stał się go­rą­cym zwo­len­ni­kiem pol­sko­ści, co pod­kre­ślił m.in. zmie­nia­jąc naz­wis­ko na Woj­ciech Kęt­rzyń­ski.



NAJSTARSZY WIDOK KĘTRZYNA NA MAPIE KSIĘSTWA PRUS CASPRA HENNENBERGERA Z 1576 ROKU


udowę warowni zakończono przed 1374, kie­dy po raz pier­wszy po­ja­wi­ła się ona w wy­ka­zie in­wen­ta­rzy za­kon­nych ja­ko sie­dzi­ba u­rzęd­ni­ka niż­sze­go szcze­bla, zwa­ne­go pro­ku­ra­to­rem. Cha­ra­kte­ry­zo­wa­ły ją prze­cięt­ne war­to­ści o­bron­ne i re­la­tyw­nie skrom­ny pro­gram u­żyt­ko­wy, a tak­że dość u­bo­gie wy­po­sa­że­nie - oko­ło 1410 ro­ku zam­ko­wy ar­se­nał skła­dał się z sied­miu dział na ku­le ka­mien­ne o­raz z nie­wiel­kiej iloś­ci lek­kiej bro­ni strze­lec­kiej i kusz. Po bit­wie grun­wal­dzkiej - tak pięk­nie przez Krzy­ża­ków prze­gra­nej - wy­stę­pu­ją­cy w za­stęp­stwie pro­ku­ra­to­ra prus­ki ry­cerz Jo­hart wraz z bur­mistrz­em Her­man­nem Bard­dy­ne pod­da­li mia­sto i za­mek od­dzia­łom Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły, jed­nak już na po­cząt­ku 1411, na mo­cy u­sta­leń pier­wsze­go po­ko­ju to­ruń­skie­go, po­wró­ci­ły one do za­ko­nu. Dla nad­gra­nicz­nej wa­row­ni na­de­szły trud­ne cza­sy - w 1437 ro­ku w Kęt­rzy­nie od­no­to­wa­no tyl­ko 500 mie­sz­kań­ców i 46 do­mów. W ro­ku 1440 mia­sto przy­stą­pi­ło do Zwią­zku Prus­kie­go, or­ga­ni­za­cji dzia­ła­ją­cej na rzecz u­nie­za­le­żnie­nia się od wła­dzy u­rzęd­ni­ków krzy­żac­kich, któ­ra w 1454 roz­po­czę­ła o­gól­no­pań­stwo­we po­wsta­nie bę­dą­ce za­cząt­kiem woj­ny trzy­na­sto­let­niej. W Kęt­rzy­nie roz­po­czę­ło się ono dnia 13 lu­te­go, gdy nie­za­do­wo­le­ni z nie­miec­kie­go fis­ka­liz­mu mie­szkań­cy pod przy­wódz­twem rze­mieśl­ni­ków z ce­chu szew­ców za­ję­li za­mek, a schwy­ta­ne­go w nim pro­ku­ra­to­ra Wolf­gan­ga Sa­ue­ra uto­pi­li w miej­sco­wym sta­wie. Prze­ka­za­ną woj­skom pol­skim wa­row­nię Krzy­ża­cy od­bi­li zbroj­nie przy po­mo­cy od­dzia­łów na­jem­nych w ro­ku 1461 i od­tąd aż do 1525 po­zo­sta­wa­ła ona w ich rę­kach.


PANORAMA KĘTRZYNA NA RYCINIE J. HARTKNOCHA Z 1684 - PRZEDSTAWIONY TU WIDOK ZAMKU TO CZĘŚCIOWO EFEKT WYOBRAŹNI AUTORA
ZAMEK NIGDY NIE MIAŁ BASZT NAROŻNYCH, A JEGO WIEŻA BYŁA ZNACZNIE NIŻSZA



