STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

ĆMIELÓW

DĄBROWA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEDZICA

NIEMCZA

NIEMODLIN

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PTKANÓW

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KRÓLEWSKI W PIOTRKOWIE, WIDOK OD POŁUDNIA



ie zachowały się do czasów nam współczesnych żadne do­ku­men­ty, któ­re wska­zy­wa­ły­by nie­zbi­cie na fakt ist­nie­nia w Piotr­ko­wie śre­dnio­wiecz­nej sie­dzi­by kró­lew­skiej. Ze źró­deł po­śre­dnich mo­że­my się do­wie­dzieć jed­nak, że być mo­że w drew­nia­nym jesz­cze i pa­mię­ta­ją­cym cza­sy Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go (zm. 1370) cas­trum Pyotr­kow obra­do­wa­ły zgro­ma­dze­nia ry­cer­skie, Wła­dy­sław Ja­gieł­ło (zm. 1434) wy­da­wał ak­ty kró­lew­skie, trzy­ma­no pod klu­czem do­stoj­ni­ków krzy­ża­ckich poj­ma­nych w bit­wie pod Grun­wal­dem, a w 1469 ro­ku po­sło­wie czes­cy przy­sła­ni przez Je­rze­go z Po­die­bra­du przy­pusz­czal­nie wła­śnie tu­taj za­ofe­ro­wa­li ko­ro­nę kró­lew­ską sy­no­wi Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka Wła­dy­sła­wo­wi (zm. 1516) w za­mian za po­moc Po­la­ków w wal­ce Je­rze­go z kró­lem Wę­gier Ma­cie­jem Kor­wi­nem. Naj­star­szym za­cho­wa­nym prze­ka­zem źród­ło­wym na­wią­zu­ją­cym bez­po­śre­dnio do re­zy­den­cji kró­lew­skiej, jest da­to­wa­na na rok 1487 wzmian­ka in­for­mu­ją­ca o da­ro­wi­źnie pod­skar­bie­goPodskarbi wielki koronny – urząd centralny w I Rzeczypospolitej, sprawujący pieczę nad skarbem i mennicą państwową. Jego prerogatywy zbliżone były do uprawnień dzisiejszego ministra skarbu, finansów i szefa banku centralnego. w wy­so­ko­ści 2 cet­na­rówCetnar – pozaukładowa jednostka masy wynosząca ok. 50 kg. oło­wiu, ja­ką o­trzy­mał dzier­żaw­ca Do­bie­sław z Ku­ro­zwęk her­bu Po­raj (zm. 1496) na re­mont okien w zam­ku. Za­pis ten, jak rów­nież wszy­stkie wcześ­niej­sze re­la­cje do­wo­dzą więc fun­kcjo­no­wa­nia ja­kieś re­zy­den­cji o­bron­nej w gra­ni­cach lub w są­siedz­twie mia­sta Piotr­ko­wa. Nie­wia­do­mą po­zo­sta­je na­to­miast za­rów­no jej lo­ka­li­za­cja w sto­sun­ku do mu­rów miej­skich jak i for­ma ar­chi­tek­to­nicz­na, choć praw­do­po­do­bnie był to obiekt skrom­nych roz­mia­rów, słu­żą­cy do krót­kich po­by­tów mo­nar­chy spra­wu­ją­ce­go rzą­dy w sy­ste­mie o­bjaz­do­wym.


IMG BORDER=1 style=

WIDOK ZAMKU ZE SKZYŻOWANIA PLACU ZAMKOWEGO Z UL. ZAMKOWĄ



Centralne położenie Piotrkowa na pograniczu Małopolski i Wielkopolski spra­wi­ło, że już w pier­wszej po­ło­wie XIII wie­ku or­ga­ni­zo­wa­no w nim pier­wsze zgro­ma­dze­nia ry­cer­stwa pro­win­cji łę­czy­ckiej i są­dy ksią­żę­ce. Tra­dy­cje te kon­ty­nu­ował ksią­żę sie­radz­ki, a póź­niej król Pol­ski Wła­dy­sław Ło­kie­tek (zm. 1333), pod któ­re­go prze­wod­nic­twem od­by­wa­ły się tu­taj zjaz­dy przed­sta­wi­cie­li ro­dów ziem­skich księ­stwa sie­radz­kie­go; przy­pusz­czal­nie też z je­go ini­cja­ty­wy o­sa­da o­trzy­ma­ła pra­wa miej­skie. Po zje­dno­cze­niu ziem pol­skich, za rzą­dów dwóch o­sta­tnich Pia­stów, Piotr­ków in­ten­sy­wnie się roz­wi­jał, zo­stał o­to­czo­ny mu­rem o­bron­nym, a je­go zna­cze­nie go­spo­dar­cze wzglę­dem są­sied­nich o­środ­ków miej­skich sta­ło się do­mi­nu­ją­ce. Do­wo­dzi te­go XIV-wiecz­na wy­ce­na wój­to­stwa piotr­kow­skie­go, się­ga­ją­ca kwo­ty 650 grzy­wien sre­braGrzywna - dawna jednostka miary stosowana w średniowiecznej i nowożytnej Polsce. Odpowiadała wartości około 200 gram srebra. Jedna grzywna krakowska równała się 48 groszom praskim. wzglę­dem za­le­dwie 70 grzy­wien ofe­ro­wa­nych za wój­to­stwo wol­bor­skie. Za ży­cia Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go mia­sto by­ło sie­dzibą są­dów szla­chec­kich: ziem­skie­go i grodz­kie­go, mia­ły w nim miej­sce rów­nież zgro­ma­dze­nia ry­cer­stwa, któ­re pod­czas pa­no­wa­nia Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły przy­ję­ły for­mę zjaz­dów ogól­no­pań­stwo­wych, gdzie wy­da­wa­no przy­wi­le­je i za­wią­zy­wa­no kon­fe­de­ra­cje. Pier­wszy sejm wal­ny w Piotr­ko­wie od­był się w 1444 ro­ku i po­świę­co­ny był głów­nie za­an­ga­żo­wa­niu Wła­dy­sła­wa III w woj­nę z Tur­cją. W ko­lej­nych la­tach wy­bie­ra­no tu­taj no­wych wład­ców Rze­czy­po­spo­li­tej, uchwa­la­no kon­sty­tu­cje, na­da­wa­no o­raz zno­szo­no szla­chec­kie i kró­lew­skie przy­wi­le­je, na­kła­da­no po­dat­ki, a na­wet de­cy­do­wa­no o ce­nach nie­któ­rych wy­ro­bów.

