STRONA GŁÓWNA

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

DOPISZ SIĘ

KONTAKT
BAGNO

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BISKUPIN

BOBOLICE

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CZARNY BÓR

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOŁUCHÓW

GORZANÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MSTÓW

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEPOŁOMICE

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE GÓRA BIRÓW

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ z.PRZEMYSŁAWA

POZNAŃ z.CESARSKI

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PYZDRY

RABSZTYN

RADLIN

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


DWÓR KAPITUŁY KRAKOWSKIEJ W PABIANICACH



bronny dwór, zwany również zamkiem, wzniesiony został po roku 1565 z inicjatywy kanonika Stanisława Dąbrowskiego z przeznaczeniem na mieszkanie oraz urząd zarządców lustrujących należące do kapituły krakowskiej latyfundia. Jego budową kierował murator Wawrzyniec Lorek, być może Włoch, który za swoją pracę otrzymał uposażenie w wysokości 50 florenów i nieznaną dziś ilość towaru w naturze - przypuszczalnie zboża. Przy wykańczaniu wnętrz pomagali mu znani z umów miejscowi rzemieślnicy: twórca dekoracji wielkiej sieni malarz Melchior, stolarz Hanusz oraz kamieniarz Jerzy z Lutomierska. W roku 1571 gmach był gotowy do zamieszkania, wprawiając w zachwyt fundatorów starannością wykonania i elegancką formą, pomimo zaledwie prowincjonalnego rozmachu nawiązującą w dużej mierze do najznakomitszych krajowych wzorców: krakowskich sukiennic czy ratusza w Sandomierzu. Szybko też rozpoczęto starania dla zapewnienia mu wymaganej obronności - dwór otoczono drewnianym parkanem i systemem wypełnionych wodą rowów, powołano także 30-osobową straż zamkową.


DWÓR W 2. POŁOWIE XIX WIEKU, "TYGODNIK ILUSTROWANY" 1870




STANISŁAW DĄBROWSKI

Urodził się prawdopodobnie w 1501 w zamożnej szlacheckiej rodzinie h. Poraj, której gniazdo rodowe znajdowało się w Dąbrowie w wojew. sieradzkim. W młodości kształcił się na Uniwerystecie Jagiellońskim w Krakowie oraz w Padwie, gdzie uzyskał tytuł doktora obojga praw. Po powrocie ze słonecznej Italii, dzięki tytułom i układom (łączyły go wspólne interesy m.in. z Maciejem Drzewickim - fundatorem zamku w Drzewicy) szybko osiągnął bardzo wysoki status społeczny, pełniąc funkcje: archidiakona gnieźnieńskiego, łęczyckiego i kurzelowskiego, prepozyta wolborskiego, scholastyka wojnickiego i moskorzowskiego, kanonika gnieźnieńskiego i kujawskiego, zaś od 1554 kanonika krakowskiego. Dwukrotnie administrował archidiecezją gnieźnieńską, zasiadał na sejmie walnym w Piotrkowie, był delegatem na synod piotrkowski, został też wybrany przez kapitułę gnieźnieńską na zjazd w sprawie soboru trydenckiego. Będąc u szczytu kariery kościelnej rozpoczął sprawowanie godności regensa dóbr pabianickich i tenutariusza dóbr Pabianice, gdzie stał się głównym inicjatorem budowy nowej siedziby obronnej - z założenia murowanej wieży ze sklepionymi pomieszczeniami, a o jego istotnej roli w tym przedsięwzięciu świadczy fakt wmurowania w nowy gmach herbów z inicjałami S.D. umieszczonymi nad oknami obok herbów kapituły krakowskiej. W 1573 Stanisław Dąbrowski ze względu na podeszły wiek i chorobę wycofał się z zarządzania majątkiem pabianickim. Rok później oddelegowany został na koronację Henryka III Walezego u boku arcybiskupa jako reprezentant kapituły gnieźnieńskiej. Zmarł po krótkiej chorobie 2.I.1575r. Jego ciało złożono w kościele katedralnym na Wawelu, gdzie do dziś oglądać można dwa jego pomniki: jeden w kaplicy Maciejowskiego, drugi zaś przed kaplicą Wazów.