Prokurator krzyżacki był urzęd­ni­kiem i do­wód­cą woj­sko­wym za­rzą­dza­ją­cym sto­sun­ko­wo nie­wiel­kim obsza­rem wcho­dzą­cym w skład kom­tu­rii. Pro­ku­ra­to­rzy kę­trzyń­scy pod­le­ga­li po­cząt­ko­wo kom­tu­ro­wi w Bał­dze, póź­niej kom­tu­rii w Ry­nie, a od 1422 ro­ku - bez­po­śred­nio wiel­kie­mu mistrz­owi. W okre­sie pa­no­wa­nia krzy­żac­kie­go w Kę­trzy­nie fun­kcję tę peł­ni­ło oko­ło czter­dzie­stu bra­ci za­kon­nych, z cze­go dwóch, Mi­chał Küch­mei­ster i Pa­weł von Rus­sdorff, obję­ło póź­niej urząd wiel­kie­go mis­trza. Zna­kiem pro­ku­ra­to­rii kęt­rzyń­skiej by­ła ośmio­płat­ko­wa ró­ża na­wią­zu­ją­ca do her­bu Di­tri­cha von Al­ten­burga, za­ło­ży­cie­la drew­nia­nej straż­ni­cy Rast(en­burg).




WIDOK OD STRONY PLACU ZAMKOWEGO, POCZTÓWKI Z DRUGIEJ DEKADY XX WIEKU


o sekularyzacji państwa zakonnego w krzy­ża­ckich Pru­sach w 1525 ro­ku Kęt­rzyn zna­lazł się w gra­ni­cach no­wo u­two­rzo­nych Prus Ksią­żę­cych, a za­mek prze­zna­czo­ny zo­stał na sie­dzi­bę sta­ro­stów gro­do­wych. Póź­niej prze­bu­do­wy­wa­no go jesz­cze co naj­mniej trzy­kro­tnie, każ­dym ra­zem do­sto­so­wu­jąc do peł­nie­nia in­nych fun­kcji. W XVIII i XIX wie­ku gmach wraz z na­le­żą­cym do nie­go fol­war­kiem sta­no­wił przy­czó­łek do­me­ny kró­lew­skiej. Nie był on jed­nak naj­wi­do­czniej zbyt wy­go­dny, sko­ro w 1742 re­zy­du­ją­cy tu­taj sta­ro­sta Gro­eben skar­żył się w liś­cie do kró­la na pa­nu­ją­cy w go­tyc­kich mu­rach ziąb, in­for­mu­jąc jed­no­cze­śnie, że z te­go po­wo­du o­stat­niej zi­my mu­siał wy­na­jąć dom w mie­ście. Po po­ża­rze w grud­niu 1797 ro­ku za­mek stał się włas­no­ścią mia­sta, któ­re za­adap­to­wa­ło go na lo­ka­le miesz­kal­ne, na­stęp­nie u­mieś­ci­ło w nim kwa­te­rę ko­men­dan­ta gar­ni­zo­nu woj­sko­we­go, by w ro­ku 1911 urzą­dzić tu­taj biu­ra u­rzę­du skar­bo­we­go wraz z miesz­ka­nia­mi dla je­go pra­cow­ni­ków. Wte­dy też prze­bi­te zo­sta­ły w gru­bych mu­rach zam­ko­wych pro­sto­kąt­ne ok­na, co osta­tecz­nie po­zba­wi­ło bu­do­wlę resz­tek jej śre­dnio­wiecz­ne­go cha­rak­te­ru. W cza­sie dru­giej woj­ny świa­to­wej w piw­ni­cach skrzy­dła pół­noc­ne­go za­aran­żo­wa­no schron prze­ciw­lot­ni­czy. W wy­ni­ku dzia­łań wo­jen­nych, któ­rych na­si­le­nie na­stą­pi­ło w stycz­niu 1945 ro­ku wraz z na­dej­ściem fron­tu, za­mek i więk­szość za­byt­ko­wej czę­ści mia­sta zo­sta­ły do­szczęt­nie znisz­czo­ne przez 31. ar­mię ra­dziec­ką do­wo­dzo­ną przez gen. Sza­fro­no­wa. Od­bu­do­wa­no go w sty­lu śre­dnio­wiecz­ne­go go­ty­ku w la­tach 1962-69, opie­ra­jąc się na XIX-wiecz­nych szki­cach wy­bit­ne­go nie­miec­kie­go ar­chi­tek­ta i kon­ser­wa­to­ra za­byt­ków Con­ra­da Stein­brech­ta. Po re­kon­stru­kcji wnę­trza zam­ko­we prze­zna­czo­no na sie­dzi­bę mu­ze­um oraz miej­skich in­sty­tu­cji kul­tu­ral­nych.