Piotrków utracił status miasta sejmowego wraz z pod­pi­sa­niem Unii Lu­bel­skiejUnia lubelska – porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarte 1 lipca 1569 na sejmie walnym w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). W jej wyniku powstało państwo znane jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo. po­mię­dzy Rze­czy­po­spo­li­tą a Lit­wą w 1569 ro­ku, w wy­ni­ku któ­rej – z ra­cji do­god­niej­sze­go po­ło­że­nia – obra­dy zjaz­dów wal­nych prze­nie­sio­no do War­sza­wy. Ze wzglę­du na do­bre sko­mu­ni­ko­wa­nie i du­żą ilość miejsc noc­le­go­wych mia­sto o­bar­czo­ne zo­sta­ło in­ny­mi za­da­nia­mi, sta­jąc się od 1578 ro­ku sie­dzi­bą Try­bu­na­łu Ko­ron­ne­goTrybunał Główny Koronny – najwyższy sąd apelacyjny Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej dla spraw prawa ziemskiego normującego stosunki między szlachtą. na re­gio­ny Wiel­ko­pol­ski, Ma­zow­sza, Ku­jaw i Prus Kró­lew­skich. Od­by­wa­ją­ce się aż do 1792 ro­ku po­sie­dze­nia są­dów try­bu­nal­skich or­ga­ni­zo­wa­ne by­ły jed­nak naj­czę­ściej nie na zam­ku, lecz w ra­tu­szu miej­skim.



HISTORYCZNY PLAN MIASTA PIOTRKOWA: 1. ZAMEK KRÓLEWSKI, 2. KOŚĆIÓŁ FARNY ŚW. JAKUBA, 3. KLASZTOR JEZIUTÓW, 4. KLASZTOR DOMINIKANÓW,
5. KLASZTOR DOMINIKANEK, 6. KLASZTOR BERNARDYNÓW, 7. KLASZTOR FRANCISZKANÓW, 8. RYNEK MIEJSKI, 9. MURY OBRONNE,
10. BRAMA WOLBORSKA, 11. BRAMA SIERADZKA


raz z rozwojem sejmowych funkcji miasta zmie­nia­ły się ocze­ki­wa­nia wład­cy oraz u­rzęd­ni­ków kró­lew­skich wzglę­dem stan­dar­du po­by­tu i pro­wa­dze­nia obrad or­ga­nów re­pre­zen­ta­cji sta­no­wej. W no­wej rze­czy­wi­sto­ści do­tych­cza­so­wa for­ma star­sze­go za­ło­że­nia nie przy­sta­wa­ła do po­trzeb dwo­ru kró­lew­skie­go, w związ­ku z tym na­tu­ral­ną ten­den­cją by­ła bu­do­wa wy­go­dnej, a je­dno­cze­śnie no­śnej zna­cze­nio­wo re­zy­den­cji, któ­ra o­prócz fun­kcji mie­szkal­nej sta­no­wić mia­ła o­śro­dek pro­pa­gan­dy wła­dzy skie­ro­wa­ny do szla­che­ckich elit. Zyg­munt Sta­ry (zm. 1548) zle­cił więc wy­sta­wie­nie na po­lu sej­mo­wym w po­ło­żo­nej na przed­mie­ściu Piotr­ko­wa Wiel­kiej Wsi no­we­go gma­chu Tur­ris In Mo­dum Ar­cis, bę­dą­ce­go w sta­nie spro­stać wy­ma­ga­niom or­ga­ni­zo­wa­nych tu­taj sej­mów Wiel­kich Ko­ron­nych. Pra­cę przy bu­do­wie po­wie­rzył, spro­wa­dzo­ne­mu przy­pusz­czal­nie z Gór­nych Wę­gier mu­ra­to­ro­wi Be­ne­dyk­to­wi, dzia­ła­ją­ce­mu rów­nież ja­ko kró­lew­ski ar­chi­tekt na Wa­we­lu i w San­do­mie­rzu. Z da­to­wa­nej na rok 1511 no­ty ar­chi­wal­nej, do­ku­men­tu­ją­cej wy­pła­tę przez pod­kan­cle­rze­go ko­ron­ne­goPodkanclerzy koronny (łac. subcancellarius, vicecancellarius regni Poloniae) – urzędnik centralny w I Rzeczypospolitej, odpowiedzialny za mniejszą kancelarię państwa. Wchodził w skład senatu jako jeden z ministrów. Formalnie był zastępcą kanclerza wielkiego koronnego, ale nie jego podwładnym. Zakres jego kompetencji był taki sam jak kanclerza wielkiego. Krzy­szto­fa Szy­dło­wiec­kie­go kwo­ty 10 flo­re­nówFloren – złota moneta o masie ok. 3,5 grama, bita przez Florencję od 1252. Jej weneckim odpowiednikiem był początkowo cekin, potem dukat. Floren szybko stał się standardem i przez stulecia był naśladowany w wielu krajach europejskich. na po­czet te­go przed­się­wzię­cia, przy­jąć moż­na, że or­ga­ni­za­cję kró­lew­skiej in­we­sty­cji roz­po­czę­to wła­śnie w tym ro­ku. Wstęp­ny etap dzia­łań o­bej­mo­wał za­pew­ne o­pra­co­wa­nie pla­nów, kom­ple­to­wa­nie war­szta­tu i rze­mieś­lni­ków, a być mo­że rów­nież za­kła­da­nie pier­wszych wy­ko­pów pod fun­da­men­ty. Wła­ści­we pra­ce przy bu­do­wie trój­kon­dy­gna­cyj­ne­go gma­chu wie­żo­we­go trwa­ły praw­do­po­do­bnie do ro­ku 1519, a z pew­no­ścią nie dłu­żej niż do 1521, wte­dy bo­wiem po­świad­czo­na jest pry­wa­tna msza od­pra­wia­na dla kró­la w je­go a­par­ta­men­cie. Zyg­munt Sta­ry w tra­kcie swo­je­go pa­no­wa­nia od­wie­dził Piotr­ków przy­naj­mniej 16-kro­tnie, przy czym na­le­ży zwró­cić uwa­gę, że pa­łac był na o­gół wy­ko­rzy­sty­wa­ny przez wład­cę je­dy­nie przez kil­ka ty­go­dni w ro­ku, pod­czas trwa­nia zja­zdów sej­mo­wych.