DWÓR NA POCZTÓWKACH Z LAT 1910 (Z LEWEJ) I 1920


przeciągu 430 lat swego istnienia pabianicki dwór nie doświadczył poważniejszych zmian przechodząc tylko jedną wyraźną modernizację, polegającą na dostawieniu do jego bryły ćwierćkolistej baszty i przeniesieniu drzwi wejściowych na ścianę wschodnią. Dzieje jego funkcjonowania, szczególnie we wczesnym okresie, nie są dobrze zbadane, choć znana jest data, kiedy przestał on pełnić funkcję siedziby krakowskiej kapituły - 1796. Pod zaborami budynek przeszedł na własność rządu pruskiego, służąc zarządcom i dzierżawcom ekonomii pabianickiej. W latach 20-ych XIXw., za czasów Królestwa Kongresowego, władze oddały pomieszczenia zamkowe na warsztaty napływającym do miasta niemieckim tkaczom i sukiennikom. Nieco później, bo w roku 1833, zamek stał się ratuszem, zaś po drugiej wojnie światowej ulokowano w jego murach Muzeum Miasta Pabianic, które mieści się tutaj po dziś dzień.


FRAGMENT UL. ZAMKOWEJ NA POCZTÓWCE Z POCZĄTKU XX WIEKU




"TAK PRZEMIJA CHWAŁA ŚWIATA"



rzykondygnacyjny budynek wzniesiony został na regularnym rzucie zbliżonym do kwadratu (16,2x16,8 m), z dwoma narożnymi alkierzami i ryzalitem z cylindryczną klatką schodową (dostawioną w XIX wieku). Jego dach, składający się z czterech płaszczyzn, ukryto za dekoracyjną, renesansową attyką z otworami, przez które przechodziły rzygacze - rynny do odprowadzania wody (często zakończone w formie maszkaronu, głowy smoka albo innego paskudztwa). Wnętrza wykończono sklepieniami kolebkowymi z lunetami, przy czym układ izb parteru budowli odpowiadał układowi jej piętra. Od południa, nad jednym z okien pierwszej kondygnacji wyrzeźbiono napis SIC TRANSIT GLORIA MUNDI, okna parteru zaś umieszczono w ornamentowanych ramkach wzbogaconych herbami Aaron oraz Poraj. Od północy budynek podpierały szkarpy zabezpieczające go przed niekorzystnym wpływem podmokłego gruntu na stabilność murów. Wspólnie z innymi obiektami (pszczelnik, stajnie, kuchnia, browar, łaźnia, więzienie) był on otoczony palisadą dębową z ceglaną wieżyczką od strony strumienia, na której zamontowano zegar. Pabianicki dwór jest najdalej wysuniętym na północ przykładem obiektu obronnego typu kasztel, popularnego przede wszystkim na sąsiedniej Słowacji, a u nas reprezentowanego m.in. przez realizację we Frydmanie na Spiszu czy małopolski Szymbark.

PABIANICE.PLAN PARTERU:
1. WEJŚCIE, 2. ALKIERZE, 3. RYZALIT, 4. KLATKA SCHODOWA, 5. SZKARPY




DARCIE W NOGACH
CZYLI SKĄD TEN REUMATYZM?

Dawno, dawno temu, gdy rzeczywisty rozdział Kościoła od Państwa marzył się jedynie najbardziej postępowym heretykom-optymistom, w Pabianicach rządzili sobie kanonicy, okrutni regenci kapituły krakowskiej. Ich oparta na wytycznych Watykanu polityka wobec mieszczan była bardzo sroga, ciężko żyło się Pabianiczanom. Wobec kolejnych wyrzeczeń i nowych ograniczeń na rzecz swych panów pewnego dnia ludzie zbuntowali się, razem zorganizowali i wspólnie napadli na zamek, który z łatwością zdobyli. Po obezwładnieniu straży powiązali kanoników i ułożyli ich na drabiniastym wozie, a następnie pokrzykując mściwie wywieźli w rozległe tuszyńskie lasy, gdzie zamiast ukatrupić, nieopatrznie zdjęli im pęta, pozostawiając na łaskę losu w ciemnej leśnej głuszy. Porzuceni dygnitarze musieli pieszo ze skargą do świątobliwej zwierzchności wędrować. Rozzłościli się przy tym bardzo mocno, gdyż nieprzyzwyczajeni do wysiłku fizycznego i od męczącej wędrówki rozbolały ich nóżki, chcąc więc się zemścić za niegodziwość niewdzięcznego pospólstwa, rzucili klątwę na nogi mieszczan.
Od tej pory zapanował w mieście reumatyzm i tylko zatwardziali komuniści wciąż wierzą, że chorobę tę powoduje położenie miasta na bagnistym niegdyś gruncie.