CZĘŚĆ FRONOWA ZAMKU NA POCZĄTKU XX WIEKU ORAZ TUŻ PO WOJNIE, W 1945



LISTA ZNANYCH PROKURATORÓW KRZYŻACKICH

Marquart (1354-1357), Henryk von Kranichfeld (1360-1361)
Kuno von Erligheim (1361-?), Albrecht Herzog zu Saxen (1363-1374)
Helfard von Saxenheim (1381-?), Gotfryd von der Kuhle (1383-?)
Thomas Surwille (1389-1391), Kuno von Eberbach (1393-?)
Michał Küchmeister von Sternberg (1396-1402), Hans von Breitenstein (1404)
Willem von Egarwieseck (1404-1406), Kuno von Busigk (1407-1410)
Johann Spete (1411-1412), Paweł von Russdorff (1412)
Hans von Behnhusen (1418-1431), Heytichen von Meylen (1433-1434)
Gerlach Merz (1434-1437), Hans von Behnhusen (1443)
Henryk von Richtenberg (1443-1448), Wolfgang Sauer (1450-1454)
Krzysztof Eglinger (1462-1465), Jerzy Ramung von Rameck (1465)
Bernhart von Drahe (1484-?), Jerzy Truchsess (1487-1489)
Hans von Wallenfels (1491-1492), Jordan von Berkroth (1492-1497)
Hans von der Gabelentz (1498-?), Hans von Breitenstein (1500-1504)
Franz von Hersel (1505-1509), Michał von Drahe (1513-1514)
Werner von Drachenfels (1514-1519), Melchior von Kettich (1519-1525)




DZIEDZINIEC ZAMKOWY NA FOTOGRAFIACH Z LAT 30. XX WIEKU I TUŻ PO ZAKOŃCZENIU DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ



amek wzniesiony został w południowo-zachodniej czę­ści śre­dnio­wiecz­ne­go mia­sta, na wy­su­nię­tym cyp­lu, oko­lo­nym z trzech stron ro­zle­wis­ka­mi Sta­wu Młyń­skie­go. Skła­dał się on z trzech skrzy­deł zbu­do­wa­nych z ce­gły na ka­mien­nej pod­mu­rów­ce, two­rzą­cych u­for­ty­fi­ko­wa­ny obwód o wy­mia­rach 31x37 me­trów. Fun­kcję re­pre­zen­ta­cyj­ną peł­nił pod­piw­ni­czo­ny, trój­kon­dyg­na­cyj­ny gmach przy­le­ga­ją­cy do kur­ty­ny pół­noc­nej. Nad je­go gos­po­dar­czym przy­zie­miem na pier­wszym pię­trze u­miesz­czo­no re­fek­tarz i ka­pli­cę; w skrzy­dle tym re­zy­do­wał też krzy­żac­ki pro­ku­ra­tor. Wy­żej znaj­do­wał się po­ziom ma­ga­zy­no­wo-obron­ny, któ­ry o­bie­gał ga­nek z cią­giem o­kien strzel­ni­czych, ca­łość zaś na­kry­to dwu­spa­do­wym da­chem zam­knię­tym z dwóch stron de­ko­ra­cyj­ny­mi szczy­ta­mi. Po­zo­sta­łe dwa skrzy­dła bu­do­wli by­ły nie­co niż­sze i węż­sze - mieś­ci­ły się w nich po­ko­je goś­cin­ne, kwa­te­ry dla służ­by oraz iz­by gos­po­dar­cze, w tym wy­mie­nia­ne w in­wen­ta­rzach: zbro­jow­nia, ko­mo­ra pro­cho­wa, spi­żar­nia, sło­dow­nia, bro­war i kuch­nia. Ob­wód za­my­kał mur za­cho­dni two­rzą­cy wraz z trze­ma wy­mie­nio­ny­mi bu­dyn­ka­mi nie­wiel­ki dzie­dzi­niec o wy­mia­rach 14x20 me­trów. Wjazd do zam­ku pro­wa­dził od stro­ny mias­ta, czy­li od za­cho­du, przez ry­za­lit bram­ny z wy­ku­szem do­bu­do­wa­nym w 1528 ro­ku. Je­go for­ty­fi­ka­cje po­łą­czo­ne by­ły z mu­ra­mi miej­ski­mi o dłu­go­ści około 700 me­trów. Wa­row­nia nig­dy nie po­sia­da­ła wie­ży, po­zba­wio­na by­ła też przed­zam­cza. To osta­tnie prze­wi­dy­wa­no po­cząt­ko­wo mię­dzy zam­kiem a mia­stem, lecz wiel­ki mistrz Win­rych von Kni­pro­de, od­na­wia­jąc w 1378 przy­wi­lej lo­ka­cyj­ny, prze­ka­zał prze­zna­czo­ne dla tej fun­kcji te­re­ny pod za­bu­do­wę miej­ską.