PŁONĄCY ZAMEK NA SZTYCHU E. DAHLBERGA Z DZIEŁA S. PUFENDORFA DE REBUS A CAROLO GUSTAVO GESTIS, 1656
PO PRAWEJ JUŻ NIE ISTNIEJĄCY KLASZTOR FRANCISZKANÓW


o śmierci Zygmunta Starego wieża piotrkowska utra­ci­ła fun­kcję kró­lew­skiej re­zy­den­cji, choć przez pe­wien czas prze­by­wa­ła tu­taj jesz­cze kró­lo­wa Bo­na (zm. 1557). Rów­nież Zyg­munt Au­gust (zm. 1572) nie był za­in­te­re­so­wa­ny ada­pta­cją bu­do­wli do wła­snych po­trzeb, pod­czas swo­ich po­by­tów na sej­mach wy­bie­ra­jąc bar­dziej u­stron­ny dwór w pod­miej­skim Bu­ga­ju. W dru­giej po­ło­wie XVI stu­le­cia gmach stał się więc tyl­ko miej­scem o­brad sej­mo­wych, a gdy te w 1567 ro­ku prze­nie­sio­no do War­sza­wy, prze­zna­czo­no go na sie­dzi­bę sta­ro­stów gro­do­wychStarosta grodowy - Od XIV wieku do rozbiorów starosta był urzędnikiem królewskim w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim. Nadzorował w powiecie administrację skarbową, policyjną oraz sądy, stał na czele sądu grodzkiego, miał prawo miecza (to znaczy egzekucji wszystkich wyroków sądowych na terenie powiatu). . W 1588 sta­ro­stą piotr­ko­wskim był An­drzej Ze­brzy­dow­ski her­bu Rad­wan, zmar­ły w tym­że ro­ku. Do kom­pe­ten­cji je­go u­rzę­du na­le­ża­ło mię­dzy in­ny­mi spra­wo­wa­nie są­dów w spra­wach gar­dło­wych z tzw. czte­rech ar­ty­ku­łów grodz­kichCztery artykuły grodzkie (gardłowe) – grupa przestępstw dawnego prawa polskiego, dla rozpatrzenia których, bez względu na stan, z którego wywodził się oskarżony, właściwym był sąd grodzki. Były to: podpalenie, napad na dom szlachcica, rabunek na drodze publicznej i gwałt na kobiecie (szlachciance). , cze­go za­pew­ne pa­miąt­ką po­zo­sta­ją XVI-wiecz­ne imio­na i naz­wi­ska, wy­ry­te przez pod­sąd­nych na mu­rach naj­niż­szej kon­dy­gna­cji zam­ku, wśród nich Mi­ko­łaj Odrzy­wol­ski 1581, Roch Sie­ra­kow­ski 1565. Mar­gi­na­li­za­cja fun­kcji po­li­tycz­nej wie­ży i upa­dek pre­sti­żu daw­nej re­zy­den­cji kró­lew­skiej zna­la­zły swo­je prze­ło­że­nie w wy­dat­kach po­no­szo­nych na jej utrzy­ma­nie, któ­re zna­cznie o­gra­ni­czo­no. W kon­se­kwen­cji już w 1611 ro­ku gmach był bar­dzo za­nie­dba­ny, o czym in­for­mu­je frag­ment lu­stra­cji: fo­sa za­la­zła szla­mem, pa­li­sa­da pra­wie ca­ła oba­lo­na, a z daw­nej bra­my resz­tki po­zo­sta­ły. Praw­dzi­we jed­nak znisz­cze­nia przy­nio­sły mu woj­ny ze Szwe­cją, a szcze­gól­nie o­blę­że­nie z 1657 ro­ku, gdy za­mek naj­pierw zo­stał do­szczęt­nie o­gra­bio­ny przez Szwe­dów, a na­stęp­nie spa­lo­ny przez pol­skie woj­ska Ste­fa­na Czar­ne­ckie­go. Je­go od­bu­do­wy pod­jął się miecz­nikMiecznik – dworski urzędnik w średniowiecznej Polsce, zawiadujący zbrojownią panującego i noszący przed nim miecz, będący oznaką jego władzy wojskowej. Od XIV w. miecznik przekształcił się w tytularny urząd dworski (miecznik wielki koronny, od XVI w. także miecznik wielki litewski). Miecznicy poszczególnych księstw (ziem) stali się niskimi w hierarchii urzędnikami ziemskimi. łę­czy­cki i sta­ro­sta piotr­kow­ski Mi­chał War­szy­cki her­bu Ab­dank (zm. 1697), któ­ry w la­tach 1668-71 wpro­wa­dził no­wy po­dział wnętrz z de­ko­ra­cją ba­ro­ko­wą i ko­min­ka­mi w miej­scach re­ne­san­so­wych pie­ców, otyn­ko­wał mu­ry, a ca­łość na­krył da­chem na­mio­to­wym. Pra­ce pro­wa­dzo­ne z ini­cja­ty­wy War­szy­ckie­go nie obję­ły na­to­miast re­kon­stru­kcji re­ne­san­so­wej at­ty­ki ani ota­cza­ją­cych bu­do­wli umoc­nień, w związ­ku z czym w dru­giej po­ło­wie XVII wie­ku u­tra­ci­ła ona osta­te­cznie, i tak w znacz­nym sto­pniu sym­bo­li­czne, zna­cze­nie o­bron­ne.