FOTOGRAFIA ARCHIWALNA Z LAT 20-YCH XX WIEKU



a swoje 430 urodziny zamek otrzymał od lokalnego samorządu wspaniały prezent, jakim był remont generalny budynku polegający m.in. na odsłonięciu polichromii Jana Szulca z 1917 roku, położeniu nowych podłóg, tynków, wymianie stolarki, okien oraz rynien (miedzianych, które w rekordowym tempie ukradli - bo przecież w Polsce żyjemy). Po renowacji 5 czerwca 2005 uroczyście powróciło w jego mury Muzeum Miasta Pabianic ze stałymi ekspozycjami o charakterze:
- etnograficznym lokalnym i orientalnym: wyposażenie kuźni, warsztatu szewskiego, tkacza chałupnika, afrykańska rzeźba kulturowa, broń i instrumenty muzyczne, maski plemienne, południowoafrykańskie ozdoby oraz przedmioty codziennego użytku,
- przyrodniczym: kolekcja jaj i gniazd ptasich, poroża, kolekcja owadów i motyli, wypchane zwierzęta afrykańskie i polskie,
- historycznym: starodruki, pocztówki, archiwalia, medale, sztandary itp.,
- archeologicznym: rekonstrukcje grobów, przedmioty codziennego użytku,
w którym do najciekawszych eksponatów należą niewątpliwie: kompletny strój czarownika szczepowego z Południowej Afryki oraz wykopany w niedalekim Siemiechowie i pochodzący z grobu wojownika hełm legionisty rzymskiego (jest to jedyny taki egzemplarz znaleziony na terenie Polski).

Przy okazji buziaki dla Alicji i dla Hani PEPE Goldstein z wykopalisk Siemiechów'95. Byliśmy wtedy tacy młodzi ;)


Muzeum Miasta Pabianic
ul. Stary Rynek 1/2
95-200 Pabianice
tel. (042) 21 53 982
e-mail: muzeum@mail.epic.pl

Muzeum otwarte jest w godzinach:
(w wakacje w niektóre dni może być otwarte dłużej)
10.00-15.00 (wtorki, czwartki)
10.00-17.00 (środy)
11.00-18.00 (piątki)
10.00-14.00 (soboty)
10.00-13.00 (w pierwszą niedzielę miesiąca)
w poniedziałki muzeum jest zamknięte


Bilet wstępu kosztuje 3 zł normalny i 1,50 zł ulgowy/zbiorowy
fotografowanie - 10 zł, filmowanie - 20 zł




HEŁM ZE ZBIORÓW PABIANICKIEGO MUZEUM
(GDY GO ODKOPANO, WYPEŁNIONY BYŁ
SPALONYMI KOŚĆMI LUDZKIMI)

DWÓR PRZED REMONTEM (FOTOGRAFIA Z 2001 ROKU)



wór stoi we wschodniej części Śródmieścia, przy ul. Zamkowej (naprzeciw Starego Rynku), będącej przedłużeniem ul. Łaskiej, głównej arterii Pabianic. Po wyjściu z pociągu ukazuje się nam świeżo wyremontowany dworzec z wielkim świecącym napisem: "Pabianice - miasto Św. Maksymiliana Kolbego". W budynku mieści się obecnie posterunek niezwykle szanowanej tzw. straży miejskiej (jednakże boją się wychodzić na ulice), oprócz tego na dworcu działa także punkt informacji turystycznej, gdzie można zakupić publikacje, pamiątki, czy widokówki Pabianic, w tym dworu. Jeżeli ktoś nie lubi spacerów może wsiąść w nowoczesny tramwaj linii 11, 11 A lub P kursujący co 30 minut. Przystanek obok zamku. Można też dojechać autobusem linii 1 lub T z dworca, albo D i 262 z Łaskiej, a potem sobie dojść kawałek od centrum. MZK organizuje wymianę taboru, więc przy odrobinie szczęścia trafi się na niskopodłogowego jelczyka z klimą, który zawiezie nasz tyłek prosto na miejsce. Pod zameczkiem, po drugiej stronie ulicy znajduje się niewielki parking. (mapa) (2006)



1. R. Adamek - Stanisław Dąbrowski - inicjator budowy dworu obronnego...
2. L. Kajzer: Zamki i dwory obronne w Polsce Centralnej, DiG 2004
3. J. Z. Łoziński: Renesansowy dwór obronny w Pabianicach...
4. internet


WIDOK DWORU OD PÓŁNOCNEGO ZACHODU I OD STRONY WSCHODNIEJ




Lutomiersk - d. zamek rycerski XVw., ob. szkoła z internatem, ok. 14 km
Łopatki - dwór obronny XVIw., ob. lamus, ok. 24 km
Piotrków Trybunalski - Byki - dwór obronny XVI/XVIIw., ok. 36 km
Wojsławice - pozostałości zamku rycerskiego XVIw., ok. 37 km
Piotrków Trybunalski - zamek królewski XVIw., ok. 40 km



STRONA GŁÓWNA