PLAN PARTERU ZAMKU ŚREDNIOWIECZNEGO: 1. BRAMA WJAZDOWA, 2. SKRZYDŁO PÓŁNOCNE, 3. DZIEDZINIEC, 4. KRUŻGANKI, 5. KLATKA SCHODOWA


HISTORYCZNY PLAN KĘTRZYNA, NA CZERWONO FORTYFIKACJE MIEJSKIE: 1. ZAMEK, 2. KOŚCIÓŁ ŚW. JERZEGO


połowie XVI wieku zamek został przebudowany na sie­dzi­bę sta­ro­stów ksią­żę­cych. W tym cza­sie, wraz z upo­wszech­nie­niem się bro­ni pal­nej, w ob­wód je­go zew­nętrz­nych mu­rów wkom­po­no­wa­no trzy basz­ty na­roż­ne wy­po­sa­żo­ne w otwo­ry u­moż­li­wia­ją­ce sku­te­czne o­strze­li­wa­nie stre­fy bez­po­śre­dnio przy­le­ga­ją­cej do li­ni o­bron­nej z każ­dej stro­ny zam­ku. Dwie z nich - zbu­do­wa­ne od stro­ny sta­wu - by­ły cy­lin­dry­czne, a trze­cia wznie­sio­na zo­sta­ła na pla­nie czwo­ro­ką­ta. Aby uspraw­nić ko­mu­ni­ka­cję we­wnętrz­ną, w 1622 ro­ku w pół­noc­no-za­cho­dnim ką­cie dzie­dziń­ca wy­mu­ro­wa­no o­krąg­łą wie­życz­kę z klat­ką scho­do­wą. Pra­ce obję­ły tak­że zam­ko­we wnę­trza, m.in. na­kry­to skle­pie­niem krzy­żo­wym kuch­nię oraz bro­war, a po­miesz­cze­nia pię­tra za­adap­to­wa­no na wy­god­ne po­ko­je miesz­kal­ne. Pod ko­niec XVII stu­le­cia ro­ze­bra­no dwie gór­ne kon­dyg­na­cje bu­dyn­ku re­pre­zen­ta­cyj­ne­go zrów­nu­jąc je­go wy­so­kość z po­zo­sta­ły­mi skrzy­dła­mi zam­ku - być mo­że za­sy­pa­no wte­dy tak­że część piw­nic pod bu­dyn­ka­mi: wscho­dnim i po­łu­dnio­wym. Roz­biór­kę kon­ty­nu­owa­no w 1. po­ło­wie XVIII wie­ku, kie­dy zlik­wi­do­wa­no nie­przy­dat­ne już ze­wnętrz­ne for­ty­fi­ka­cje mia­sta i wa­row­ni. W tej for­mie gmach prze­trwał do dru­giej woj­ny świa­to­wej, by u jej schył­ku zo­stać znisz­czo­nym przez ra­dziec­ki o­strzał ar­ty­le­ryj­ski. W la­tach 1962-67 prze­pro­wa­dzo­no grun­to­wną od­bu­do­wę zam­ku po­łą­czo­ną z je­go re­go­ty­za­cją.