ZAMEK W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM, KŁOSY 1868


WIEŻA NA RYCINIE POLKOWSKIEGO, TYGODNIK ILUSTROWANY



NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA I AKTY PRAWNE UCHWALONE W PIOTRKOWIE

- wielki mistrz zakonu krzyżackiego Henryk von Plauen składa hołd Kazimierzowi Ja­giel­loń­czy­ko­wi, 1469
- uchwalenie konstytucji wraz z uniwersałem o poborze, 1493
- uchwalenie tzw. przywileju piotrkowskiego ograniczającego ekono­micz­ne pod­sta­wy roz­wo­ju miast, uszczu­pla­ją­ce­go pra­wa miesz­czan i przy­wią­zu­ją­ce­go chło­pów do zie­mi, 1496
- ograniczenie władzy królewskiej: zniesienie przywileju mielnickiego, brak zgody sejmu na sa­mo­dziel­ne dys­po­no­wa­nie do­bra­mi ko­ron­ny­mi przez kró­la, 1503/4
- obniżenie cen przypraw i trunków, 1524
- uchwała zakazująca nabywania dóbr ziemskich przez mieszczan, 1538
- konflikt pomiędzy Zygmuntem Augustem a szlachtą w związku z jego małżeństwem z Bar­ba­rą Ra­dzi­wił­łów­ną, 1548
- zgłoszenie postulatu szlachty protestanckiej dotyczącego utworzenia – na wzór kościoła an­gli­kań­skie­go - nie­za­le­żne­go od pa­pie­ża pol­skie­go koś­cio­ła na­ro­do­we­go, 1555
- sejm egzekucyjny w sprawie zwrotu nieprawnie zagarniętych przez możnowładców dóbr ziemskich, a tak­że głę­bo­ka re­for­ma po­dat­ko­wa (zwięk­sze­nie po­dat­ków pła­co­nych przez szla­chtę i koś­ciół, fis­kal­ne od­cią­że­nie sta­nu chłop­skie­go) i woj­sko­wa (usta­le­nie za­sad fi­nan­so­wa­nia tzw. wojsk kwar­cia­nych), 1562/63
- reforma monetarna polegająca na ustaleniu kursu obcej waluty względem własnej, 1567




WIEŻA NA XIX-WIECZNYCH RYCINACH, PONIŻEJ SZKIC UKAZUJĄCY WYGLĄD WIEŻY PO PRZEBUDOWIE NA CERKIEW (Z USUNIĘTĄ NAJWYŻSZĄ KONDYGNACJĄ)




ZAMEK W PIOTRKOWIE


Niema może w całem królestwie zabytku równie starożytnego i tak bogatego w wspom­nie­nia dzie­jo­we, jak za­mek w Piotr­ko­wie Try­bu­nal­skim, któ­ry wśród naj­uboż­szej dziel­ni­cy mia­sta nad brze­giem rze­ki Stra­wy, te­raz za­le­dwie stru­my­kiem zwać się mo­gą­cej, w nie­przy­stęp­nem pra­wie po desz­czu po­ło­że­niu, stoi znisz­czo­ny i si­łą swo­ich mu­rów zda­je się urą­gać cza­so­wi. Dziś, pa­trząc na za­czer­nia­łe zwa­li­ska te­go oso­bli­we­go gma­chu oto­czo­ne­go li­che­mi dom­ka­mi sta­ro­za­kon­nych mie­szkań­ców, nikt­by się nie do­my­ślił, aby on mógł być świad­kiem ty­lu pa­mięt­nych i świe­tnych zda­rzeń, aby w nim kie­dyś to­czy­ły się i roz­strzy­ga­ły naj­wa­żniej­sze spra­wy daw­nej Rze­czy­po­spo­li­tej, a wa­ży­ły lo­sy mo­nar­chów i ca­łe­go kra­ju.

[...] Niegdyś cztery baszty strzegły tego gmachu, zbudowanego [...] na dwa pię­tra, z któ­rych naj­wyż­sze z naj­więk­szym prze­py­chem by­ło urzą­dzo­ne, jak to ze­zna­je współ­cze­sny pi­sarz nie­mie­cki Her­ber­stein, ba­wią­cy w tym zam­ku pod­czas sej­mu za Zyg­mun­ta I. Ścia­na po­łu­dnio­wa by­ła głów­ną, i na tej wszy­stkie fu­tra od okien ma­ją jed­na­ko­wy wy­miar. Wej­ścia były dwa od pół­no­cy, jed­no na gó­rę a dru­gie do skle­pów pod­ziem­nych, oba­dwa u gó­ry ko­ło­we­mi łu­ka­mi opa­sa­ne. Wej­ście od stro­ny wscho­du póź­niej do­pie­ro, a na­wet, jak się zda­je, po opu­szcze­niu zam­ku zro­bio­ne zo­sta­ło. Mu­ry ze­wnę­trzne gru­be są na trzy ło­kcie, we­wnę­trzne nie­wie­le cień­sze. Te osta­tnie nie idą w po­środ­ku bu­dyn­ku, ale się zbli­ża­ją do ścian wscho­dniej i pół­noc­nej. Tym spo­so­bem każ­de pię­tro ma jed­ną wiel­ką sa­lę na­roż­ną, po dwóch jej bo­kach dwa mniej­sze po­ko­je, a w dru­gim ro­gu gma­chu sień. Po­ko­je te i sa­le na wszy­stkich pię­trach by­ły su­fi­to­wa­ne. Po utrzy­mu­ją­cych się jesz­cze ka­mien­nych scho­dach, mo­żna dojść, cho­ciaż z trud­no­ścią, aż do sa­me­go szczy­tu zam­ku, lecz daw­nych sal i kom­nat obej­rzeć już nie mo­żna. W jed­nej tyl­ko na do­le roz­po­znać się da­je wy­ma­lo­wa­ny na ścia­nie wiel­ki wi­ze­ru­nek Zba­wi­cie­la ukrzy­żo­wa­ne­go, ale na­ło­żo­na póź­niej po­wło­ka wa­pna za­kry­ła go zu­peł­nie, rów­nie jak po­miesz­cze­nie do­ko­ła, a w czę­ści wid­ne do­tąd na­pi­sy ła­ciń­skie. Zre­sztą i te śla­dy za­cie­ra­ją się zwol­na i ca­ły za­mek przed­sta­wia smu­tny wi­dok zu­peł­nie opusz­czo­ne­go. Dziś dach mo­cno znisz­czał, i wy­jąw­szy wej­ścia, nie­ma już żad­nej kom­na­ty z pu­ła­pem ani z po­dło­gą, nie po­ru­szo­ne tyl­ko zo­sta­ły ba­le mo­drze­wio­we. Dol­ne czę­ści zam­ku ma­ją jesz­cze sta­łych bied­nych miesz­kań­ców. W su­chych zaś roz­le­głych piw­ni­cach, z okrą­głe­go pol­ne­go ka­mie­nia mu­ro­wa­nych, są roz­ma­ite skła­dy [...].

(pisownia oryginalna) Tygodnik Ilustrowany, 1860





FOTOGRAFIE Z PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU


związku z postępującym zaniedbaniem budynek w XVIII wie­ku po­pa­dał w co­raz gor­szy stan tech­ni­czny, któ­re­go nie by­ły w sta­nie trwa­le po­pra­wić do­ra­źne re­mon­ty pro­­wa­dzo­ne przez ko­lej­nych sta­ro­stów. Po li­kwi­da­cji pol­skich u­rzę­dów przez o­ku­pa­cyj­ną ad­mi­ni­stra­cję pru­ską u­rzą­dzo­no w nim ma­ga­zy­ny, a gdy w 1865 ro­ku po­żar znisz­czył ca­łą wscho­dnią dziel­ni­cę mia­sta, uszko­dzo­ny przez ogień gmach prze­ka­za­no sta­cjo­nu­ją­cym w Piotr­ko­wie woj­skom ro­syj­skim. De­cy­zją władz gu­ber­ni ro­ze­bra­no wów­czas naj­wyż­szą kon­dy­gna­cję zam­ku, sku­to też nad­pro­żne gzym­sy i pa­ra­pe­ty okien­ne oraz re­ne­san­so­we por­ta­le. Za­cho­wa­ne wnę­trza wy­re­mon­to­wa­no, wyż­sze pię­tra a­dap­tu­jąc na zbro­jo­wnię i kan­ce­la­rię woj­sko­wą, a piw­ni­ce – na pie­kar­nię. Po­mię­dzy nimi, na par­te­rze urzą­dzo­no cer­kiew gar­ni­zo­no­wą, któ­rej o­bec­ność w tym miej­scu pod­kre­ślał no­wy dach z cha­rak­te­ry­sty­czną ko­puł­ką. Po od­zys­ka­niu przez Pol­skę nie­po­dle­gło­ści za­by­tek tra­fił w rę­ce miej­skie­go Od­dzia­łu To­wa­rzy­stwa Kra­jo­znaw­cze­go, a na­stęp­nie, po prze­pro­wa­dze­niu nie­zbęd­nych prac re­mon­to­wo-adap­ta­cyj­nych, od 1922 ro­ku peł­nił fun­kcję sie­dzi­by Mu­ze­um Kra­jo­znaw­cze­go Zie­mi Piotr­kow­skiej. Okres dru­giej woj­ny świa­to­wej za­mek szczę­śli­wie prze­trwał bez znisz­czeń i już w ro­ku 1947 Wo­je­wódz­ki Kon­ser­wa­tor Za­byt­ków zde­cy­do­wał o przy­wró­ce­niu mu cech re­ne­san­so­wych sprzed XVII-wiecz­nej prze­bu­do­wy Mi­cha­ła War­szy­ckie­go. Głów­ne pra­ce bu­do­wla­ne pro­wa­dzo­no tu­taj w la­tach 1963-72, a ich efek­tem było m. in. od­two­rze­nie dru­gie­go pię­tra bu­dyn­ku oraz obec­ny kształt da­chu.