ELEWACJE: ZACHODNIA (WYŻEJ) I PÓŁNOCNA ZAMKU, REKONSTRUKCJE K. STEINBRECHTA Z 1920 ROKU



odbudowanym po zniszczeniach wo­jen­nych zam­ku mie­ści się Mu­ze­um Woj­cie­cha Kęt­rzyń­skie­go, Kęt­rzyń­skie Cen­trum Kul­tu­ry i bi­blio­te­ka. W czę­ści mu­ze­al­nej zgro­ma­dzo­no ar­te­fa­kty his­to­ry­czne, wy­ro­by rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go oraz dzie­ła sztu­ki zwią­za­ne z prze­szło­ścią mia­sta i re­gio­nu. Spo­śród wy­sta­wio­nych tu eks­po­na­tów na szcze­gól­ną u­wa­gę za­słu­gu­je cho­rąg­iew po­grze­bo­wa u­czest­ni­ka bit­wy pod Wied­niem Fry­de­ry­ka von Der Gro­eben, a tak­że je­dy­na za­cho­wa­na na te­re­nie daw­nych Prus dzie­cię­ca cho­rąg­iew po­grze­bo­wa z wi­ze­run­kiem zmar­łe­go w wie­ku 3 lat Bo­tho Eu­len­bur­ga. Zde­cy­do­wa­nie war­te u­wa­gi jest rów­nież XVII-wiecz­ne e­pi­ta­fium Abra­ha­ma Eu­len­bur­ga, ko­lek­cja rzeźb z XV-XVI stu­le­cia, daw­ne kie­li­chy li­tur­gicz­ne i spi­ry­tu­alia, frag­men­ty skar­bu u­kry­te­go w 1626 ro­ku w po­bli­żu mu­rów miej­skich, czy zbiór mo­net i ban­kno­tów za­stęp­czych z lat 20-ych XX wie­ku. Przy mu­ze­um dzia­ła bi­blio­te­ka z cen­nym zbio­rem sta­ro­dru­ków i rę­ko­pis­ów. W skrzy­dle po­łu­dnio­wym zam­ku mie­ści się Ga­le­ria Ko­nik Ma­zur­ski pro­wa­dzą­ca sprze­daż re­gio­nal­nych wy­ro­bów rę­ko­dziel­ni­czych, na­to­miast w skrzy­dle wscho­dnim - przy ka­sie mu­ze­um - fun­kcjo­nu­je nie­wiel­kie sto­isko z li­te­ra­tu­rą i pa­miąt­ka­mi. Fo­to­gra­fie na tej stro­nie pre­zen­tu­ją wy­gląd e­le­wa­cji, stan wnętrz i eks­po­zyc­je sprzed re­mon­tu, ja­ki pro­wa­dzo­no tu­taj w la­tach 2018-20.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

FRAGMENT EKSPOZYCJI MUZEALNEJ I GALERIA WYROBÓW RĘKODZIELNICZYCH



Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego
Plac Zamkowy 1, 11-400 Kętrzyn
mwk(at)muzeum.ketrzyn.pl

Godziny otwarcia



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

FRAGMENT EKSPOZYCJI MUZEALNEJ, PO LEWEJ DZIECIĘCA CHORĄGIEW POGRZEBOWA




ętrzyn położony jest w północnej części Krainy Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, 19 km na wschód od Re­szla i oko­ło 30 km na za­chód od Gi­życ­ka. Za­mek stoi na wznie­sie­niu przy skrzy­żo­wa­niu ulic: Plac Zam­ko­wy, Dwor­co­wej i Cho­pi­na, w po­łu­dnio­wo-wscho­dniej czę­ści Sta­rów­ki. Z dwor­ca PKP dzie­li nas od nie­go oko­ło 500 me­trów (na­le­ży iść ul. Dwor­co­wą na za­chód). Par­king miej­ski znaj­dzie­my przy ul. Ro­mu­al­da Trau­gut­ta (300 me­trów od zam­ku) i przy ul. Cho­pi­na (przy sta­dio­nie, rów­nież oko­ło 300 me­trów).




1. J. Borkowski: Kętrzyn - przewodnik po dziejach miasta i zamku, JB-Studio 2001
2. M. Garniec, M. Jackiewicz-Garniec: Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach, Arta 2006
3. R. Grenz: Der Kreis Rastenburg, 1976
4. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
5. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
6. K. Stępińska: Pałace i zamki w Polsce dawniej i dziś, KAW 1977
7. P. Zaniewski: Szlakami zamków krzyżackich, Muza S.A. 2005



W pobliżu:
Kętrzyn - inkastelowany kościół św. Jerzego z XIV-XVIw., 0,5 km
Barciany - zamek prokuratorów krzyżackich z XIVw., 18 km
Bezławki - zamek krzyżacki z XIVw., adaptowany na kościół, 18 km
Reszel - zamek biskupów warmińskich z XIVw., 19 km
Szestno - relikty zamku krzyżackiego, ok. 19 km
Ryn - zamek komturów krzyżackich z XIVw., przebudowany w XIXw., 25 km
Giżycko - ruina zamku krzyżackiego z XIVw., 32 km




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2013
fotografie: 2007
© Jacek Bednarek