IMG BORDER=1 style=

ZAMEK PIOTRKOWSKI W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM I OBECNIE: WYŻEJ - ELEWACJA ZACHODNIA, NIŻEJ - WIDOK OD POŁUDNIA



ieża królewska wzniesiona została na wschodnich pe­ry­fe­riach mia­sta, w obrę­bie ów­cze­snej Wiel­kiej Wsi. Zbu­do­wa­no ją na wzmoc­nio­nym so­sno­wy­mi ba­la­mi ko­pcu ziem­nym i oto­czo­no fo­są za­si­la­ną wo­da­mi rze­ki Stra­wy, któ­rej ko­ry­to od­ci­na­ło za­mek od or­ga­ni­zmu miej­skie­go. Okre­śle­­nie bu­do­wli mia­nem zam­ku ma w tym przy­pa­dku zna­cze­nie sym­bo­li­czne i czę­sto by­wa kwe­stio­no­wa­ne; po­mi­ja­jąc ze­wnę­trzne sy­ste­my o­bron­ne w for­mie pa­li­sa­dy (w ko­ło opar­ka­nio­na ko­ły so­sno­we­mi), czy wspom­nia­nej wcze­śniej fo­sy, wie­ża nie po­sia­da­ła bo­wiem wy­raź­nych cech mi­li­tar­nych i od sa­me­go po­cząt­ku jej prze­zna­cze­niem by­ła re­ali­za­cja re­zy­den­cjal­no-re­pre­zen­ta­cyj­nych am­bi­cji wład­cy, a nie za­pew­nie­nie stra­te­gicz­nej prze­wa­gi na wy­pa­dek kon­flik­tów zbroj­nych. Go­tyc­ko-re­ne­san­so­wy wie­żo­wy pa­łac wy­pię­trzo­no po­nad oko­li­cę po­tęż­nym ma­sy­wem trzech kon­dy­gna­cji wspar­tych na wy­so­kim przy­zie­miu, któ­re­go bu­du­lec sta­no­wił so­lid­ny mur z ka­mie­ni e­ra­tycz­nych zwią­za­nych za­pra­wą wa­pien­ną. Gmach za­pro­je­kto­wa­no na pla­nie pro­sto­ką­ta o bo­kach ok. 18,5x20 me­trów, dłuż­szy­mi bo­ka­mi skie­ro­wa­ne­go na po­łu­dnie i ku pół­no­cy, roz­wi­nię­te­go w pro­sto­pa­dło­ścian ce­gla­nych ścian, obli­co­wa­nych w na­ro­żach pias­kow­cem. Ich pła­szczy­znę or­ga­ni­zu­ją wy­ko­na­ne z wa­pie­nia o­bra­mie­nia o­kien­ne na­wią­zu­ją­ce de­ko­ra­cją do de­ta­li ar­chi­te­kto­nicz­nych zam­ku kró­lew­skie­go na Wa­we­lu, przy czym ce­chą cha­rak­te­ry­sty­czną okien wie­ży w Piotr­ko­wie jest to, że ich roz­mia­ry ro­sną wraz z wy­so­ko­ścią bu­do­wli. Brak otwo­rów o­kien­nych w skraj­nych osiach ele­wa­cji pół­noc­nej i wscho­dniej wska­zu­je na po­pro­wa­dzo­ną w tym miej­scu klat­kę scho­do­wą, a ich nie­obe­cność w czę­ści środ­ko­wej e­le­wa­cji za­cho­dniej wy­ni­ka z umiesz­czo­nych tu­taj pier­wo­tnie wy­ku­szy la­try­no­wych. Fron­ty bu­do­wli po­zba­wio­ne są oz­dób, je­dy­nie w pa­sie mię­dzy par­te­rem, a pier­wszym pię­trem ścia­ny po­łu­dnio­wej wmu­ro­wa­no w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym ka­mien­ny kar­tusz z wy­obra­że­niem or­ła Ja­giel­lo­nów. Przy na­ro­żni­ku wscho­dnim umie­szczo­no głów­ne wej­ście do wie­ży, ob­wie­dzio­ne ar­ka­do­wym por­ta­lem z pias­ko­wca, zaś w li­nii dru­giej osi okien­nej znaj­du­je się po­do­bne wej­ście do piw­nic. Przy­pusz­cza się, że bu­dy­nek ory­gi­nal­nie na­kry­ty był da­chem dwu­spa­do­wym, być mo­że zdo­bio­nym re­ne­san­so­wą at­ty­ką. Re­zy­den­cję kró­lew­ską o­ta­cza­ły w XVI wie­ku za­bu­do­wa­nia drew­nia­ne lub kon­stru­kcji sza­chul­co­wej, w któ­rych m.in. re­zy­do­wał dwór kró­lew­ski i od­by­wa­ły się spo­tka­nia izb sej­mo­wych, choć nie mo­żna wy­klu­czyć, że se­nat o­bra­do­wał rów­nież w re­pre­zen­ta­cyj­nych wnę­trzach dru­gie­go pię­tra wie­ży.


PLAN PARTERU WIEŻY WG T. JAKIMOWICZ


a czterech kondygnacjach, jakie składają się na ku­ba­tu­rę wie­ży kró­lew­skiej, za­sto­so­wa­no trój­wnę­trzo­wy po­dział dwie­ma ścia­na­mi krzy­żu­ją­cy­mi się pod ką­tem pro­stym. W ten spo­sób dwa za­cho­dnie po­mie­szcze­nia na każ­dym pię­trze o­trzy­ma­ły plan kwa­dra­tu, a du­ża kom­na­ta po stro­nie wscho­dniej – plan pro­sto­ką­ta. Dwie naj­niż­sze kon­dy­gna­cje zam­ku prze­zna­czo­ne by­ły do peł­nie­nia za­dań wspo­ma­ga­ją­cych je­go fun­kcje miesz­kal­ne i ad­mi­ni­stra­cyj­ne. W skle­pio­nych ko­leb­ko­wo piw­ni­cach trzy­ma­no skar­biec, ar­chi­wum sta­ro­ściń­skie, cza­sa­mi wię­zio­no tu­taj rów­nież a­re­sztan­tów. Na par­te­rze, któ­ry po­do­bnie jak wszy­stkie po­zo­sta­łe pię­tra, przy­kry­ty był drew­nia­nym stro­pem, urzą­dzo­no a­par­ta­ment pod­ko­mo­rze­go, zwierz­chni­ka służ­by po­ko­jo­wej, dwor­skie­go u­rzęd­ni­ka od­po­wie­dzial­ne­go za oso­bi­ste bez­pie­czeń­stwo mo­nar­chy. Po­nad ni­mi znaj­do­wa­ły się oso­bi­ste po­ko­je kró­la z du­żą sa­lą zwa­ną Pa­la­tium Stu­bam Su­per­io­rem, na­to­miast naj­wyż­szy po­ziom zaj­mo­wa­ła sa­la pa­rad­na. Wszy­stkie nad­ziem­ne kon­dy­gna­cje wie­ży ce­cho­wał po­wta­rzal­ny u­kład o­bej­mu­ją­cy ma­łą iz­bę i du­żą kom­na­tę po­prze­dzo­ną sie­nią. Ko­mu­ni­ka­cję pio­no­wą re­ali­zo­wa­ła u­miesz­czo­na w pół­noc­no-wscho­dnim na­roż­ni­ku skle­pio­na kla­tka scho­do­wa o­twie­ra­ją­ca się na ogrom­ne sa­le na każ­dym po­zio­mie. War­to przy­po­mnieć, że naj­wyż­sze pię­tro wie­ży zo­sta­ło ro­ze­bra­ne przez Ros­jan w XIX wie­ku, a obec­nie ist­nie­ją­ce jest je­go re­kon­stru­kcją wy­ko­na­ną po dru­giej woj­nie świa­to­wej.


PRZEKRÓJ POPRZECZNY WIEŻY WG T. JAKIMOWICZ: 1 . PIWNICE, 2. APARTAMENTY PODKOMORZEGO, 3. POKOJE KRÓLEWSKIE, 4. SALA REPREZENTACYJNA



wczesnego wystroju wieży i jej oryginalnych de­ta­li ar­chi­tek­to­nicz­nych za­cho­wa­ły się skle­pie­nia ko­leb­ko­we piw­nic, ba­ro­ko­we nad­pro­ża i od­rzwia na pier­wszym pię­trze z her­bem sta­ro­sty Mi­cha­ła War­szy­ckie­go, skro­mne frag­men­ty po­sadz­ki z czer­wo­ne­go mar­mu­ru, a tak­że część bo­ga­to zdo­bio­nej ka­mie­niar­ki o­bra­mień o­kien­nych o­raz por­ta­li i nad­pro­ży w otwo­rach drzwio­wych pro­wa­dzą­cych z sie­ni do kom­nat kró­lew­skich. Na ścia­nach do­strzec mo­żna rów­nież resz­tki XVI-wiecz­nych ma­lo­wi­deł i tyn­ków, pa­mię­ta­ją­cych być mo­że jesz­cze cza­sy sej­mów ko­ron­nych. Obec­nie w zam­ku mie­ści się Mu­ze­um Okrę­go­we ze sta­łą eks­po­zy­cją o­bej­mu­ją­cą za­kre­sem te­ma­ty­cznym za­ga­dnie­nia ze świa­ta ar­che­olo­gii, et­no­gra­fii, his­to­rii, mi­li­ta­riów oraz sztu­ki. Obok ar­te­fa­któw do­ku­men­tu­ją­cych pre­his­to­ry­czny o­kres roz­wo­ju cy­wi­li­za­cyj­ne­go pra­miesz­kań­ców zie­mi piotr­kow­skiej na po­szcze­gól­nych pię­trach wie­ży u­do­stęp­nio­no re­kon­stru­kcję XIX-wiecz­nej wiej­skiej za­gro­dy o­raz wy­sta­wę re­ne­san­so­wych i ba­ro­ko­wych wnętrz szla­chec­kich z ko­lek­cją me­bli gdań­skich. Mu­ze­um dys­po­nu­je rów­nież róż­no­rod­nym zbio­rem daw­nej bro­ni, spo­śród któ­rej na szcze­gól­ną u­wa­gę za­słu­gu­ją naj­star­sze mie­cze (m.in. miecz krzy­ża­cki z okre­su bit­wy pod Grun­wal­dem i krót­ki miecz ka­tow­ski u­ży­wa­ny przy wy­ko­ny­wa­niu wy­ro­ków wy­da­wa­nych przez Try­bu­nał Ko­ron­ny w Piotr­ko­wie), ko­sy bo­jo­we wy­ko­rzy­sty­wa­ne pod­czas in­su­re­kcji ko­ściusz­kow­skiej i w trak­cie XIX-wiecz­nych zry­wów pow­stań­czych oraz li­czą­cy po­nad 200 sztuk ar­se­nał bro­ni pal­nej. Ścia­ny wnętrz wie­ży zdo­bi ga­le­ria ma­lar­stwa por­tre­to­we­go z wi­ze­run­ka­mi kró­lów i ksią­żąt pol­skich, na­ma­lo­wa­ny­mi w XVIII wie­ku przez nie­zna­ne­go ar­ty­stę. Eks­po­zy­cję u­zu­peł­nia­ją rzeź­by i przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­sty­czne­go, a tak­że licz­ne pa­miąt­ki his­to­ry­czne zwią­za­ne z Piotr­ko­wem oraz je­go miesz­kań­ca­mi.


Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim
Plac Zamkowy 4, 97-300 Piotrków Trybunalski
tel. 44 64 652 72
e-mail: sekretariat(at)muzeumpiotrkow.pl

Godziny otwarcia



IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

EKSPOZYCJA MUZEALNA NA ZAMKU KRÓLEWSKIM W PIOTRKOWIE



ieża stoi przy Pla­cu Zam­ko­wym w star­szej, po­ży­dow­skiej dziel­ni­cy mia­sta, oko­ło 300 met­rów na wschód od Ryn­ku. Du­ży par­king znaj­du­je się vis-a-vis po­łu­dnio­wej ele­wa­cji bu­dyn­ku, przy ul. Zam­ko­wej. Oso­by po­dró­żu­ją­ce ko­le­ją po wyj­ściu z dwor­ca PKP po­win­ny kie­ro­wać się na pół­noc ul. Pol­skiej Or­ga­ni­za­cji Woj­sko­wej, a na­stęp­nie na wschód ul. Woj­ska Pol­skie­go. Spa­cer tą dro­gą zaj­mu­je oko­ło 20 mi­nut.




1. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
2. A. R. Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej, TRIO 2002
3. Piotrków Trybunalski i okolice - przewodnik, it 1997
4. T. Ratajczak: Podróże władcy i architektura. Przebudowa królewskich rezydencji za panowania Z. Starego
5. T. Ratajczak: Nie tylko Wawel. Przebudowy monarszych rezydencji w Królestwie Polskim...
6. T. Ratajczak: Udział mistrza Benedykta w przebudowie zamku wawelskiego, Studia Waweliana 2009
7. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019


IMG BORDER=1 style=

IMG BORDER=1 style=

PRZYZIEMIA WIEŻY: POWYŻEJ FRAGMENT ŚCIANY ZACHODNIEJ, PONIŻEJ ELEWACJA PÓŁNOCNA Z WEJŚCIEM DO SIENI I DO PIWNIC (NA DALSZYM PLANIE)


W pobliżu:
Piotrków Trybunalski-Byki - dwór obronny XV-XVIIw., 5 km
Sulejów - warowne opactwo pocysterskie XIII-XVIw., 21 km
Ujazd - relikty zamku rycerskiego XVw. (w bryle pałacu), 28 km
Majkowice - ruina dworu obronnego XVIw., 40 km
Pabianice - dwór kapituły krakowskiej XVIw., 40 km
Bąkowa Góra - ruina dworu obronnego XVw., 41 km



Warto zobaczyć również:


Usytuowane przy Placu Tadeusza Kościuszki kościół i klasztor bernardynów, wznie­sio­ne w pier­wszej po­ło­wie XVII wie­ku z ini­cja­ty­wy pro­win­cja­ła Flo­ria­na Star­czew­skie­go, na Rok­szyc­kim Przed­mie­ściu zwa­nym nieg­dyś Ły­są Gó­rą. Kom­pleks utrzy­ma­ny w sty­lu ba­ro­ko­wym, z bo­ga­tą de­ko­ra­cją wnętrz, w któ­rych szcze­gól­ną po­zy­cję zaj­mu­je ma­lo­wa­ny na mie­dzia­nej bla­sze „cu­do­wny” wi­ze­ru­nek Mat­ki Bo­żej z 1625 ro­ku, umie­szczo­ny w bocz­nym oł­ta­rzu przy­tę­czo­wym. W czę­ści wscho­dniej ze­spo­łu kla­sztor­ne­go stoi cha­ra­kte­ry­sty­czna ba­ro­ko­wa bra­ma wy­ko­na­na wed­ług pro­je­ktu bra­ta We­nan­te­go Pen­sa, od za­cho­du zaś roz­po­ście­ra się daw­ny ogród za­kon­ny, ode­bra­ny ber­nar­dy­nom w XIX wie­ku i prze­kształ­co­ny w park miej­ski. Po prze­ciw­nej stro­nie pla­cu wzno­szą się gma­chy za­byt­ko­we­go ko­ścio­ła Mat­ki Bo­żej Śnież­nej i klasz­to­ru do­mi­ni­ka­nek, któ­re wkom­po­no­wa­ne w śre­dnio­wie­czne mu­ry obron­ne na­le­żą dziś do naj­bar­dziej cha­ra­kte­ry­sty­cznych sym­bo­li mia­sta. Po re­mon­cie z 2015 ro­ku w czę­ści klasz­tor­nej otwar­to pla­ców­kę kul­tu­ral­ną o naz­wie Cen­trum Idei Ku De­mo­kracji, gdzie m.in. or­ga­ni­zo­wa­ne są wy­sta­wy i kon­cer­ty ple­ne­ro­we. Kie­ru­jąc się stąd w stro­nę zam­ku mi­ja­my XIV-wie­czny Ry­nek Try­bu­nal­ski, naj­więk­szy his­to­ry­czny plac mia­sta z ory­gi­nal­nym ukła­dem ur­ba­ni­sty­cznym, zło­żo­nym z ośmiu ulic krzy­żu­ją­cych się na je­go czte­rech na­roż­ni­kach. Środ­ko­wą część Ryn­ku zaj­mo­wał ra­tusz (już nie ist­nie­ją­cy), wznie­sio­ny przy­pusz­czal­nie w XV wie­ku, w któ­rym do 1792 ro­ku obra­do­wał Try­bu­nał Ko­ron­ny.


IMG

IMG

IMG

IMG

IMG

IMG




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2020
fotografie: 2018
© Jacek Bednarek